II FZ 1/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia del. WSA: Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II Izby Finansowej zażalenia E. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 23 października 2008 r., sygn. akt I SA/Go 977/07 oddalające wniosek o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, z dnia 4 września 2008 r., sygn. akt I SA/Go 977/07 w sprawie ze skargi E. M. od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 20 lipca 2007 r. , nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. postanawia: oddalić zażalenie. U z a s a d n i n i e Wyrokiem z dnia 4 września 2008 r., sygn. akt I SA/Go 977/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uchylił zaskarżoną decyzję oraz określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Pismem z dnia 11 września 2008 r. E. M. (dalej: skarżąca) wniosła o uzupełnienie powyższego wyroku w części dotyczącej rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. We wniosku skarżąca wskazała na poniesione koszty w zakresie niezbędnym do celowego dochodzenia praw, to jest koszty doręczeń, koszty przejazdu od miejsca zamieszkania do siedziby sądu oraz "należności z tytułu diety, w związku z podróżą trwającą powyżej 8 godzin". Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 23 października 2008 r., sygn. akt i SA/Go 977/07 oddalił powyższy wniosek. W uzasadnieniu wskazał, iż skarżąca zawarła w pkt 7 skargi z dnia 10 września 2007 r. wniosek o "zasądzenie od pozwanego na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych w zakresie niezbędnym do celowego dochodzenia praw, w tym wpisu stałego od skargi". Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2008 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi. Odnosząc się bezpośrednio do treści wniosku Sąd uznał, powołując się na art. art. 200; 210 § 1; 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), iż przepisy p.p.s.a. zawierają zamkniętą listę kosztów, które mogą być zaliczone do "niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście", są to poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Ponieważ jedynie koszty wymienione w pierwszej grupie mogą być zgłaszane w postaci żądania przyznania kosztów według norm przepisanych, Sąd uznał, iż złożony wraz ze skargą wniosek o zasądzenie kosztów postępowania nie jest wystarczającą formą dochodzenia zwrotu kosztów przejazdów strony do sądu oraz równowartości zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Nadto Sąd zauważył, że art. 205 § 1 p.p.s.a. nie wymienia wskazanych przez skarżącą kosztów doręczeń pism kierowanych do Sądu. Skarżąca w zażaleniu z dnia 7 listopada 2008 r. wniosła o zmianę postanowienia, poprzez uzupełnienie przedmiotowego wyroku co do kosztów. Zarzuciła, iż na skutek wydania zaskarżonego postanowienia doszło do naruszenia prawa materialnego (art. 200, art. 210 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.), poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie. Sąd pierwszej instancji w sposób bowiem nieuzasadniony przyjął, iż jedynie pierwszy rodzaj wymienionych kosztów może zostać zgłoszony w postaci żądania przyznania kosztów według norm przepisanych, zaś pozostałe dwie grupy kosztów, to jest koszty przejazdów do sądu strony oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie, muszą mieć postać spisu. Skarżąca zarzuciła także podjęcie zaskarżonego postanowienia z rażącym naruszeniem przepisów proceduralnych oraz podstawowych zasad postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, poprzez: - brak podstawowych i koniecznych elementów wyroku określonych w art. 141 § 3 w związku z art. 166 p.p.s.a.; - brak dokładnej analizy materiału dowodowego w sprawie i nie przeprowadzenie postępowania dowodowego z urzędu, a w konsekwencji naruszenie naczelnej zasady postępowania dowodowego określonej w art. 232 Kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 106 § 5 p.p.s.a.; - brak przeprowadzenia w niezbędnym zakresie postępowania dowodowego i uznania zasady swobodnej oceny dowodów jako antytezy dowolności a przez to naruszenie normy zawartej w art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 106 § 5 p.p.s.a. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż koszty przejazdów strony do sądu i równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie możliwe są do wyliczenia przez sąd na podstawie przepisów regulujących tę materię. Wskazała także, iż wszelkie informacje o wydatkach związanych z przejazdem zostały Sądowi przedstawione do protokołu rozprawy i nic nie stało na przeszkodzie w ich zasądzeniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 157 § 1 p.p.s.a. strona może zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów, jeżeli Sąd nie orzekł w tym zakresie. W myśl art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zwrot kosztów postępowania, co do zasady, nie następuje z urzędu i obecnie skarżący może uzyskać zwrot kosztów tylko, gdy najpóźniej do zamknięcia rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia zgłosi taki wniosek ( art. 210 § 1 p.p.s.a.). Wówczas sąd ma obowiązek rozstrzygnąć w powyższym zakresie w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 209 p.p.s.a.). Dlatego też, gdy w razie złożenia wniosku sąd nie zamieści w wyroku orzeczenia w sprawie zwrotu kosztów albo uczyni to nieprawidłowo, strona może złożyć wniosek o uzupełnienie wyroku, co do zwrotu kosztów. Należy jednak pamiętać, iż na mocy wskazanego przepisu zwrot kosztów na rzecz skarżącego został ograniczony do kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Niezbędność oraz celowość kosztów postępowania podlega ocenie sądu i jest uwarunkowana konkretnymi okolicznościami sprawy oraz przepisami regulującymi tę materię. Zgodnie z art. 205 § 1 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdu i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata lub radcy prawnego. Wypada jednak zauważyć, iż z przepisów odrębnych, do których odsyła art. 205 § 3 p.p.s.a. wynika, że odszkodowanie za utracony zarobek, a także zwrot kosztów podróży przysługuje stronie wówczas, gdy jej stawiennictwo w sądzie wynika z wezwania sądu. Zgodnie bowiem z przepisami dekretu z dnia 26 października 1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym (Dz.U. Nr 49, poz. 445 ze. zm.) stronie na jej żądanie może być przyznane odszkodowanie za zarobek utracony z powodu stawiennictwa na wezwanie sądu. Wynagrodzenie za utracony zarobek przyznaje się w wysokości udowodnionej przeciętnego jej dziennego zarobku, jednak nie wyżej niż 30 zł dziennie (art. 2 w związku z art. 13). Ponadto strona zamieszkała w miejscowości oddalonej ponad 10 km od miejsca wykonywania czynności urzędowej, do której została wezwana, może żądać wypłaty jej strawnego i zwrotu kosztów podróży od miejsca jej zamieszkania do miejsca wykonywania czynności i z powrotem. Sąd może przyznać zwrot kosztów podróży stronie zamieszkałej bliżej niż 10 km, wszakże w odległości nie mniejszej niż 4 km od miejsca wykonywania czynności urzędowej, jeżeli przemawiają za tym względy słuszności. Strawne wypłaca się stronie w wysokości 9 zł dziennie w przypadku, jeżeli pobyt w sądzie i podróże w obie strony łącznie trwały ponad 12 godzin (art. 3 w związku z art. 13). Przenosząc powyższe uwagi natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie odmówił uzupełnienia wyroku co do kosztów, choć niewątpliwie nie wyjaśnił skarżącej w sposób dostateczny motywów swojego rozstrzygnięcia, do czego obligował go przepis art. 141 § 4 w związku z art. 166 p.p.s.a. Niemniej jednak z treści uzasadnienia wynika, iż Sąd analizował istnienie przesłanek określonych we wskazanych powyżej przepisach p.p.s.a. W sytuacji jednak, gdy stawiennictwo skarżącej nie było obowiązkowe, co znajduje potwierdzenie w treści zawiadomienia o rozprawie z dnia 7 lipca 2008 r. (doręczonego skarżącej w dniu 12 sierpnia 2008 r.), brak było podstaw prawnych do orzeczenia żądanych kosztów, a w konsekwencji pozbawione racji były dalsze rozważania na ten temat. Konkludując, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut naruszenia prawa materialnego jak i procesowego za bezzasadny. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.