II FZ 1030/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Rypina, , , po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. [...] z siedzibą w C. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 października 2012 r. sygn. akt I SA/Kr 1127/11 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi T. [...] z siedzibą w C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 18 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku od gier za styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj i czerwiec 2010 r. postanawia oddalić zażalenie. Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 października 2012 r. (sygn. akt I SA/Kr 1127/11), w którym Sąd oddalił wniosek T. [...] w C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 18 kwietnia 2011 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za miesiąc styczeń, luty, marzec, kwiecień i maj 2010 r. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że spółka zajmuje się głównie działalnością związaną z grami losowymi i zakładami wzajemnymi. Kapitał zakładowy spółki wynosi 2.550.000 zł, zapasowy na dzień 31 grudnia 2011 r. wynosił 347,988,44 zł, na koniec czerwca 2012 r. opiewał na kwotę 282,676,44 zł. Wartość środków trwałych według bilansu na dzień 31 grudnia 2011 r. wynosiła 3.045.510,01 zł., a na koniec czerwca 2012 r. wynosiła 3.413,110,12 zł. W roku 2011 Spółka osiągnęła zysk w wysokości 578.050,92 zł, przy przychodzie na poziomie 7.078.630,98 zł, a na koniec czerwca 2012 r. jej zysk wynosił 349,719,47 zł przy przychodzie na poziomie 3.639.619,63 zł. Na koniec czerwca 2012 r. spółka posiadała w kasie i na rachunkach kwotę 777.651,18 zł, na koncie w [...] posiada kwotę 9 497,72 zł a w Banku [...] S.A. kwotę 3 739,78 zł. Spółka podniosła, że jej sytuacja pogarsza się, w 2009 r. prowadziła działalność przy użyciu 332 automatów, w grudniu 2010 r. posiadała ich 106, a na koniec czerwca 2011 r. – 87. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając wniosek spółki o zwolnienie od kosztów sądowych wskazał, że w sprawie nie nastąpiły zmiany okoliczności, które w świetle art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej: p.p.s.a.) dają podstawę do zmiany. Wartość majątku trwałego oraz znaczne przychody uzyskiwane przez spółkę wykluczają możliwość odstąpienia od zasady ponoszenia kosztów przez stronę postępowania. Spółka nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności, a przedłożone dokumenty świadczą o dalszym prowadzeniu działalności na dużą skale. Sąd wskazał także, że prawomocnym postanowieniem z dnia 25 stycznia 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się w przedmiocie zwolnienia Spółki od kosztów sądowych, oddalając jej wniosek. Spółka nie zgodziła się z postanowieniem Sądu i wniosła zażalenie, w którym zarzuciła naruszenie prawa procesowego tj. art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych i odmowę udzielenia tego zwolnienia w jakiejkolwiek części. W uzasadnieniu wskazała, że posiadany majątek nie może zostać spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, które w wyniku wprowadzenia nowych przepisów mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia udzielonej licencji. Natomiast sprzedaż majątku nieruchomego spółki miałoby charakter nieodwracalny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie spółki należało oddalić. Instytucja przyznania prawa pomocy osobie prawnej została uregulowana w art. 246 § 2 p.p.s.a. Należy zauważyć, iż regulacja zawarta w treści art. 246 § 2 cytowanej ustawy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 tej ustawy, stosownie, do którego strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Przy tym, to do sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. Z treści art. 252 § 1 p.p.s.a. wynika, iż sąd rozpatrując wniosek strony o przyznanie prawa pomocy winien brać pod uwagę jej stan majątkowy i dochody. Pod pojęciem stanu majątkowego należy przy tym rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się ze stanowiskiem spółki, że zaskarżone postanowienie narusza art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji dokonał rzetelnej analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy i zawartego w nim oświadczenia o majątku i dochodach, a także dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy i doszedł do słusznego przekonania, że spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżąca w istocie nie wykazała, że boryka się z groźbą niewypłacalności - przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. W rozpatrywanej sprawie spółka nie przedłożyła żadnych nowych dowodów na ryzyko utraty płynności finansowej, a jej twierdzenia o trudnej sytuacji finansowej są gołosłowne. O możliwościach płatniczych spółki świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą. Sąd pierwszej instancji prawidłowo potraktował wniosek strony w tej sprawie jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. W postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sąd nie zajmuje się już ponowną oceną tych samych okoliczności i argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Jego zadanie sprowadza się do porównania sytuacji zakreślonej w dwóch wnioskach, następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie do zdecydowania, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie. Z treści kolejnego wniosku strony dotyczącego przyznania prawa pomocy oraz z dołączonych do niego dokumentów źródłowych nie wynika, aby zaistniały okoliczności faktyczne powodujące taką zmianę sytuacji materialnej skarżącego, która uzasadniałaby zmianę lub uchylenie postanowienia Sądu pierwszej instancji na podstawie art. 165 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie mając na względzie ujawniony stan faktyczny uznał, iż Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, iż nie jest możliwe przychylenie się do stanowiska spółki. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji dokonał weryfikacji wniosku pierwotnego dotyczącego przyznania prawa pomocy w porównaniu z wnioskiem będącym przedmiotem tegoż postępowania i trafnie uznał, że skarżący nie wykazał istnienia nowych okoliczności, tyczących się jego sytuacji majątkowej, które przemawiałyby za przyznaniem prawa pomocy w żądanym zakresie. Przepis, art. 165 p.p.s.a. możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie warunkuje i uzależnia od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Przykładem zmiany okoliczności faktycznych sprawy są wypadki składania przez strony dodatkowych zaświadczeń o ich sytuacji materialnej w sprawach o przyznanie prawa pomocy, czego ze strony skarżącego w niniejszej sprawie brak. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a., ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, w związku z tym faktem to skarżący winien był wykazać iż w aspekcie jego możliwości i zdolności finansowej doszło do takich zmian, które czynią niemożliwym bez zaistnienia uszczerbku dla utrzymania rodziny poniesienie kosztów postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał w orzecznictwie, że z punktu widzenia art. 246 § 1 p.p.s.a. wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa (patrz postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 101/09, LEX nr 550317). W ramach dokonywania weryfikacji stanu faktycznego tyczącego się sytuacji finansowej skarżącego sąd bez zmiany okoliczności sprawy nie może zmienić lub uchylić swego postanowienia, nawet gdyby doszedł do wniosku, że jego poprzednia ocena tych okoliczności była błędna (por. postanowienie SN z dnia 10 listopada 1970 r., II CZ 139/70, OSPiKA 1971, z. 10, poz. 178). W związku z powyższym, jeżeli przy rozpatrywaniu sprawy tyczącej się uprzedniego wniosku o przyznanie pomocy prawnej, zakończonej postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 796/11 nie dopatrzono się zaistnienia przesłanek implikujących jego uwzględnienie, to tym bardziej zasadne jest nieuwzględnienie zażalenia i jego oddalenie w obecnym postępowaniu. Przy stwierdzeniu braku zmiany okoliczności faktycznych sprawy Sąd pierwszej instancji nie był władny do dokonania innej oceny tych okoliczności, niż uczyniono to w uprzednio wydanym prawomocnym postanowieniu. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.