II FZ 1054/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 września 2013 r. sygn. akt III SA/Po 751/13 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 7 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości podatku od nieruchomości za 2012 r. postanawia oddalić zażalenie. W sprawie ze skargi B. Spółka z o.o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 7 lutego 2013 r. w przedmiocie określenia wysokości podatku od nieruchomości za 2012 r., skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że uiszczenie kwoty 1.105,- zł tytułem wpisu może narazić spółkę na pogorszenie jej sytuacji finansowej. Kapitał zakładowy skarżącej spółki wynosi 5.000,- zł. W roku 2011 spółka osiągnęła przychód w kwocie 383,00 zł, zaś za rok 2012: 3,88 zł. Jednocześnie w lipcu 2012 roku spółka zakupiła dwie nieruchomości: jedną od Skarbu Państwa - Agencji Mienia Wojskowego za cenę 32.320,00 zł, a drugą od R. sp. z o.o. za kwotę 300.000,- zł. Według oświadczenia na dzień złożenia wniosku wartość środków trwałych skarżącej spółki to 18.205,- zł. Postanowieniem z dnia 5 lipca 2013 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy. Na skutek sprzeciwu wniesionego od powyższego orzeczenia, sprawa została poddana pod rozpoznanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który postanowieniem z dnia 20 września 2013 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że spółka nie wykazała, by podjęła niezbędne kroki w celu zdobycia funduszy na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem. Jakkolwiek spółka – w świetle jej oświadczeń - nie prowadzi obecnie działalności inwestycyjnej, to jednak nabywa nieruchomości o znacznej wartości. Ponadto pozostaje w powiązaniu kapitałowym z innymi podmiotami gospodarczymi, a w szczególności z: A. sp. z o.o., R. sp. z o.o., B. sp. z o.o., C. sp. z o.o., D. sp. z o.o., E. sp. z o.o., F. sp. z o.o., G. sp. z o.o., H. sp. z o.o. oraz J. sp. z o.o. (K. sp. z o.o. - większościowy wspólnik skarżącej, jest także wspólnikiem większości ze wskazanych spółek) – pomiędzy którymi dochodzi do przesunięć finansowych i majątkowych. W tych okolicznościach uznać należy, że twierdzenia spółki o braku środków na pokrycie kosztów sądowych nie są wiarygodne. W ocenie Sądu pierwszej instancji, wnioskodawczyni nie wykazała, by konieczność uiszczenia przez nią wpisu sądowego odbiegała od innych ciężarów finansowych, jakie w ostatnich okresach była w stanie ponieść w związku z dokonywanymi przez nią wydatkami. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca ponowiła argumentację, zgodnie z którą nie ma aktualnie realnych możliwości pozyskania środków na sfinansowanie kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użyte w treści powołanego powyżej przepisu sformułowanie "może" wskazuje na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia podejmowanego przez sąd administracyjny w postępowaniu incydentalnym w przedmiocie przyznania prawa pomocy osobie prawnej. W konsekwencji, gdy wnioskodawcą jest osoba prawna, sąd może odmówić przyznania prawa pomocy, nawet jeśli ustali, że w sprawie wystąpiły przesłanki z art. 246 § 2 P.p.s.a. Uznaniowy charakter podejmowanego rozstrzygnięcia, nie zwalnia sądu, rzecz jasna, z obowiązku prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy wpadkowej. Taka konstrukcja instytucji prawa pomocy determinuje także zakres kontroli instancyjnej sprawowanej w omawianym zakresie przez Naczelny Sąd Administracyjny. NSA nie może wkraczać swym rozstrzygnięciem w sferę dyskrecjonalnych kompetencji przyznanych sądowi pierwszej instancji orzekającemu w przedmiocie wniosku, stąd, poza zakresem postępowania zażaleniowego znajduje się w tym wypadku merytoryczna strona rozstrzygnięcia odmownego, a rozpoznanie zażalenia ogranicza się jedynie do kwestii proceduralnych, w szczególności prawidłowości poczynionych przez sąd ustaleń faktycznych czy zgodności uzasadnienia orzeczenia ze wzorcami określonymi w ustawie. Mając na względzie poczynione powyżej uwagi, kontrola instancyjna sprawowana przez NSA w niniejszej sprawie nie obejmuje swym zakresem w ogóle merytorycznej strony zaskarżonego postanowienia, i skupia się wyłącznie na jego aspektach proceduralnych. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszym składzie stwierdza w tym względzie, że Sąd pierwszej instancji nie uchybił żadnym przepisom postępowania, nie zachodzą zatem przesłanki do uwzględnienia zażalenia. Przede wszystkim rozstrzygnięcie w sprawie zapadło na podstawie wnikliwej analizy sytuacji majątkowej spółki, która doprowadziła Sąd pierwszej instancji do prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy. Ustalenia te znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, które odpowiada wszelkim wymogom sformułowanym w art. 141 § 4 P.p.s.a., znajdującym odpowiednie zastosowanie do postanowień na mocy art. 166 P.p.s.a. Sąd oparł ustalenia faktyczne w sprawie na danych zawartych we wniosku złożonym przez spółkę oraz dokumentach do niego dołączonych, dochodząc na ich podstawie do słusznej konkluzji, że wnioskodawca nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. WSA w Poznaniu, analizując wniosek, słusznie zwrócił uwagę w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że spółka dokonywała transakcji na rynku nieruchomości o znacznej wartości, a jednocześnie pozostawała w powiązaniach kapitałowych z innymi podmiotami gospodarczymi, pomiędzy którymi dochodziło do przesunięć majątkowych i finansowych. Ponieważ Sąd pierwszej instancji, prawidłowo ustalił, że w sprawie nie zaistniały przesłanki przyznania osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym, nie istniały podstawy do uwzględnienia wniosku. W tym stanie rzeczy, rozstrzygnięcie odmowne, podjęte w kontrolowanej sprawie przez Sąd pierwszej instancji, należy ocenić jako zgodne z prawem, a zarzut naruszenia art. 246 § 2 pkt 2) P.p.s.a. uznać za chybiony. Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.