II FZ 117/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grzegorz Borkowski, , , po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/Gd 635/09 odmawiające skarżącemu przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi T.B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 29 czerwca 2009 r. nr (...) w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił T.B. przyznania prawa pomocy. Sąd uznał, że z uwagi na uchybienie obowiązkowi złożenia kompletnej dokumentacji nie można przyjąć, że skarżący dokonał wszelkich starań, by w sposób zupełny przedstawić swoją sytuację finansową, a w konsekwencji wykazać zasadność złożonego wniosku. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa) poprzez błędne zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy. Postanowienie zaskarżył w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że Sąd dokonał błędnej oceny jego sytuacji majątkowej w odniesieniu do możliwości zapłaty kosztów sądowych. Podkreślił, że szczegółowe dane zawarł w formularzu. Przedstawił także umowę majątkową małżeńską oraz zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia. W ocenie skarżącego dokumenty te były wystarczające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podniósł także, że wcześniejszymi postanowieniami z 2003 r. zostało mu przyznane prawo pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z postanowieniem art. 246 § 1 pkt 2 ppsa prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba taka wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, co też uczynił. Należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 246 § 1 ppsa regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści jej art. 199, stosownie do którego strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Przy tym to do sądu, kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. Nie można zarzucić sądowi pierwszej instancji niedostateczną analizę sytuacji majątkowej skarżącego. Sąd ten skorzystał z przysługującego mu na mocy art. 255 ppsa prawa i wezwał o nadesłanie dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W przedmiotowej sprawie skarżący nie wywiązał się z nałożonego na niego obowiązku przedłożenia Sądowi wskazanych w wezwaniu dokumentów. Należy podzielić stanowisko sądu pierwszej instancji, że skarżący nie przedstawił w pełni swojej sytuacji finansowej, a tym samym uniemożliwił jej ocenę przez Sąd. Na podkreślenie zasługuje także fakt, że Sąd w żaden sposób nie zakwestionował małżeńskiej umowy majątkowej skarżącego. Podkreślił jedynie, że taka umowa nie znosi obowiązku wzajemnej pomocy między małżonkami. Tezę tę Sąd poparł orzecznictwem sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego. Wskazał, że prawo pomocy nie może być przyznane jednemu z małżonków, jeżeli dochody drugiego małżonka pozwalają na pokrycie kosztów bez uszczerbku koniecznego utrzymania, z czym NSA się zgadza. Odnośnie prawa pomocy, które zostało skarżącemu przyznane w 2003 r. rację ma sąd pierwszej instancji wskazując, że nie uzasadnia to samo w sobie przyznania prawa pomocy w przedmiotowej sprawie, a możliwości finansowe skarżącego mogły ulec zmianie. Ocena aktualnej sytuacji materialnej skarżącego musi się odbyć z uwzględnieniem pełnych danych, czego skarżący nie umożliwił Sądowi poprzez nieprzedłożenie wymaganej dokumentacji. Mając powyższe na uwadze, wobec nie stwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku naruszył prawo w zaskarżonym postanowienia, należało zażalenie oddalić, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa.