II FZ 118/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Edyta Anyżewska po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. O. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 3802/06 w zakresie wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi K. O. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 26 września 2006 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w postanowieniu oddalającym skargę na czynności egzekucyjne postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie. Zaskarżonym zarządzeniem z dnia 29 stycznia 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 3802/06, Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał K. O. do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł, za odpis wyroku tego Sądu z dnia 24 stycznia 2008 r. wraz z uzasadnieniem, w terminie 7 dni, informując że w razie nieuiszczenia wskazanej opłaty zostanie ona ściągnięta przez Sąd (w trybie art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm./, dalej p.p.s.a.). Na powyższe zarządzenie skarżący wniósł zażalenie, domagając się uchylenia tego zarządzenia i wywodząc, że został on zwolniony od kosztów wobec czego nie jest zobowiązany do uiszczania żądanej opłaty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszym rzędzie należy zauważyć, że co do zasady za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem pobiera się opłatę kancelaryjną (art. 234 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Ostatnio wymienione przepisy stanowią bowiem, iż za stwierdzenie prawomocności oraz wydanie odpisów, zaświadczeń, wyciągów i innych dokumentów na podstawie akt, pobiera się opłatę kancelaryjną, z zastrzeżeniem § 3 (§1). Opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządzi ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek. Przepisów art. 220 i art. 221 nie stosuje się (§ 2). Wysokość wspomnianej opłaty wynosi 100 zł (art. 212 § 1, art. 234 § 1 i § 2, art. 236 p.p.s.a. w zw. z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz. U. nr 221, poz. 2192). Nie pobiera się opłaty kancelaryjnej jedynie za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, podlegający doręczeniu z urzędu (art. 234 § 3 p.p.s.a.). Wyjątek ten nie dotyczy niniejszej sprawy, gdyż wyrok Sądu wojewódzkiego z dnia 24 stycznia 2008 r. (oddalający skargę strony), należy do kategorii orzeczeń wymienionych przez art. 141 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym ostatnim przepisem (zdanie pierwsze) w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Skoro w niniejszej sprawie, w myśl powołanego art. 141 § 2 p.p.s.a., skarżący zobligowany był do złożenia stosownego wniosku w celu uzyskania odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, to stosownie do cytowanego wyżej art. 234 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a., powinien był wnieść opłatę kancelaryjną z tego tytułu przy zgłoszeniu w/w wniosku. Zauważyć w przy tym należy, że wbrew przekonaniu skarżącego nie został on zwolniony od całości kosztów sądowych w sprawie (co obejmowałoby również przedmiotową opłatę kancelaryjną), a jedynie od wpisu od skargi i od zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 16 marca 2007 r. (por. karty nr 26 i n. oraz 61 i n. akt sądowych). Stąd też obowiązany jest on do uiszczenia wskazanej opłaty. Podkreślić jednak w tym miejscu trzeba, że nic nie stoi na przeszkodzie, aby skarżący ubiegał się o zwolnienie od kosztów sądowych również i w tym zakresie, skoro stosowny wniosek może być złożony na każdym etapie postępowania (art. 243 § 1 p.p.s.a.). Niezależnie od powyższego zauważyć trzeba, że zaskarżone zarządzenie (por. karta nr 85 akt sądowych) zostało wydane bez podstawy prawnej. Jak wynika bowiem z art. 234 § 2 p.p.s.a., przedmiotową opłatę pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. W razie nieuiszczenia należnej opłaty przewodniczący zarządza jej ściągnięcie od strony, która złożyła wniosek, bez uprzedniego wzywania do jej wniesienia (art. 220 § 1 p.p.s.a. nie stosuje się). Art. 234 § 2 p.p.s.a. nie uprawnia przewodniczącego do wzywania strony do uregulowania opłaty kancelaryjnej za sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Mając powyższe na uwadze Sąd odwoławczy stwierdza, iż zaskarżone zarządzenie nie powinno zostać wydane. Z tych też względów zażalenie w części dotyczącej wniosku o uchylenie zaskarżonego zarządzenia należało uznać za zasadne i orzec o uchyleniu w/w zarządzenia (choć z innych przyczyn niż podniesione w zażaleniu). Orzeczenie niniejsze nie zmienia jednakże sytuacji skarżącego, który w celu uniknięcia przymusowego ściągnięcia przedmiotowej opłaty kancelaryjnej powinien niezwłocznie ją uiścić. Z uwagi na wskazane okoliczności Sąd kasacyjny stwierdza, że nie zachodzi w omawianym wypadku sytuacja, o której mowa w art. 134 § 2 w zw. z art. 193, art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a. (orzekania na niekorzyść strony, wbrew zakazowi tzw. reformationis in peius). Obowiązki strony wynikają z omówionych wyżej przepisów prawa i nie mogą być inaczej ukształtowane w drodze zarządzenia przewodniczącego, wydanego bez podstawy prawnej. Podstawę prawną niniejszego orzeczenia stanowiły art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a.