II FZ 1291/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, po rozpoznaniu w dniu 1 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 czerwca 2014 r. sygn. akt I SA/Gl 293/14 w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 7 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 9 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w sprawie o sygn. akt I SA/GL 293/14, odmówił A. M. – nazywanemu dalej "Skarżącym", przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z uzasadnienia postanowienia sądu pierwszej instancji wynika, że Skarżący o ustanowienie adwokata ponieważ znajdował się w złym stanie zdrowia (znaczny stopień niepełnosprawności), wykluczającym możliwość udziału w postępowaniu. Równocześnie jego sytuacja majątkowa nie pozwalała mu ani na pokrycie kosztów jego wynagrodzenia, ani poniesienie kosztów sądowych. Skarżący oświadczył, że poza niewielkim domem nie posiada żadnego majątku, prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, a ich wspólny dochód wynosi 1678,07 zł miesięcznie. Pismem z 17 kwietnia 2014 r. Skarżący został wezwany do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie zaświadczeń dotyczących zameldowania innych osób w jego miejscu zamieszkania i wyjaśnienia w jakich pozostaje z nimi relacjach, jak również przedstawienia dokumentów potwierdzających wysokość renty Skarżącego i emerytury jego żony. Ponadto sąd pierwszej instancji wezwał Skarżącego do złożenia wyciągów z rachunków bankowych osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowy, na podstawie których byłoby możliwe ustalenie wysokości ponoszonych wydatków na utrzymanie, w tym kosztów leczenia. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący wyjaśnił, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym tylko ze swoją żoną. Córki, jakkolwiek są zameldowane w jego domu, prowadzą oddzielne gospodarstwa, ponieważ mieszkają na stałe w Niemczech. Zaświadczeń o zameldowaniu nie przedstawił, ponieważ wydawane są one odpłatnie. Oświadczył ponadto, że wysokość renty wypłacanej mu w ostatnim półroczu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wynosiła od 901,83 zł do 1306,81 zł, natomiast wysokość emerytury jego żony wynosiła 609,04 zł. Wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego wyliczono na kwotę przewyższającą 1500 zł. Do następnego pisma Skarżący załączył kserokopie niemieckojęzycznych dokumentów mających potwierdzić, że jego córki nie mieszkają w Polsce. Wskazując na art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późń. zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sąd pierwszej instancji doszedł do wniosku, że Skarżący nie przedstawił informacji wystarczających do oceny jego sytuacji majątkowej, możliwości płatniczych oraz stano rodzinnego. Tym samym nie było możliwym ustalenie, czy Skarżący spełniał warunek udzielenia prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Skarżący bowiem nie zastosował się do wezwania sądu z 17 kwietnia 2014 r. do nadesłania wykazu i wyciągów z rachunków bankowych oraz dokumentów potwierdzających wysokość wypłacanych świadczeń rentowych i emerytalnych. Wątpliwości sądu pierwszej instancji budziły także dokumenty w języku niemieckim, mające potwierdzić, że córki Skarżącego na stałe przebywają w Niemczech. Ponadto jedno z pism sądowych zostało odebrane przez nie wymieniowego w formularzu dorosłego domownika. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący zarzucił sądowi pierwszej instancji błędną ocenę jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Zdaniem Skarżącego, sądowi przekazano wszystkie dokumenty, które można było złożyć. Natomiast wątpliwości sądu co do ilości osób, z którymi Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, są niezasadne. Skarżący już wcześniej oświadczył bowiem, że jego córki przebywają na stałe w Niemczech. Tym samym tłumaczenie zaświadczeń meldunkowych z języka niemieckiego jest zbędne. Wyjaśnił ponadto, że pismo sądowe, zostało odebrane przez upoważnioną do tego sąsiadkę. Nie zgodził się także ze stwierdzeniem sądu, że wysokość kosztów sądowych w sprawie jest nieznaczna. W sytuacji gdy miesięczny dochód Skarżącego i jego żony wynosi 1.678 zł, wydatek w wysokości 100 zł jest znaczący. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest oczywiście bezzasadne, dlatego podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. warunkiem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym jest brak możliwości poniesienia przez stronę pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z brzmienia przywołanego przepisu jednoznacznie wynika, że obowiązek wykazania tej okoliczności ciąży na stronie postępowania. Zadaniem podmiotu wnioskującego o prawo pomocy jest zatem przedstawienie w sposób wiarygodny i przekonujący okoliczności usprawiedliwiających odstąpienie od obowiązku pokrycia kosztów postępowania sądowego. Obowiązkiem Sądu jest natomiast dokonanie wnikliwej oceny twierdzeń i dowodów przedłożonych przez stronę zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a w konsekwencji rozstrzygnięcie, czy sytuacja materialna i osobista strony daje podstawy do skorzystania ze zwolnienia przewidzianego w art. 245 P.p.s.a. Jakkolwiek w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyjaśnienia Skarżącego dotyczące osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym są wiarygodne, pozostają one bez wpływu na zgodność z prawem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Biorąc pod uwagę, że Skarżący nie przedstawił – pomimo wystosowania wezwania – żadnego dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanych przychodów, sąd pierwszej instancji trafnie zatem wywiódł, że Skarżący nie wykazał, by jego sytuacja materialna nie pozwoliła mu na uiszczenie wpisu od skargi, co uzasadniałoby skorzystanie z instytucji prawa pomocy. Sąd pierwszej instancji nie miał bowiem możliwości dokonania oceny rzeczywistej kondycji finansowej Skarżącego i jego rodziny. Twierdzenie Skarżącego, że złożył wszystkie dokumenty, które mógł, jest bezpodstawne, ponieważ przedstawienie wyciągów z rachunku bankowego, albo decyzji dotyczącej świadczeń rentowych i emerytalnych, nie powinno nastręczać trudności. Co istotne, Skarżący został pouczony, że niezastosowanie się do wezwania sądu skutkować będzie rozpoznaniem sprawy w oparciu o posiadane dokumenty. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 orzekł jak w sentencji.