II FZ 1350/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 17 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 września 2013 r. sygn. akt I SA/Łd 619/12 w przedmiocie wyłączenia sędziego w sprawie ze skargi D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 8 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. W dniu 28 sierpnia 2013 r. do WSA w Łodzi wpłynęło pismo D.A. (zwanej dalej skarżącą) z wnioskiem o wyłączenie sędziów NSA: Teresy Porczyńskiej oraz Wiktora Jarzębowskiego i sędziego WSA Joanny Tarno od orzekania w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 619/12. Skarżąca wskazała, że sędziowie Joanna Tarno i Teresa Porczyńska wydały wyroki w innych sprawach skarżącej (I SA/Łd 336/08 i I SA/Łd 337/08) dotyczących podatku od nieruchomości za 2006 r. i 2007 r., gdzie wyraziły swój pogląd odnośnie zagadnień kluczowych z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy. To uzasadnia – w opinii skarżącej- wątpliwości co do bezstronności sędziów bowiem jeszcze przed zamknięciem rozprawy i wydaniem wyroku mają już wyrobione stanowisko, które może wpłynąć na treść rozstrzygnięcia, jako że stan faktyczny sprawy nie uległ zmianie. Także fakt uchylenia wyroków tutejszego sądu we wskazanych sprawach przez Naczelny Sąd Administracyjny może wskazywać, że bezstronność składu orzekającego budzi uzasadnione wątpliwości. Odnośnie sędziego NSA Wiktora Jarzębowskiego skarżąca wskazała, że co prawda nie miała jeszcze sprawy z jego udziałem jednak z uwagi na fakt, iż sprawy rozstrzygane są w składzie trzyosobowym - jego ewentualnie odmienne stanowisko od wyrażonego przez sędziego J. Tarno i sędziego T. Porczyńską pozostanie bez wpływu na rozstrzygnięcie. W dniu 2 września 2013 r. sędzia WSA Joanna Tarno i sędziowie NSA Teresa Porczyńska i Wiktor Jarzębowski złożyli oświadczenie, że nie są im znane żadne okoliczności, które mogłyby wywoływać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w sprawie. Oświadczyli również, że nie zachodzą podstawy do ich wyłączenia z mocy ustawy określone w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- zwanej dalej: p.p.s.a.). 2. W postanowieniu z dnia 10 września 2013 r., I SA/Łd 619/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdzając, że wniosek o wyłączenie jest niezasadny podzielił pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 lutego 2002 r., II UKN 307/01, zgodnie z którym sędzia nie podlega wyłączeniu z tej przyczyny , że poprzednio orzekał w innej sprawie, nawet jeśli ta sprawa toczyłaby się między tymi samymi stronami. Zaznaczył ponadto, że o konieczności automatycznego wyłączenia sędziów orzekających w innej sprawie z udziałem skarżącej nie może przesądzać także okoliczność uchylenia przez NSA wydanych przez WSA uprzednio wyroków. Podstawą uchylenia rozstrzygnięć w zakresie podatku od nieruchomości za lata 2006- 2007 była błędna interpretacja przepisów prawa materialnego dokonana przez sąd I instancji (por. wyroki NSA z dnia 14 sierpnia 2012 r., II FSK 2440/10 i II FSK 2445/10). Sprawa o sygnaturze akt I SA/Łd 619/11 dotyczy innej decyzji, niż kontrolowana w toku tamtych postępowań. Zgodnie z ugruntowanym poglądem orzecznictwa i doktryny - wyłączenie sędziego nie może nastąpić na skutek tylko subiektywnego przeświadczenia strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, nieobiektywnie czy stronniczo (por. postanowienie NSA z dnia 15 marca 2012 r., II GZ 86/12, postanowienie z dnia 23 lutego 2012 r., II OZ 103/12, postanowienie NSA z dnia 6 sierpnia 2009 r., II OZ 648/09; J. Drachal, A. Wiktorowska, K. Zalasińska [w:] Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, str. 158; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 82), a w we wnioskach skarżącej zostały powołane jedynie zarzuty o takim właśnie charakterze. 3. W zażaleniu powyższemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 19 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie. Wskazała, że postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 19 p.p.s.a., "mimo, iż zachodzą w stosunku do dwóch Sędziów uzasadnione wątpliwości, które mogą wskazywać na uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności, co wynika z bogatego doświadczenia skarżącej z polskim wymiarem sprawiedliwości". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. 4. Wyłączenie sędziego może nastąpić po zaistnieniu przesłanek z art. 18 lub art. 19 p.p.s.a. Art. 19 p.p.s.a. rozszerza przypadki wyłączenia sędziego, enumeratywnie wymienione w artykule poprzednim, stanowiąc, że sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, iż mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Należy zatem odpowiedzieć na pytania, czy w niniejszej sprawie zaistniały obiektywne okoliczności, które dałyby podstawę do kwestionowania bezstronności sędziego, czy sędzia był zainteresowany wynikiem sprawy lub uprzedzony do skarżącej. Skarżąca twierdzi, że dwóch sędziów powinno zostać wyłączonych, ponieważ orzekali już w sprawach, w których skarżąca była stroną. |Jak jednak stwierdził Sąd Najwyższy w dnia 29 lutego 2002 r., II UKN 307/01 - sędzia nie podlega wyłączeniu z tej przyczyny, że | |poprzednio orzekał w innej sprawie, nawet w sporze między tymi samymi stronami. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela ten | |pogląd. Sąd orzekając każdorazowo ocenia zgodność danego aktu administracji publicznej z prawem. Nawet jeśli będzie to wciąż podatek | |od nieruchomości to najistotniejsza jest treść aktu wydanego przez organ administracyjny. A ta przecież może być różna, w zależności | |od tego co organ postanowi w decyzji za dany okres podatkowy. Nie jest najistotniejsze to, że sprawy dotyczą tej samej nieruchomości. | |Istotne jest każdorazowe działanie (bądź zaniechanie) organu w sprawie. | |Przyjęcie stanowiska, że sędzia orzekający w jakiejkolwiek sprawie skarżącej (nawet wpadkowej) powinien zostać wyłączony od orzekania | |w sprawach z udziałem skarżącej nie tylko byłoby racjonalnie nieuzasadnione, ale również zamknęłoby skarżącej drogę do sądu. Gdyby | |automatycznie wyłączać sędziów, którzy orzekali | |w jakichkolwiek sprawach, w których pojawia się nazwisko skarżącej to wkrótce mogłoby zabraknąć sędziów, którzy mogliby orzekać w jej | |sprawach. To pozbawiłoby skarżącą prawa do sądu. WSA w Łodzi wydał do tej pory 130 wyroków | |i postanowień, a Naczelny Sąd Administracyjny wydał 72 wyroki i postanowienia, | |w których pojawia się nazwisko skarżącej. | | | Domniemania legitymacji sędziów do rozpoznania sprawy skarżąca nie obaliła – nie przedstawiła bowiem żadnych argumentów na poparcie swojej tezy. Jak wyżej wskazano sama okoliczność orzekania wcześniej w sprawach, w których skarżąca jest stroną, nie jest wystarczającą przesłanką wyłączenia. 5. Wniosek o wyłączenie sędziego musi odpowiadać określonym wymogom formalnym. Przede wszystkim musi zawierać uzasadnienie uprawdopodobniające przyczyny wyłączenia. W zażaleniu skarżąca podniosła, że uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziów wynikają z bogatego doświadczenia skarżącej z polskim wymiarem sprawiedliwości. Jest to bardzo ogólne stwierdzenie. Co więcej, twierdzenie to dotyczy "polskiego wymiaru sprawiedliwości", a nie 3 sędziów – wskazanych z imienia i nazwiska- których wyłączenia domaga się skarżąca. Trudno sobie wyobrazić w jaki sposób na nastawienie sędziów WSA względem osoby skarżącej ma wpływać uchylenie wyroków sądu pierwszej instancji w innych sprawach przez sąd drugiej instancji. Dwuinstancyjne postępowanie sądowe jest prawem wynikającym z Konstytucji RP, zabezpieczonym przez utworzenie sądu odwoławczego. Artykuł 185 p.p.s.a. stanowi, że NSA – w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej- przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie. Kontrola instancyjna jest zatem instytucją przewidzianą ustawą, a nie niezwykłym zdarzeniem. Skarżąca zaś zdaje się sugerować, że sędziowie orzekający w pierwszej instancji będą urażeni uchyleniem wyroków w innych sprawach skarżącej i w niniejszej sprawie wydadzą wyrok na złość skarżącej. Na dodatek wydadzą wyrok na złość skarżącej ze świadomością, że będzie on i tak podlegał kontroli instancyjnej i jeżeli nie będzie odpowiadały prawu- zostanie uchylony. Oceniając obiektywnie nie można uznać tego przekonania za trafne. Ustawodawca przewidział w art. 185 p.p.s.a., że w razie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, sąd rozpoznaje ją w innym składzie. Zatem ten sam sędzia nie może rozpatrywać w takim samym zakresie sprawy wywołanej tę samą decyzją. Kontrola działania administracji publicznej sprawowana przez sąd administracyjny polega na tym, że akt wydany przez organ administracyjny podlega badaniu co do zgodności z prawem. W sprawie I SA/Łd 337/08 sąd administracyjny badał decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 14 listopada 2007 r. nr [...]. W sprawie I SA/Łd 620/12 bada zaś decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 8 marca 2012 r. nr [...]. Jest to zupełnie inna sprawa, gdyż wywołana kontrolą innej decyzji. Nie ma znaczenia w jakim stopniu stan faktyczny sprawy jest podobny. Istotne jest, że w grę wchodzi badanie prawidłowości inne decyzji zatem jest to inna sprawa. Sędziowie zatem nie podlegają wyłączeniu od jej rozpoznania na podstawie okoliczności wskazanych przez skarżącą. W aktach (karty 216,217,218) znajdują się oświadczenia sędziów, z których wynika, że nie są im znane żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w sprawie. Jeśli skarżąca zaprzecza prawdziwości tych oświadczeń, powinna była wskazać okoliczności, które podważałyby wiarygodność tych oświadczeń. Nie wykazała ich jednak. Autorytet moralny sędziego, który pełni swoją funkcję wydając wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej przemawia za wiarygodnością złożonego przez niego wyjaśnienia. Zatem jeśli strona przeczy prawdziwości tego oświadczenia to powinna wskazać okoliczności, które obiektywnie podważają wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1971 r., I CZ 212/71, publ.: OSNC 1972, nr 3, poz. 55). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek skarżącej o wyłączenie sędziów nie został poparty żadnymi konkretnymi faktami. Ocena skarżącego wyrażona w zażaleniu jest czysto subiektywna. 6. Z tych względów na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie należało oddalić jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw.