II FZ 136/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia I. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2020 r., sygn. akt l SA/Po 593/19 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi I. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 29 kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Po 593/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę I. M. (dalej: "Skarżący" albo "Strona") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w poznaniu z dnia 29 kwietnia 2019 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wymienione postanowienie oraz inne orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego: www.nsa.orzeczenia.gov.pl. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że pismem z dnia 10 czerwca 2019 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 kwietnia 2019 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 24 lipca 2019 r., Skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Postanowieniem Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 września 2019 r., skarżącemu odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wobec powyższego, pismem z dnia 21 października 2019 r. wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 24 lipca 2019 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to uznano za doręczone skarżącemu z dniem 6 listopada 2019 r. na skutek niepodjęcia przez niego awizowanej przesyłki. Wyznaczony termin upłynął bezskutecznie z dniem 13 listopada 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 15 stycznia 2020 r. odrzucił skargę na podstawie art. 220 § 3 w zw. z art. 16 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Sąd skonstatował, że skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Opłacenie pisma (skargi) w terminie i w kwocie wskazanej przez sąd stanowi istotny jej element, którego brak uniemożliwia nadanie pismu (skardze) dalszego biegu. Podkreślono, że w rozpatrywanej sprawie siedmiodniowy termin do uiszczenia wymaganego wpisu upłynął z dniem 13 listopada 2019 r. W zakreślonym terminie skarga nie została opłacona przez Skarżącego, co potwierdza informacja z Oddziału Finansowo-Budżetowego Sądu z dnia 7 stycznia 2020 r. (k. 29 akt sąd.). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 220 § 3 w zw. z art. 16 § 2 p.p.s.a., Sąd orzekł o jej odrzuceniu. W zażaleniu wywiedzionym od powyższego postanowienia Skarżący zażądał jego uchylenia. Podkreśla, że WSA w Poznaniu nie może domagać się uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł. ze względu na jego sytuację finansową i zdrowotną. Wskazał, że pobiera rentę w wysokości 717 zł i żyje dzięki pomocy kolegów. Jest nadto w bardzo trudnej sytuacji zdrowotnej (przebyty zawał mięśnia sercowego, reumatyzm, zapalenie stawów oraz mięśni). Odnosząc się do stwierdzenia Sądu pierwszej instancji o uznaniu 6 listopada 2019 r. za dzień doręczenia awizowanej wcześniej przesyłki wyjaśnił, że do domu wrócił 8 listopada 2019 r., po odbyciu dwutygodniowego turnusu rehabilitacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego polega oddaleniu. Zaskarżone postanowienie WSA w Poznaniu odpowiada prawu, bowiem prawidłowo Sąd ten odrzucił skargę Strony na postanowienie na Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, a to z uwagi na niewykonanie w zakreślonym terminie prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Opłacenie skargi w terminie i w kwocie wskazanej przez sąd stanowi warunek, którego spełnienie jest konieczne dla nadania jej dalszego biegu. Z art. 220 § 1 zd. 1 p.p.s.a. wynika zasada, że sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma (w tym skargi), od którego nie została uiszczona należna opłata we właściwej formie. Z kolei stosownie do art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. W rozpatrywanej sprawie Skarżący, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 24 lipca 2019 r. (k. 9 akt sądowych) został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Zdarzeniem, które zwalnia stronę od obowiązku uiszczenia wpisu w wyznaczonym terminie jest złożenie w tym terminie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Z akt sprawy (k. 14) wynika, że Skarżący z tej drogi skorzystał, występując z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zauważyć jednakże należy, że postanowieniem Referendarza sądowego WSA w Poznaniu z dnia 18 września 2019 r., sygn. akt I SPP/Po 132/19 Skarżącemu odmówiono przyznania prawa pomocy. Uwzględniając fakt uprawomocnienia się ww. postanowienia Referendarza sądowego w dniu 21 października 2019 r., ponowione zostało wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł., w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Nie jest w sprawie sporne, że Skarżący wpisu tego nie uiścił. Prezentuje przy tym w treści zażalenia stanowisko, że z uwagi na jego sytuację finansową i zdrowotną WSA w Poznaniu nie powinien żądać wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Argumentacja ta nie zasługuje na uwzględnienie. Obowiązki sądu administracyjnego wynikające z treści przytoczonych wcześniej art. 220 § 1 oraz 220 § 3 p.p.s.a. mają charakter kategoryczny. Powtórzyć należy, że: Sąd pierwszej instancji był zobligowany do żądania wpisu od strony inicjującej postępowanie sądowo-administracyjne, która nie została z tego wpisu zwolniona; konsekwencją nie uiszczenia wpisu od skargi jest brak możliwości podjęcia przez sąd pierwszej instancji jakichkolwiek czynności procesowych, prowadzących do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy oraz konieczność odrzucenia skargi. Skoro Skarżący nie został zwolniony z kosztów sądowych oraz nie uiścił wpisu, WSA w Poznaniu nie miał innej możliwości prawnej, jak tylko odrzucić skargę. Obowiązek ustanowiony w art. 220 § 1 i 220 § 3 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny, co oznacza, że żadne szczególne okoliczności nie uprawniały Sądu pierwszej instancji (podobnie jak i NSA) do innej interpretacji wskazanych przepisów i odmiennego, tj. zgodnego z wolą Strony ich zastosowania. Względy zdrowotne oraz finansowe, na które powołuje się Skarżący (dodatkowo podkreślając, że znalazł się w sytuacji nadzwyczajnej) stanowić mogą raczej podstawę do ubiegania się o zastosowanie przez organ jednej z form ulg podatkowych na podstawie art. 67a ustawy Ordynacja podatkowa (np. rozłożenie na raty, odroczenie lub umorzenie zaległości podatkowej), w ramach odrębnego postępowania inicjowanego przez podatnika i jeżeli spełnione zostaną określone w tym przepisie przesłanki, a nie domagania się od Sądu odstąpienia od pobierania wpisu. Uznając zatem, że Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżone postanowienie nie naruszył prawa, w tym przede wszystkim art. 220 § 1 i § 3 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.