II FZ 166/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia del. WSA Sławomir Presnarowicz po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. K. i R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Łd 1432/06 w sprawie ze skargi J. K. i R. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 31 maja 2006 r., Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt I SA/Łd 1432/06, oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 31 maja 2006 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 9 marca 2006 r., nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła w dniu 16 maja 2007 r. strona skarżąca. Skarga kasacyjna została sporządzona i podpisana osobiście przez stronę skarżącą. Wraz ze skargą kasacyjną został złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ostatecznie, postanowieniem z dnia 17 lipca 2007 r., które nie zostało zażalone, Sąd I instancji przyznał stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowieniem z dnia 21 listopada 2007 r. Sąd I instancji odrzucił skargę kasacyjną. W motywach tego rozstrzygnięcia podniesiono, że skargę kasacyjną należało odrzucić z uwagi na braki formalne w postaci niedochowania wymogu, określonego w art. 175 i 176 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sporządzenia i podpisania skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika - w danym przedmiocie sprawy przez adwokata, radcę prawnego lub doradcę podatkowego. Sąd I instancji zauważył wprawdzie, że stronie skarżącej zostało przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, jednakże strona skarżąca, pomimo wezwań, nie udzieliła pełnomocnictwa do wniesienia skargi kasacyjnej adw. M. U. - A., wyznaczonej do zastępstwa z urzędu przez Okręgową Radę Adwokacką w Ł. W tym stanie sprawy pełnomocnik ustanowiony z urzędu nie był umocowany do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, co może być uczynione poprzez jej sporządzenie i podpisanie przez podmiot uprawniony, zatem zgodnie z art. 178 p.p.s.a. Sąd I instancji był zobowiązany skargę kasacyjną odrzucić. Na powyższe postanowienie Sądu I instancji o odrzuceniu skargi kasacyjnej strona skarżąca wniosła w dniu 6 grudnia 2007 r. zażalenie, w którym podniosła naruszenie art. 6 i art. 140 p.p.s.a. poprzez brak pouczenia strony o sposobienia wniesienia środka zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej. Zostało ono odrzucone postanowieniem Sądu I instancji z dnia 19 grudnia 2007 r. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, że zgodnie z art. 194 § 1 pkt 7 p.p.s.a. na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej służy stronie zażalenie, jednakże zażalenie to, zgodnie z art. 194 § 4 p.p.s.a. powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. W sytuacji, gdy strona skarżąca osobiście sporządziła oraz podpisała zażalenie, zgodnie z przepisami prawa (art. 194 § 4 w zw. z art. 178 oraz art. 197 § 2 p.p.s.a.) podlegało ono odrzuceniu. Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2008 r. Sąd I instancji odrzucił, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., kolejne zażalenie strony skarżącej z dnia 4 stycznia na postanowienie Sądu z dnia 21 listopada 2007 r. odrzucające skargę kasacyjną. W uzasadnieniu tego postanowienia podniesiono, że po pierwsze, zażalenie opatrzone pieczątką Biura Podawczego WSA w Łodzi z datą 9 stycznia 2008 r. zostało wniesione z uchybieniem 7 - dniowego terminu ustanowionego w art. 194 § 2 p.p.s.a., a po drugie, że postanowienie z dnia 21 listopada 2007 było już raz zaskarżone - zażaleniem z dnia 6 grudnia 2007, co wynika z akt sprawy i co powoduje niemożność rozpoznania powtórnie wniesionego środka zaskarżenia na to samo postanowienie przez tę samą stronę postępowania sądowoadministracyjnego. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się strona skarżąca i wniosła - tym razem za pośrednictwem pełnomocnika, adwokata - zażalenie na postanowienie z dnia 29 stycznia 2008 r. Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik strony skarżącej zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a konkretnie przepisów art. 194 § 1 pkt 8 p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie, że strona skarżąca wniosła w dniu 4 stycznia 2008 r. zażalenie na postanowienie Sądu I instancji z dnia 21 listopada 2007 r., podczas gdy powyższym zażaleniem zaskarżyła ona postanowienie z dnia 19 grudnia 2007 r., oraz, co za tym idzie, naruszenie przepisów art. 194 § 2 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że wniesiono zażalenie z uchybieniem 7 - dniowego terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Zdaniem pełnomocnika strony skarżącej powyższe naruszenia przepisów postępowania miały istoty wpływ na wynik sprawy, prowadząc do odrzucenia zażalenia i nie rozpatrzenia go merytorycznie, dlatego też wniósł on o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 194 § 1 pkt 8 p.p.s.a. na odrzucenie zażalenia przysługuje środek odwoławczy w postaci zażalenia, zaś zgodnie z art. 194 § 2 p.p.s.a. zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia. Niewątpliwe jest, że w aktach sprawy znajduje się zażalenie strony skarżącej na postanowienie Sądu I instancji z dnia 21 listopada 2007 r. wniesione w dniu 4 stycznia 2008 r. za pośrednictwem Poczty Polskiej (opatrzone prezentatą WSA w Łodzi z datą 9 stycznia 2008 r.). Właśnie to zażalenie było rozpatrywane. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył jednocześnie, że w aktach sprawy znajduje się inne jeszcze pismo oznaczone jako zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 19 grudnia 2007 r., wniesione również w dniu 4 stycznia 2008 r. i również opatrzone prezentatą WSA w Łodzi z datą 9 stycznia 2008 r. Jednakże Sąd I instancji prawidłowo, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyjął, że rozpatrzeniu powinno być poddane pierwsze z wyżej wymienionych zażaleń, a to z uwagi na szerszy zakres podmiotowy zażalenia wniesionego dnia 4 stycznia 2008 r. na postanowienie z dnia 21 listopada 2007 r. - zostało ono podpisane przez R. K. i J. K., podczas gdy zażalenie wniesione tego samego dnia na postanowienie Sądu z dnia 19 grudnia 2007 r. podpisane zostało tylko przez R. K. W sytuacji, gdy stroną skarżącą byli od początku sprawy R. K. oraz J. K. zasadnym było wzięcie pod uwagę zażalenia podmiotowo szerszego. Zażalenie na postanowienie Sądu jest fakultatywnym środkiem odwoławczym, co oznacza, że to od woli strony zależy jego wniesienie, bądź nie wniesienie, a co za tym idzie, to na stronie wnoszącej zażalenie ciąży obowiązek dochowania wymogów formalnych zażalenia jako pisma sądowego, określonych w art. 194 § 3 p.p.s.a. oraz to strona ponosi ujemne konsekwencje swoich czynów, objawiających się w tym przypadku w postaci wniesienia do Sądu tego samego dnia dwóch zażaleń na różne postanowienia i różnego zakresu podmiotowego tych zażaleń. Odnosząc powyższe do wymagań formalnych wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu I instancji, określonych m.in. w art. 194 § 2 p.p.s.a., należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że wniesione dnia 4 stycznia 2008 r. zażalenie na postanowienie z dnia 21 listopada 2007 r., było niedopuszczalne z powodu uchybienia 7 - dniowemu terminowi od doręczenia postanowienia, oraz z uwagi na to, że na powyższe postanowienie strona już raz wniosła zażalenie (w dniu 6 grudnia 2007 r.). Na marginesie odnieść się należy do szerszego aspektu sprawy, który wprawdzie nie był podnoszony w zażaleniu na postanowienie z dnia 29 stycznia 2008 r., jednakże ma ważkie znaczenie dla całości postępowania w niniejszej sprawie. Po pierwsze, chodzi tu o argumentację strony skarżącej zawartą we wnoszonych zażaleniach, jakoby nie została ona w ogóle pouczona o sposobach wniesienia skargi kasacyjnej (zawartą w uzasadnieniu zażalenia wniesionego dnia 6 grudnia 2007 r. na postanowienie z dnia 21 listopada 2007 r. oraz zażalenia z dnia 4 stycznia 2008 r. na postanowienie z dnia 21 listopada 2007 r.). Strona podnosiła również, że pouczona została o wymaganiach co do wniesienia zażalenia na odrzucenie skargi kasacyjnej, jednakże nie zrozumiała, że również zażalenie na odrzucenie skargi kasacyjnej winno być sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika (zawartą w uzasadnieniu zażalenia z dnia 4 stycznia 2008 r. na postanowienie z dnia 19 grudnia 2007 r., które to zażalenie, zdaniem strony, powinno być rozpoznane). Przede wszystkim należy stwierdzić, że nieprawdziwe jest twierdzenie, że strona nie została pouczona o sposobach i wymaganiach co do wniesienia skargi kasacyjnej. Z akt sprawy wynika, że Sąd I instancji nie uchybił obowiązkowi pouczenia strony. Ponadto, jest oczywiście bezzasadna argumentacja o nie zrozumieniu przez stronę skarżącą pouczenia co do zażalenia na odrzucenie skargi kasacyjnej. Pouczenie zostało bowiem sformułowane w sposób czytelny, logiczny i zwięzły. Rzekome wątpliwości strony co do pouczenia w kwestii zażalenia są również o tyle niezrozumiałe, że z uzasadnień wnoszonych zażaleń wynika, iż strona jest w stanie sama dokonać interpretacji przepisów prawa, co czyniła dowodząc swych racji. Po drugie zaś, przypomnieć należy, że stronie postanowieniem Sądu I instancji z dnia 17 lipca 2007 r. przyznano adwokata z urzędu w ramach prawa pomocy, jednakże od chwili wyznaczenia adw. M. U. - A. do pełnienia zastępstwa procesowego, mimo wezwań, strona skarżąca, ani do wydania postanowienia z dnia 21 listopada 2007 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej, ani też później nie umocowała ustanowionego pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej i reprezentowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Dopiero przy okazji wnoszenia ostatniego w sprawie zażalenia na postanowienie z dnia 29 stycznia 2008 r., strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, który wniósł powyższe zażalenie. Pełnomocnik ten jednakże, nie uzupełnił braków skargi kasacyjnej poprzez jej sporządzenie oraz złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, co czyni niemożliwym dalsze rozpatrywanie sprawy w aspekcie merytorycznym. Skłania to do konstatacji, że skarga kasacyjna została wniesiona z naruszeniem przepisu art. 175 a także przepisu art. 176 p.p.s.a., co powoduje, że zażalenia wniesione po wydaniu postanowienia z dnia 21 listopada 2007 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej są niezasadne. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w sprawie jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.