II FZ 1846/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Rypina, , , po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "G." sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 września 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 1280/13 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi "G." sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 17 maja 2013 r. nr ... w przedmiocie nadpłaty w podatku od gier za maj 2012 r. postanawia oddalić zażalenie. Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1280/13, mocą którego odmówiono G. sp. z o.o. w N. w upadłości układowej (dalej jako: skarżąca, spółka, strona) przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że postanowieniem referendarza sądowego z dnia 24 września 2013 r. a następnie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 listopada 2013 r., odmówiono spółce prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Zażalenie na to ostatnie rozstrzygnięcie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1530/13. Następnie, po bezskutecznym wezwaniu pełnomocnika do uiszczenia wpisu, postanowieniem z dnia 10 marca 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny, odrzucił skargę spółki wobec jej nieopłacenia. Spółka, pismem z dnia 23 kwietnia 2014 r., wywiodła od wskazanego rozstrzygnięcia skargę kasacyjną. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł, wystąpiła ponownie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powtórzyła argumentację podniesioną w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy, mianowicie: że wejście w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. ustawy o grach hazardowych zmieniło całkowicie warunki prowadzenia przez spółkę działalności gospodarczej w branży gier losowych i zakładów wzajemnych. Obecnie obowiązujące przepisy nie pozwalają na uzyskanie nowych zezwoleń na działalność w zakresie automatów o niskich wygranych, obecnie można ją kontynuować w oparciu o zezwolenia uzyskane przed 1 stycznia 2010 r. Jeśli zaś nie nastąpi zmiana przepisów, działalność spółki zakończy się najpóźniej w 2015 r. Spółka wskazała, że powyższa zmiana przepisów doprowadziła przedsiębiorstwo do zapaści finansowej z powodu poniesienia znacznych nakładów na rozwój działalności i krótkiego trybu wprowadzenia nowelizacji w życie. W rezultacie jej przychody znacząco zmalały w stosunku do lat 2009 i 2010, a drastyczna podwyżka podatku od gier spowodowała, że środki wpływające do spółki przeznaczone są na regulowanie danin publicznoprawnych. Strona eksploatuje obecnie 200 automatów, to jest 7% automatów funkcjonujących do dnia 31 grudnia 2009 r. W konsekwencji brak jest środków na bieżącą działalność. Łączna kwota miesięcznych wydatków przekracza znacznie wartość środków na rachunku bankowym. Natomiast środki trwałe to głównie ww. automaty do gier o niskich wygranych, których nie da się zbyć w Polsce ani za granicą. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka podała, że wysokość jej kapitału zakładowego lub środków finansowych spółki wynosi 2.500.000 zł, wartość środków trwałych – 4.657.599,66 zł a wysokość straty za ostatni rok obrotowy – 888.485,30 zł. Stan kont na dwóch ujawnionych rachunkach bankowych strony na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0 zł. Oba rachunki są zajęte w postępowaniu zabezpieczającym do wysokości 6.697.100,67 zł. Nadto na wezwanie referendarza sądowego o przedłożenie bilansu oraz rachunku zysków i strat za marzec, kwiecień i maj 2014 r., wydruków historii posiadanych rachunków bankowych oraz deklaracji VAT-7 za wymienione miesiące oraz innych oświadczeń i dokumentów, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy, strona nadesłała jedynie historię rachunków bankowych za okres od dnia 1 lutego do dnia 31 maja 2014 r. wraz z deklaracjami VAT-7 za wskazane miesiące 2014 r. Postanowieniem z 14 lipca 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie wykazała, że znajduje się w na tyle szczególnej sytuacji materialnej, że opłacenie przez nią wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł przekracza jej aktualne możliwości finansowe. Sąd pokreślił, że spółka pomimo wezwania nie przedłożyła bilansu oraz rachunku zysków i strat za marzec, kwiecień, maj 2014 r. bądź też innego rodzaju dokumentów uzasadniających przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Jednakże z analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że spółka dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi w marcu, kwietniu i maju 2014 r. na kwoty odpowiednio: 3.982.066 zł, 3.569.530 zł i 3.025.122 zł. Na dwóch rachunkach bankowych, z których jeden nie był faktycznie wykorzystywany w bieżącym obrocie, w okresie luty – maj 2014 r. suma obciążeń wyniosła łącznie 660 zł, zaś suma uznań 7.735,12 zł. Sąd pierwszej instancji z powyższych dokumentów wywnioskował, że spółka pomimo ogłoszenia upadłości, prowadzi działalność gospodarczą w znacznym zakresie, przekraczających miesięcznie kwotę 3.000.000 zł. Jednocześnie odnosząc wskazaną wartość do stanu rachunków bankowych, stwierdził, że oświadczenie skarżącej o sytuacji materialnej nie może zostać uznane za w pełni wiarygodne, gdyż transakcje związane z prowadzoną działalnością nie były dokonywane za pośrednictwem rachunków bankowych podanych przez wnioskodawczynię. Podkreślił, że deklarowana przez nią kwota 600.000 zł z tytułu miesięcznych należności związanych z podatkiem od gier w żaden sposób nie została udokumentowana. Transakcje takie nie zostały również ujęte w historii rachunków bankowych posiadanych przez stronę. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że znaczna wartość obrotu gospodarczego wynikająca z deklaracji VAT – 7, przekraczająca miesięcznie kwotę 3.000.000 zł, a także wartość posiadanych środków trwałych w kwocie 4.657.599,66 zł, pozwalają na stwierdzenie, że spółka jest w stanie uiścić wpis sądowy od skargi kasacyjnej, nawet wówczas gdy jest lub będzie zobowiązana do jej zapłaty także w innych postępowaniach sądowych. Sąd dodał, że w szczególności samoistną okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy nie może być ogłoszenie wobec spółki upadłości układowej. Bowiem, co wynika również ze sprzeciwu skarżącej, w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą, czyniąc wielokierunkowe starania by uniknąć sytuacji, w której utraci możliwość wykonywania jakiejkolwiek działalności operacyjnej. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U.2012.1112) przez niezastosowanie wobec niej zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu. Skarżąca podała, że obiektywnie nie dysponuje wymaganą kwotą i nie jest w stanie jej zgromadzić. Zdaniem skarżącej Sąd choć dostrzegł nową okoliczność istotną dla tej sprawy, tj. fakt postawienia jej w stan upadłości, to wadliwie ją ocenił. Skarżąca dodała, że prowadzi obecnie kilkaset spraw sądowych, gdzie wartość wpisów przekracza 300.000 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpatrywany przez Sąd pierwszej instancji był drugim w tej sprawie, a więc należało go potraktować jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia w trybie art. 165 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Cytowany przepis przewiduje możliwość weryfikacji określonych rozstrzygnięć pod warunkiem, że istotnej zmianie uległ stan faktyczny sprawy. Rolą sądu jest w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu. Jedyną nową okolicznością powołaną przez skarżącą w tej sprawie był fakt postawienia jej w stan upadłości (z możliwością zawarcia układu). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w zaskarżonym orzeczeniu prawidłowo stwierdzono, że fakt ten nie dawał podstaw do skorzystania z instytucji zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że fakt ogłoszenia upadłości układowej spółki na mocy postanowienia z dnia 11 lutego 2014 r. był już przedmiotem analiz Naczelnego Sądu Administracyjnego w kontekście przesłanek przyznania prawa pomocy (zob. przykładowo postanowienia NSA: z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 1084/14, z dnia 7 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 786/14, z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1489/14, z dnia 4 listopada 2014 r. sygn. akt 1739/14). Sąd w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie w pełni podziela stanowisko wyrażone w powołanych orzeczeniach. W rozstrzygnięciach tych zasadnie wskazywano, że ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu przede wszystkim nie odzwierciedla złej sytuacji materialnej upadłego, który może dalej prowadzić działalność gospodarczą. Postanowienie o ogłoszeniu upadłości nie zakończyło bytu prawnego spółki, a postępowanie układowe ma charakter pojednawczy. Sprawdzenie wierzytelności nie oznacza dochodzenia roszczeń wierzycieli od dłużnika, lecz ma na celu ustalenie istnienia wierzytelności, które są objęte postępowaniem układowym. Podkreślenia wymaga, że skarżąca w postępowaniu układowym zaproponowała rozwiązania, które zakładają spłatę zobowiązań z dochodów pochodzących z prowadzonej działalności gospodarczej. W świetle powyższego Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że obecna sytuacja majątkowa strony (wielkość posiadanego majątku, rozmiar prowadzonej działalności jak również wysokość przychodów) nie uzasadnia zwolnienia od kosztów sądowych, nawet przy przyjęciu, że spółka jest w stanie upadłości układowej i prowadzi szereg postępowań sądowych. Nadmienić należy, że postępowania te dotyczą w znacznej mierze odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier, gdzie to sama strona decyduje o terminie inicjowania takiego postępowania (na etapie postępowania administracyjnego, co ma przełożenie na następujące później postępowania sądowe). Stąd też rozpoczynanie przez skarżącą setek nowych, identycznych spraw w tym samym czasie, nie może samo w sobie stanowić argumentu za obciążeniem kosztami tych postępowań Skarbu Państwa. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny Sąd nie dopatrzył zarzucanych w zażaleniu naruszeń. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że spółka nie wykazała, że jej aktualna sytuacja nie pozwala na pokrycie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.