II FZ 193/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA /del./ Danuta Małysz po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2012r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 stycznia 2012r. sygn. akt III SA/Po 622/09 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 21 maja 2010r. nr [...] w przedmiocie podatku rolnego i leśnego za 2008r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2012r., sygn. akt III SA/Po 622/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił przyznania skarżącemu M. P. prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia sąd I instancji wyjaśnił, że skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości i ustanowienia radcy prawnego. Wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jego dochód stanowi renta chorobowa z KRUS w kwocie zł 145,00 miesięcznie, nie ma majątku, oszczędności ani dochodów, a ponadto choruje. Po wniesieniu przez skarżącego, działającego przez pełnomocnika, sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 listopada 2011r., którym odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy, skarżący wezwany został do wskazania aktualnych źródeł i wysokości przychodów, z których finansuje konieczne koszty utrzymania, wskazania wysokości zadłużenia i związanych z nim miesięcznych obciążeń oraz przedłożenia zaświadczenia właściwego naczelnika urzędu skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego w latach 2008-2010. W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik strony oświadczył, że skarżący nie posiada żadnych źródeł dochodów, wysokość zadłużenia skarżącego z tytułu prowadzonych postępowań egzekucyjnych wynosi szacunkowo co najmniej zł 300000,00, zaś w latach 2008-2010 nie osiągał on żadnego dochodu, przez co naczelnik urzędu skarbowego nie mógł wystawić zaświadczenia dotyczącego wysokości osiągniętego dochodu. Wskazując na treść regulacji prawnych zawartych w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm./, zwanej dalej "p.p.s.a.", w szczególności w jej art.249 § 1 pkt 1 i 2 w kontekście art.199, sąd stwierdził, iż instytucja prawa pomocy winna być stosowana wobec osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. pozbawionych środków umożliwiających poniesienie kosztów sądowych i kosztów profesjonalnej pomocy prawnej. W sytuacji, gdy skarżący nie przedłożył zaświadczenia o wysokości dochodów osiąganych w latach 2008-2010, twierdząc jedynie, że dochodów żadnych nie osiągnął, nie można ocenić aktualnej sytuacji skarżącego i przyjąć, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem sądu, na obecnym etapie postępowania skarżący nie wykazał ziszczenia się w jego sytuacji materialnej i rodzinnej przesłanek przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie żądając jego uchylenia, jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawem, przy czym zarzutu tego nie uzasadnił. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest uzasadnione. Jak trafnie zauważył w zaskarżonym postanowieniu sąd I instancji, wynikającą z art.199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, natomiast instytucja prawa pomocy, uregulowana w przepisach art.243 i nast. p.p.s.a., ma umożliwić dostęp do sądu osobom, które kosztów takich nie są w stanie ponieść /w całości lub w części/. Osoba, która chce skorzystać z prawa pomocy, obowiązana jest wykazać, że nie może ponieść kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Znalazło to wyraz w brzmieniu art.246 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: - w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania /pkt 1/; - w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny /pkt 2/. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd I instancji prawidłowo ocenił, że skarżący nie sprostał wymogowi, o którym mowa wyżej. Skarżący bowiem nie tylko nie przedłożył zaświadczenia o wysokości dochodów osiągniętych w latach 2008-2010. Pomimo wezwania, prawidłowo doręczonego reprezentującemu go pełnomocnikowi, nie przedłożył też kopii decyzji przyznającej świadczenie z KRUS, ani nie wskazał na źródła i wysokość przychodów, z których finansuje koszty koniecznego utrzymania, wyjaśniając w tym zakresie jedynie, w piśmie z dnia 30.12.2011r., że "stara się o rentę w KRUS, ale dotąd sprawa nie jest rozstrzygnięta", co jest twierdzeniem odmiennym od zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 26.10.2011r., iż utrzymuje się z renty chorobowej z KRUS w kwocie zł 145,00 miesięcznie. Niewyjawienie przez skarżącego źródeł pozyskiwania środków na zapewnienie koniecznego utrzymania świadczy o ukrywaniu przez niego rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej. Brak jest więc podstaw do przyjęcia, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych lub kosztów profesjonalnej pomocy prawnej bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art.184 w związku z art.197 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.