II FZ 195/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Antoni Hanusz, po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. K. i W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 959/14 w sprawie ze skargi Z. K. i W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 24 czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia decyzji w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013 r. postanawia oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 959/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach pozostawił bez rozpoznania wniosek Z. K. i W. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z uzasadnienia postanowienia Sądu pierwszej instancji wynika, że w piśmie z dnia 1 czerwca 2015 r. skarżący wnieśli o przyznanie im prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Pomimo wezwań referendarza sądowego wystosowanych do skarżących w piśmie z dnia 25 czerwca 2015 r., nie złożyli oni w terminie wymaganych formularzy PPF. Sąd zaznaczył, że zgodnie z art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej "p.p.s.a."), wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Kolejno Sąd odniósł się do kwestii możliwości przedłużenia terminu do złożenia formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 25 czerwca 2015 r. wnieśli o "przedłużenie terminu do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy". Sąd uznał, że wniosek skarżących o przedłużenie terminu do uzupełnienia braku formalnego wniosku, nie mógł odnieść skutku, gdyż terminy ustawowe, a takim jest termin do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy (art. 49 § 1 p.p.s.a.) nie podlegają wydłużaniu ani skracaniu. 2. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wnieśli o jego uchylenie i ponowne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu argumentowali, że rozstrzygnięcie to jest "niezrozumiałe i naszym zdaniem narusza nasze prawo do sądu. W siedem dni nie ma możliwości uwzględniając wszystkie aspekty skali działalności W. K. przygotować prawidłowy wniosek wg ustalonego formularza, jeśli prawo nie pozwala na jego przedłużenie to naszym zdaniem prawo takie jest sprzeczne z konstytucją". 3. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zażalenie stwierdził, że jest ono niezasadne. Przede wszystkim podkreślić należy, że na podstawie art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Stosownie zaś do art. 257 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu, lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Warunkiem zastosowania sankcji określonej w art. 257 p.p.s.a. jest uprzednie wezwanie strony do uzupełnienia braków wniosku, co wynika wprost z art. 257 p.p.s.a. Zgodnie natomiast z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. W świetle powyższego stwierdzić należy, że rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy każdorazowo musi być poprzedzone badaniem, czy wniosek ten spełnia wszystkie wymogi formalne. W niniejszej sprawie skarżący nie nadesłali urzędowego formularza PPF. Bezspornym również jest, że strona wezwanie otrzymała. Należy wskazać, że rygor przewidziany w art. 257 p.p.s.a. ma charakter zobiektywizowany, a termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku jest terminem ustawowym i nie może być skracany, ani przedłużany. Przedłużenie terminu dopuszczalne jest bowiem jedynie w przypadku terminów sądowych (art. 84 p.p.s.a.), natomiast termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku procesowego, jakim jest wniosek o przyznanie prawa pomocy, jest terminem ustawowym wynikającym z art. 49 § 1 w związku z art. 252 § 2 p.p.s.a. (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08, publ. http://orzezcenia.nsa.gov.pl). Jako taki, termin ten nie może być przedłużany. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zasadnie Sąd pierwszej instancji pozostawił wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w ww. uchwale, niezachowanie określonego w art. 252 § 2 p.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, jak to miało miejsce w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 257 tej ustawy. Podlega on usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, bez względu na to, czy wniosek złożyła osoba fizyczna, czy osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. Mimo wezwania Sądu skarżący nie uzupełnili braków wniosku o przyznanie prawa pomocy według wymogów ustawy. Postępowanie sądowe, w tym również postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, jest postępowaniem sformalizowanym, a ustawodawca uzależnił możliwość rozpoznania wniosku od sporządzenia go we wskazanej przepisami formie. W przypadku jej braku, wobec dyspozycji art. 257 p.p.s.a., wniosek pozostawia się bez rozpoznania. Dodatkowo zaznaczyć należy, że art. 243 § 1 p.p.s.a. nie przewiduje terminu do wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, tak więc strona może składać taki wniosek w dowolnym czasie w toku trwającego postępowania. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.