II FZ 202/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Płusa, , , po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia V. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Wr 1649/11 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi V. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 21 września 2011 r. nr (...) w przedmiocie podatku od gier za sierpień 2010 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 6 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Wr 1649/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił V. sp. z o.o. z siedzibą w W. - zwanej dalej "Spółką", przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przedstawiając w uzasadnieniu powyższego postanowienia stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, iż Spółka we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wskazała, iż jest w bardzo trudnej sytuacji finansowej, prowadzone są wobec niej liczne postępowania egzekucyjne, w ramach których doszło do zajęcia jej rachunków bankowych oraz posiadanych udziałów w innej spółce kapitałowej oraz że podejmuje próby zrównoważenia kosztów zwiększonych należności podatkowych poprzez obniżenie kosztów funkcjonowania firmy. W oświadczeniu o majątku i dochodach podała, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi - 1.117.500 zł, wartość jej środków trwałych - 21.546.013,40 zł, strata za ostatni rok obrotowy według bilansu - 3.627.945,39 zł, natomiast stan jej rachunku bankowego - 2,45 zł. Z dokumentacji zawartej w aktach sprawy wynika, iż Spółka w 2009 r. osiągnęła dochód w kwocie 5.480,722,17 zł (przy przychodach w kwocie 577.232.543,02 zł), w 2010 r. poniosła stratę w wysokości 2.660.156,54 zł (przy przychodach w kwocie 223.516.354,06 zł), natomiast w lipcu, sierpniu i wrześniu 2011 r. zrealizowała dostawę towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 11.949.507 zł, 11.895.652 zł i 12.285.696 zł; w pierwszym półroczu 2011 r. Spółka poniosła stratę w wysokości 2.710.841 zł (przy przychodach w kwocie 82.699.694 zł i kosztach ich osiągnięcia w kwocie 85.136.132 zł, do których zaliczyła amortyzację w kwocie 2.257.902 zł). Na dzień 30 czerwca 2011 r. realizowała ona inwestycje długoterminowe o wartości 19.929.537 zł i inwestycje krótkoterminowe o wartości 842.409,01 zł, posiadała wierzytelności z tytułu pożyczek udzielonych na łączną kwotę 1.674.537 zł, jej kapitał (fundusz) zapasowy miał wartość 37.348.731 zł, pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe - 1.965.434 zł, natomiast w jej kasie i na jej rachunkach znajdowała się kwota 380.675,01 zł. Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2011 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od tego postanowienia Spółka przesłała do akt sprawy deklaracje podatku od towarów i usług VAT-7 za wrzesień, październik i listopad 2011 r. oraz historię rachunku bankowego Spółki. Z dokumentów tych wynika, że we wskazanych miesiącach dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 12.285.696 zł, 8.532.834 zł i 12.218.203 zł, natomiast na jej rachunku bankowym w okresie od dnia 30 września 2011 r. do dnia 30 grudnia 2011 r. pozostawała kwota 2,45 zł. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wskazując na regulację zawartą w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", nie uznał wniosku za zasadny. Sąd zwrócił uwagę, iż mimo deklarowanego przez Spółkę pogorszenia się jej sytuacji finansowej prowadzi ona działalność gospodarczą na dużą skalę, co wynika z przedłożonych kserokopii deklaracji VAT, która nie znajduje jednak odzwierciedlenia w obrotach na jej rachunku bankowym wedle przedłożonych wyciągów. Skoro Spółka wykazała dokonywanie dostaw towarów i świadczenie usług, za które otrzymała we wrześniu, październiku i listopadzie 2011 r. zapłatę w kwocie łącznie 33.036.733 zł, to znaczy, że była i nadal jest w posiadaniu kwoty pieniężnej koniecznej do uiszczenia aktualnie wymaganych od niej kosztów sądowych i wykluczona zostaje realizacja przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił także, iż dane wynikające z ww. deklaracji Spółki świadczą o tym, że dysponuje ona w ramach prowadzonej przez nią działalności gospodarczej takimi środkami. Dysponowanie przez Spółkę środkami potwierdza wysokość prowadzonych inwestycji długo- i krótkoterminowych, które wymagają realizowania na bieżąco płatności. Świadczy o tym również fakt uiszczenia przez Spółkę w innych sprawach wpisu sądowego w łącznej kwocie 2.500 zł, przewyższającej kwotę wpisu sądowego od skargi należną w sprawie. Następnie Sąd pierwszej instancji wskazał, iż koszty Spółki z tytułu amortyzacji wyniosły w pierwszym półroczu 2011 r. 2.257.902 zł oraz mimo ujemnego wyniku finansowego za ostatni rok obrotowy realizuje ona inwestycje o łącznej wartości 20.771.946,01 zł i posiada fundusze zapasowe i rezerwowe w łącznej kwocie 39.314.165 zł. Świadczy to o dysponowaniu przez Spółkę wolnymi środkami o wartości wielokrotnie przewyższającej koszty sądowe i to pomimo pogorszenia się jej sytuacji finansowej. W ocenie Sądu pierwszej instancji, do istotnych powodów, o których mowa wyżej, nie sposób również zaliczyć cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w 172 punktach gier na terenie Województwa (...). Wynik porównania wielkości obrotów Spółki - wynikających z deklaracji VAT-7 - przed i po cofnięciu tego zezwolenia nie pozwala na przyjęcie wniosku strony o "drastycznym" zmniejszeniu się jej przychodów. Poziom sprzedaży spółki pozostaje bowiem w tych okresach porównywalny. Nadto wynik finansowy Spółki za 2009 r. (dochód w kwocie - 5.480,722,17 zł) pozwalał na poczynienie oszczędności z przeznaczeniem na koszty bieżącej działalności Spółki w latach następnych, do których zaliczyć należy koszty prowadzonych przez nią sporów prawnych (sądowych). Mając na względzie powyższe ustalenia, Sąd doszedł do przekonania, że wartość środków, jakimi dysponowała Spółka w ostatnim okresie, w porównaniu z wysokością należnego w niniejszej sprawie wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.714 zł, czyni zgłoszony przez nią wniosek nieusprawiedliwionym. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka wniosła o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych i odmowę udzielenia tego zwolnienia w jakiejkolwiek części. Spółka podniosła, że posiadany przez nią majątek nie może być spieniężony, gdyż stanowią go głównie automaty do gier o niskich wygranych, które - z uwagi na zmianę przepisów - mogą być eksploatowane jedynie do wygaśnięcia licencji, a nowe nie będą wydawane. Co więcej, zbycie rzeczowych składników majątku doprowadziłoby - zdaniem Spółki - do jej niewypłacalności, uniemożliwiając dalsze prowadzenie działalności, zaś sprzedaż majątku nieruchomego miałaby charakter nieodwracalny. Spółka wskazała, że w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 389/11 uzyskała zwolnienie od kosztów sądowych na mocy postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 września 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy zauważyć, że stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wskazany przepis stanowi odstępstwo od zawartej w art. 199 P.p.s.a generalnej zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Ciężar dowodu spoczywa więc na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Aby przyznanie prawa pomocy osobie prawnej było możliwe sąd musi więc dokonać oceny, czy wskazane w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. przesłanki rzeczywiście zaistniały. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu pierwszej instancji, że w świetle tak znacznych obrotów, jakie realizuje Spółka, a także wartości jej majątku trwałego, posiadanych funduszy zapasowych i rezerw, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawidłowa jest ocena Sądu pierwszej instancji, że wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. Spółka w istocie nie wykazała, że boryka się z groźbą niewypłacalności - przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. W niniejszej sprawie poza powoływaniem się na stratę Spółka nie przedłożyła żadnych dowodów na ryzyko utraty płynności finansowej. Istotna dla rozstrzygnięcia pozostaje także wartość należącego do Spółki majątku trwałego - 21.546.013,40 zł. Odnośnie argumentu Spółki o niemożliwości wyzbycia się automatów do gry, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie jest prawdopodobne twierdzenie, że jej majątek stanowią niemal wyłącznie automaty do gier o niskich wygranych, wziąwszy pod uwagę treść przedłożonego bilansu i wartość aktywów. Spółka dysponuje choćby środkami transportu o wartości przekraczającej milion złotych. Zasadnie wskazano również w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że Spółka posiadała należności długo- i krótkoterminowe. W takiej sytuacji trudno podzielić argumentację Spółki, że nie posiada ona możliwości uzyskania jakiegokolwiek dochodu z posiadanego majątku, zaś sprzedaż należących do Spółki dóbr (w tym nieruchomości) groziłaby jej niewypłacalnością czy też likwidacją. W tym świetle kwota wpisu sądowego w tej sprawie jawi się jako nieznacząca dla kondycji finansowej Spółki, a podobna ocena odnosi się także do innych kosztów, które ewentualnie mogą w tej sprawie wystąpić. Niezależnie od powyższego, podkreślenia wymaga, że przedstawione przez Spółkę informacje nie dawały pełnego obrazu jej kondycji finansowej. W szczególności Spółka ograniczyła się do przedstawienia wyciągu z jednego rachunku bankowego, mimo iż z przepisów dotyczących reguł prowadzenia działalności gospodarczej, a także faktu obciążenia spółki kredytem wynikało, że posiadała również inne rachunki bankowe. Już choćby ta okoliczność wyklucza przyznanie prawa pomocy; dla jego przyznania Sąd musi bowiem dysponować pełnym obrazem sytuacji finansowej i materialnej podmiotu, który o pomoc państwa się ubiega. W świetle opisanych okoliczności za usprawiedliwioną należało uznać ocenę Sądu pierwszej instancji, że przedstawione przez Spółkę dane nie dawały podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które na danym etapie postępowania wynoszą 1.714 zł (wpis do skargi). O konieczności uwzględnienia zażalenia nie przesądzał także fakt przyznania Spółce prawa pomocy w innej sprawie toczącej się przed sądem administracyjnym. Podstawą kontroli zaskarżonego postanowienia były bowiem akta danej sprawy i konkretne, zaistniałe na gruncie rozpatrywanej sprawy, okoliczności. Nie sposób również odnieść się do podniesionych w zażaleniu twierdzeń dotyczących cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w 172 punktach na terenie Województwa (...). Ogólne twierdzenia Spółki, że z tego powodu "przychody spółki drastycznie zmalały" nie mogą wpłynąć na zmianę oceny jej sytuacji finansowej. Trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, iż wielkości obrotów Spółki przed i po cofnięciu tego zezwolenia nie pozwala na przyjęcie wniosku strony o "drastycznym" zmniejszeniu się jej przychodów. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.