II FZ 228/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Antoni Hanusz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R.R. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Gd 1150/10 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi R.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 10 września 2010 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. postanawia: oddalić zażalenie. II FZ 228/11 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 marca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie o sygnaturze akt I SA/Gd 1150/10, odmówił R.R. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 10 września 2010 roku w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodu za 2003 rok. Ze stanu sprawy przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynikało, że R.R. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Na utrzymaniu małżonków pozostaje małoletnia córka. Jedynym źródłem dochodu rodziny jest prowadzona przez wnioskodawcę działalność gospodarcza. Przynosi ona przychód przeznaczany na pokrycie strat z lat ubiegłych. Ponadto, skarżący przekazuje tytułem alimentów na rzecz małoletniego syna miesięcznie kwotę 1.500 zł. Majątek wnioskodawcy stanowią udziały w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością o wartości nominalnej 45.000 zł oraz wierzytelności. Posiada zadłużenie z tytułu kredytów. Skarżący został wpisany do rejestru dłużników BIK i BIG oraz rejestru sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmawiając skarżącemu przyznania prawa pomocy wskazał na art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 dalej u.p.p.s.a.) oraz art. 246 § 1 tej ustawy. Ponadto Sąd uwzględnił treść zeznań podatkowych każdego z małżonków za rok 2009 (PIT-36), odpis ZUS RMUA za wrzesień 2010 r. wraz z zaświadczeniem od pracodawcy z dnia 8 października 2010 r. o zatrudnieniu i zarobkach, odpisy deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 za lipiec i sierpień 2010 r., oświadczenie wnioskodawcy z dnia 19 października 2010 r. o wysokości dochodów z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej pod nazwą S. osiągniętych w okresie od 1 stycznia do 30 września 2010 r., wyciągi z rachunków bankowych wnioskodawcy prowadzonych przez InvestBank S.A., Bank PeKaO S.A. oraz Millennium bank odpowiednio za okres od 1 do 31 sierpnia 2010 r., od 17 lipca do 16 sierpnia 2010 r. i od 19 lipca do 17 sierpnia 2010 r. oraz od 1 do 30 września 2010 r., a także wyciąg z rachunku bankowego małżonki prowadzonego dla potrzeb wykonywanej działalności gospodarczej za okres od 2 sierpnia do 4 listopada 2010 r., odpis zajęcia wynagrodzenia za pracę z dnia 30 września 2009 r. do kwoty 51.614,87 zł, pisma KB Kredyt Bank S.A. z dnia [...] o niemożności realizacji zajęcia w związku z brakiem środków, wysłuchania wierzyciela i dłużnika przed umorzeniem postępowania egzekucyjnego z dnia 20 sierpnia 2010 r., zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego z dnia 7 stycznia i 26 lutego 2010 r. do kwoty 2.261,62 zł i 6.043,77 zł, tytułu wykonawczego z dnia 4 stycznia 2010 r. na należności w podatku VAT za październik 2009 r., zawiadomienia z dnia 7 października 2010 r., oraz oświadczenie z dnia 18 listopada 2009 r. złożone przez matkę syna wnioskodawcy o przekazywaniu na rzecz dziecka alimentów w kwocie 1.500 zł miesięcznie. W ocenie Sądu, analiza sytuacji majątkowej i rodzinnej ustalona na podstawie oświadczenia majątkowego wnioskodawcy nie pozwala uznać, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd argumentował, że dochody wnioskodawcy z wykonywanej przez niego działalności gospodarczej nie są jedynym źródłem utrzymania rodziny. Dochody osiąga także żona skarżącego, która prowadzi własną działalność gospodarczą. Fakt, że pominął on okoliczność osiągania przez żonę dochodów oznacza wedle opinii Sądu, że świadomie nie wskazał on posiadanego przez nią majątku, pomimo że konstrukcja formularza PPF wyraźnie wskazuje, że wnioskodawca zobowiązany jest do podania składników majątku należących do osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku nie można było także przyjąć, że dochody wnioskodawcy z tytułu działalności gospodarczej są niewielkie skoro nie podał on ich wysokości. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zgadza się również z twierdzeniami pełnomocnika, że wysokość osiąganych przez żonę skarżącego miesięcznych dochodów, z uwagi na istniejący w małżeństwie skarżącego ustrój rozdzielności majątkowej pozostaje bez wpływu dla oceny jego możliwości płatniczych. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zaskarżył wskazane powyżej postanowienie w całości domagając się jego uchylenia oraz przyznania prawa pomocy. Przedstawiono też ewentualny wniosek uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania do sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., art. 245 § 1 u.p.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw ani zarzutów, a zatem należało je oddalić. Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej u.p.p.s.a.), osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1 u.p.p.s.a. należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona ma zatem obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Sąd natomiast rozpoznając wniosek zobowiązany jest wskazać z jakich względów uznał, że żądanie strony zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie oraz w jakiej części. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał wniosek R. R. w prawidłowy sposób, gdyż wydając objęte zażaleniem rozstrzygnięcie uzasadnił z jakich względów wskazał, że skarżący jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, ponieść koszty postępowania sądowego. Analiza dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w tym odpisy zeznań podatkowych za 2009 rok, wskazuje, że skarżący nie wykazał, że bez uszczerbku utrzymania siebie oraz rodziny nie jest w stanie ponieść kosztu wpisu od skargi. Decydując o przyznaniu prawa pomocy Sąd bierze pod uwagę nie tylko sytuację majątkową wnioskodawcy ale również możliwości finansowe współmałżonka oraz innych osób z rodziny zobowiązanych do alimentacji. Samo pozostawanie wnioskodawcy we wspólnym gospodarstwie domowym ze współmałżonkiem, bez względu na istniejący między nimi ustrój majątkowy, usprawiedliwia ocenę jej możliwości płatniczych z punktu widzenia art. 246 § 1 u.p.p.s.a. Oznacza to, że skarżący miał obowiązek przedstawić informacje dotyczące wysokości zarobków żony. Z kolei niedostarczenie danych wymaganych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do uznania, że skarżący spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Skoro strona uchyliła się od przedstawienia urzędowo wymaganych danych, powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 u.p.p.s.a., w związku z art. 197 § 2 tej ustawy, orzekł jak w sentencji.