II FZ 24/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Edyta Anyżewska po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 sierpnia 2008 r. sygn. akt I SA/Po 618/06 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi R. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 3 kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowych postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Po 618/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę kasacyjną R. Z. na postanowienie tego Sądu z dnia 16 kwietnia 2008 r. (odrzucające skargę strony) z uwagi na to, że wspomniany środek odwoławczy został sporządzony osobiście przez skarżącego, a nie przez jedną z osób wymienionych w art. 175 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a. Skarżący wniósł zażalenie na w/w orzeczenie, które również sporządził osobiście. Zaskarżonym obecnie postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2008 r. Sąd pierwszej instancji odrzucił w/w zażalenie, uznając je za niedopuszczalne w rozumieniu art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. W motywach postanowienia Sąd wskazał, że zgodnie z art. 194 § 4 P.p.s.a., zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego bądź doradcę podatkowego. Sporządzenie zażalenia przez osoby fachowe wskazane w powołanym wyżej przepisie dotyczy przesłanek materialnych zażalenia, które przesądzają o jego dopuszczalności. Jeżeli zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, zostało wniesione z naruszeniem art. 194 § 4 P.p.s.a., t.j. osobiście przez stronę, to stanowi to nieusuwalny brak zażalenia, który uzasadnia jego odrzucenie (pogląd ten jest podzielany w orzecznictwie i literaturze). W zażaleniu na ostatnio wymienione postanowienie skarżący wniósł o "przyjęcie zażalenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia" podnosząc, iż został pouczony przez Sąd wojewódzki o możliwości złożenia skargi kasacyjnej od postanowienia tego Sądu odrzucającego skargę strony. Według skarżącego ustalenia z doradcą podatkowym, z którego usług korzysta, są wystarczające do sporządzenia skargi kasacyjnej. Wspomniany doradca nie podpisał skargi kasacyjnej jednakże brał udział w jej sporządzeniu. Tym samym wymóg jej sporządzenia przez osobę do tego uprawnioną został spełniony. Wobec tego zażalenie należy uwzględnić, ponieważ skarżący został pozbawiony prawa do obrony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Poprawność zaskarżonego obecnie postanowienia (z dnia 19 sierpnia 2008 r.) nie budzi wątpliwości w świetle jednoznacznego brzmienia przytoczonego wyżej art. 194 § 4 P.p.s.a. Zażalenie na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną objęte jest – podobnie jak sama skarga kasacyjna – tzw. przymusem adwokackim. Oznacza to, że brak sporządzenia takiego zażalenia przez osobę do tego uprawnioną na mocy art. 194 § 4 p.p.s.a. (którą nie jest skarżący – i to ustalenie nie jest przez niego kwestionowane) wyklucza możliwość jego merytorycznego rozpatrzenia. Jest ono w takiej sytuacji niedopuszczalne i podlega odrzuceniu przez sąd wojewódzki na mocy powołanych wyżej art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Powyższej oceny nie podważają wywody niniejszego zażalenia. Skarżący nawiązuje w nich bowiem do okoliczności złożenia odrzuconej przez Sąd wojewódzki skargi kasacyjnej wskazując, iż tę sporządził w rzeczywistości doradca podatkowy (mimo że jej nie podpisał). Tymczasem w niniejszym postępowaniu zażaleniowym przedmiotem oceny jest postanowienie Sądu pierwszej instancji odrzucające zażalenie na postanowienie odrzucające wspomnianą skargę kasacyjną. Jak wskazano wyżej, podstawą odrzucenia zażalenia strony (na to ostatnio wymienione orzeczenie) było ustalenie, że nie zostało ono sporządzone przez jedną z osób wymienionych w art. 175 P.p.s.a., czego wymaga art. 194 § 4 tej ustawy. Temu twierdzeniu skarżący w obecnie rozpatrywanym zażaleniu w żaden sposób nie zaprzecza (nie kwestionuje faktu, iż sam sporządził zażalenie), co tylko potwierdza brak zasadności obecnie rozpatrywanego zażalenia. Podstawę prawną niniejszego orzeczenia stanowiły art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.