II FZ 286/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Po 138/13 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 10 grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego postanawia oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z 3 lutego 2015 r., I SA/Po 138/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wnioski R. P. i M. P. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji wskazał, że R. P. występuje w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji jako pełnomocnik skarżącego (k. 16 akt sądowych) a prawo pomocy może być przyznane tylko stronie postępowania. Z uwagi na powyższe sąd oddalił wniosek R. P. o przyznanie prawa pomocy. W odniesieniu natomiast do wniosku o przyznanie prawa pomocy M. P. sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak i w zakresie częściowym. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał ani wysokości przychodu, ani kosztów utrzymania koniecznego. Pomimo wezwania, skarżący nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku przedstawienia swojej sytuacji materialnej, nie zareagował na wezwanie referendarza sądowego do nadesłania dokumentów mogących stanowić podstawę oceny jego aktualnej sytuacji majątkowej, nie złożył również informacji, o które został wezwany. Skarżący nie przedstawił popartych dowodami faktów, które wskazywałyby na konieczność wsparcia go ze strony budżetu państwa. Oznacza to, że nie zrealizował on swojej powinności wynikającej z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."). Brak złożenia przez wnioskodawcę odpisów dokumentów i udzielenia dodatkowych informacji, nie pozwala na dokonanie miarodajnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych strony. Z uwagi na powyższe, sąd na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a.") postanowił oddalić wnioski. 2. Zażalenie na postanowienie z 3 lutego 2015 r. wniósł R. P. wskazując, że treść postanowienia jest niezgodna ze stanem faktycznym i prawnym, co uzasadnia jego uchylenie w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: 3. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonana przez Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu ocena dopuszczalności wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy jest prawidłowa. Podmiotem uprawnionym do ubiegania się o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest strona tego postępowania, co wynika z art. 243 § 1 zd. 1 P.p.s.a. Stroną postępowania jest skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi (art. 32 P.p.s.a.). Ustawa przyznaje przymiot strony także uczestnikom postępowania (art. 33 w zw. z art. 12 P.p.s.a.), tj. osobom, które nie wniosły skargi, ale brały udział w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy ich interesu prawnego, a także określonym w przepisach osobom i organizacjom społecznym, dopuszczonym do udziału w postępowaniu przez Sąd (art. 33 P.p.s.a.). W odniesieniu do wniosku o prawo pomocy złożonego przez R. P. w imieniu własnym sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że nie mógł on zostać uwzględniony. W postępowaniu sądowoadministracyjnym, w którym wniosek ten złożono wnioskodawca (R. P.) nie jest stroną tego postępowania, a jedynie pełnomocnikiem strony – skarżącego M. P. Prawidłowe ustalenie, że wniosek o prawo pomocy nie został złożony przez podmiot dysponujący uprawnieniem do skutecznego żądania przyznania mu prawa pomocy sprawia, że zażalenie na zaskarżone postanowienie o odmowie przyznania pełnomocnikowi skarżącego prawa pomocy musi zostać oddalone jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw. W odniesieniu do wniosku o prawo pomocy złożonego w imieniu M. P. NSA przypomina, że gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 P.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie, na co słusznie uwagę zwrócił sąd pierwszej instancji, skarżący nie wywiązał się z obowiązku przedstawienia swojej sytuacji majątkowej, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny podziela zatem stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu, że wobec nieprzedstawienia m. in. rzetelnie sytuacji majątkowej, struktury wydatków oraz ich finansowania, złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.