II FZ 319/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : Jerzy Rypina po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. N. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 68/08 w zakresie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 13 listopada 2007 r. nr ... w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt III SA/Wa 68/08) w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 13 listopada 2007 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżąca nie wykazała w sposób niebudzący wątpliwości, że uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 500 zł spowoduje powstanie uszczerbku w zaspokajaniu potrzeb niezbędnych do jej egzystencji. Skarżąca bowiem pracując na umowę zlecenie (wynagrodzenie z niej wynosi 3.000 zł) samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe oraz jest właścicielem mieszkania w P. (o powierzchni 62 m2) i mieszkania w Z. (o powierzchni 48 m2). Sąd stwierdził również, że w grudniu 2007 r. wnioskodawczyni otrzymała nagrodą jubileuszową w wysokości 13.859 zł. Z przedstawionej przez stronę dokumentacji Sąd wywiódł, że posiada ona płynność finansową i dysponuje wolną kwotą środków, które może przeznaczyć na wybrany cel, w tym na uiszczenie wymaganych kosztów sądowych. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego okoliczności tej nie zmieniła konieczność spłaty kredytu bankowego w wysokości 25.000 zł bowiem obowiązek uiszczenia należności o charakterze cywilnoprawnym nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed kosztami z tytułu postępowania sądowego. W zażaleniu na przedmiotowe postanowienie strona wniosła o zwolnienie jej z kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniosła, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych w wysokości 500 zł, gdyż wynagrodzenie z umowy zlecenia wynosi 3.000 zł brutto. Za tą kwotę musi dojechać do pracy, opłacić bieżące rachunki, zakupić żywność, leki oraz spłacać długi. Dodaje, że nagrody jakie otrzymała odchodząc z pracy w całości przeznaczyła na spłatę zobowiązań wobec banku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uznanie. Zgodnie z postanowieniem art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba taka wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, co też uczynił. Należy zauważyć, iż regulacja zawarta w treści art. 246 § 1 cytowanej ustawy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 tej ustawy, stosownie do którego strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Przy tym, to do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. Z treści art. 252 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, iż Sąd rozpatrując wniosek strony o przyznanie prawa pomocy winien brać pod uwagę jej stan majątkowy i rodzinny oraz otrzymywane dochody. Pod pojęciem stanu majątkowego należy przy tym rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo rozpatrzył wniosek strony i odmówił przyznania jej prawa pomocy. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z obowiązującą doktryną z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, o której mowa w powołanym przepisie, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W przedmiotowej sprawie, z treści złożonego przez skarżącą wniosku wynika, iż posiada ona miesięcznie dochód w wysokości 3 000 zł. brutto wynikający z zawartej przez nią umowy zlecenia. Jest ona również współwłaścicielką mieszkania w Z. oraz właścicielką mieszkania w P.. Jak wynika z dołączonego do akt sprawy rachunku bankowego posiada ona płynność finansową. Należy zaznaczyć, iż w okresie od złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego tj. 13 grudnia 2007 r. do chwili wezwania jej zarządzeniem do uiszczenia wpisu sądowego tj. do dnia 15 stycznia 2008 r. na jej koncie bankowym widniały wpłaty zaksięgowane jako wynagrodzenie w wysokości m.in.: 46.191 zł (27 grudnia 2007 r.) i 14.413,40 zł (20 grudnia 2007 r.). Mając więc świadomość złożenia do Sądu skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej mogła przewidzieć w swym budżecie kwotę z przeznaczeniem jej na wpis sądowy. Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, należało zażalenie oddalić, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 powołanej wyżej ustawy.