II FZ 347/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 maja 2010 r. r. sygn. akt III SA/Łd 876/09 odmawiające przyznania J.G. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 28 sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w opłacie targowej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym wpis od skargi w kwocie 200 zł Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił J.G. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd uznał, iż skarżący nie wykazał przesłanek przyznania prawa pomocy, a przedstawione przez niego dokumenty "świadczą o tym, że jest w stanie bez trudu pokryć koszty zainicjowanych przed sądem postępowań". Ponadto Sąd wskazał, że wyjaśnienia skarżącego zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy są wzajemnie sprzeczne, w związku z czym Sąd ocenił je jako niewiarygodne. W wywiedzionym od powyższego postanowienia zażaleniu, skarżący zarzucił, że Sąd nie uwzględnił wszystkich okoliczności faktycznych przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dokonał ich błędnej oceny. W uzasadnieniu zażalenia skarżący powołał się na swoje wcześniejsze oświadczenia, przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w sprzeciwie na postanowienie referendarza sądowego. W oświadczeniach tych wskazał, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza generuje stałą stratę w wysokości ok. 1312,50 zł miesięcznie, a ze względu na przewidziane prawem obciążenia podatkowe nie jest w stanie jej zlikwidować. Zadłużenie powstałe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą nie pozwala mu na terminowe regulowanie należności. Wyjaśnił, że jest osobą samotną, na utrzymanie córki M.G.przeznacza 500 zł miesięcznie. Jego wydatki domowe wynoszą ok. 750 zł. Skarżący oświadczył, iż posiada 7 letni, niesprawny samochód zakupiony na firmę. Wskazał również, że nie posiada żadnych lokat bankowych, osobistych, a także związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak wskazuje skarżący w zażaleniu, w sprawie tożsamej z niniejszą zostało mu przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym (postanowienie z dnia 22 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Łd 878/09). Na orzeczenie to (błędnie określając datę jego wydania jako 22 maja 2010 r.) powołuje się również Sąd pierwszej instancji, stwierdzając, iż nie podziela stanowiska Sądu wyrażonego w tym postanowieniu. Sąd zaznaczył, iż przyznanie prawa pomocy w jednej sprawie nie może samo w sobie stanowić argumentu uzasadniającego identyczne rozstrzygnięcie w innej sprawie tego samego skarżącego, a dalej stwierdził, że "nie do przyjęcia byłaby bowiem sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę i korzystający z niezawisłości sędziowskiej, dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej, rozstrzygał nie na podstawie akt sprawy, a jedynie w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający.". W postanowieniu WSA w Łodzi z dnia 22 kwietnia 2010 r., które zostało wydane w analogicznym stanie faktycznym (odnośnie do żądania wnioskodawcy i jego sytuacji materialnej) i prawnym (na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm, dalej: P.p.s.a./) ,Sąd uznał, że skarżący spełnia przesłanki warunkujące przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Naczelny Sąd Administracyjny niejednokrotnie podkreślał, że rozbieżna kwalifikacja w poszczególnych sprawach kondycji finansowej tego samego wnioskodawcy - na gruncie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy - w sytuacji gdy w żadnej z tych spraw nie doszło do zmiany sytuacji materialnej strony w stosunku do pozostałych spraw, godzi w zasadę zaufania obywatela do Państwa (wynikającą z art. 2 Konstytucji) - por. np. post. NSA z dnia 9 czerwca 2006 r. (sygn. akt II FZ 390/06, niepubl.). Należy przyznać rację Sądowi pierwszej instancji, że przesłanki przyznania prawa pomocy należy oceniać w każdej indywidualnej sprawie wnioskodawcy. Przyznanie prawa pomocy w jednej sprawie nie determinuje takiego samego rozstrzygnięcia w innej sprawie. Nie ma jednakże podstaw do tego, aby przy identycznym stanie faktycznym (wynikającym z wniosku i załączonych dokumentów) wydawać w związku z powyższym orzeczenia o odmiennej treści w stosunku do tego samego skarżącego. W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, czuwając nad jednolitością orzecznictwa sądów administracyjnych (por. art. 3 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153 poz. 1269/) zaskarżone orzeczenie zobowiązany był uchylić. Należy przy tym zauważyć, że postanowienie z dnia 22 kwietnia 2010 r. nie zostało zaskarżone, skutkiem czego zyskało walor prawomocności, stosownie do art. 168 § 1 P.p.s.a. Ocena w nim wyrażona (odnośnie do sytuacji materialnej strony) jest wiążąca nie tylko dla WSA w Łodzi, ale również dla NSA, stosownie do art. 170 P.p.s.a. Jeśli na gruncie tożsamej sprawy Sąd uznał, iż skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a w konsekwencji przyznał prawo pomocy w zakresie częściowym, nie można odmiennie rozstrzygnąć analogicznej kwestii w niniejszej w sprawie. Z tych względów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.