II FZ 390/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 16 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 lipca 2009 r. sygn. akt I SA/Kr 333/09 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 11 grudnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 333/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zwolnił stronę w - części od kosztów sądowych, a w pozostałej części oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 11 grudnia 2008 r. w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący jest w stanie ponieść przynajmniej częściowo koszty sądowe pod postacią opłat w niniejszej sprawie oraz pozostałych sprawach zawisłych przed tut. Sądem. Wpis od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 2.079 zł, zaś strona nie oszacowała dokładnie ponoszonych przez małżonków wydatków na utrzymanie rodziny. Biorąc pod uwagę, że we wspólnym gospodarstwie pozostają dwie osoby starsze, których dochodem jest niska emerytura, oraz dwie nastoletnie córki (brak informacji co do tego, czy zarobkują), muszą to być wydatki znaczne. Dokładne ich ustalenie leży jednakże w gestii samego skarżącego. Podatnik oraz jego małżonka nie osiągają też znacznych dochodów, choć dziwić może tak niski dochód z działu specjalnego produkcji rolnej, wliczając to system płatności bezpośrednich w ramach wspólnotowych programów pomocowych dla rolnictwa. Pomimo niskich bieżących dochodów strona dysponuje jednak znacznym majątkiem. Okoliczność, że dom w K. stanowi przedmiot współwłasności, została podniesiona dopiero w sprzeciwie od postanowienia referendarza. Udział w nieruchomości również można zbyć albo obciążyć. Ponadto hipoteka na domu w B. wynosi 12.042,51 zł, co jest jedynie częścią ułamkową wartości nieruchomości. Trzeci zaś dom jest wolny od obciążeń. Sąd wskazał, że poniesienie kosztów przez skarżącego jest w praktyce tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jego skargi, zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Korzystanie natomiast z usług profesjonalnego pełnomocnika przed sądem pierwszej instancji nie jest nieodzownym wydatkiem, gdyż sąd nie jest związany podstawą skargi ani jej zarzutami (art. 134 p.p.s.a.), a orzekając jest zobowiązany skontrolować pod kątem zgodności z prawem zarówno przebieg postępowania, jak i trafność merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona wniosła o jego uchylenie i zwolnienie jej całkowicie z wpisu sądowego. Stwierdziła, że przedstawiona sytuacja finansowa i załączone dokumenty finansowe pozwalają przyjąć, iż nie posiada możliwości uiszczenia całości wpisu, Prawo pomocy może być przyznane gdy strona wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem autora zażalenia, skarżący uprawdopodobnił, że znajduje się w sytuacji materialnej, która uzasadnia zastosowanie zwolnienia z wpisu w 100 % Sąd odwołując się do możliwości finansowych strony wskazuje, że dotyczy to nie tylko aktualnych dochodów strony skarżącej i członków rodziny, ale również sytuację majątkową, ruchomości i nieruchomości. Wskazano również, iż strona dysponuje znacznym majątkiem. Majątek nieruchomy nie przynosi dochodów i nie może być spieniężony. Skarżący - J. K. nie prowadzi działalności gospodarczej (została ona zawieszona) Pozostałe dochody skarżących i członków ich rodziny nie pozwalają na wygospodarowanie wpisu w wyznaczonej wysokości. W przypadku przyznania zwolnienia w - wysokości dla obu małżonków jest to kwota 4.849 zł, tak więc nawet zwolnienie w wysokości - przekracza możliwości finansowe strony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Artykuł 252 p.p.s.a. stawia wymóg, by wniosek o przyznanie prawa pomocy zawierał oświadczenie strony o stanie majątkowym i dochodowym oraz dodatkowo, gdy wniosek składa osoba fizyczna dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenia strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Jak wyżej wspomniano, wnioskodawca ma obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Owe wykazanie polegać więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonywujący, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. W niniejszej sprawie strona skarżąca działa przez profesjonalnego pełnomocnika, choć jego udział na tym etapie postępowania nie jest niezbędny ze względu na treść art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiącego, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zauważyć jednak należy, że okoliczność, iż strona posiada mienie ruchome czy też nieruchome, które nie przynosi dochodu, nie może być okolicznością odmawiającą udzielenia prawa pomocy, już choćby dlatego, że nie przynosi ono dochodu. Pogląd przeciwny Sądu pierwszej instancji w tym zakresie jest błędny, jednakże nie wpływa to na treść orzeczenia, skoro osiągane przez stronę dochody uzasadniają zwolnienie jej od ponoszenia kosztów sądowych w -. Oznacza to, że uzyskała ona już pomoc z budżetu Państwa. Ma to znaczenie szczególnie wobec treści art. 199 p.p.s.a., który stanowi, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.