II FZ 426/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA del. Hanna Kamińska, , po rozpoznaniu w dniu 15 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia P. [...] w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 sierpnia 2009 r. sygn. I SA/Łd 490/09 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi P. [...] w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 6 kwietnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za okres od 1 marca 2002 r do 30 kwietnia 2002r oraz od 1 lipca 2002 r do 31 sierpnia 2002 r. p o s t a n a w i a: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi P. [...] w S. - dalej jako skarżąca - wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 6 kwietnia 2009 r. w sprawie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za okres od 1 marca 2002 r. do 30 kwietnia 2002 r. oraz od 1 lipca 2002 r. do 31 sierpnia 2002 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Sądu z dnia 1 czerwca 2009 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, braków formalnych skargi, poprzez złożenie dokumentu określającego sposób reprezentacji Spółdzielni, z którego wynikałoby umocowanie osób, które podpisały skargę, do jej wniesienia. Na podstawie odrębnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z tej samej daty, strona skarżąca została zobowiązana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 1.500 zł. Wezwanie do usunięcia braków formalnych oraz odpis zarządzenia obligującego stronę do uiszczenia wpisu od skargi zostały doręczone Spółdzielni w dniu 8 czerwca 2009 r. (potwierdzenie odbioru korespondencji - karta 13 akt sądowych). W dniu 10 czerwca 2009 r., tj. w terminie do uiszczenia wpisu sądowego, strona skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że panujący na rynku kryzys odbił się niekorzystnie na prowadzonej działalności gospodarczej i spowodował, że Spółdzielnia osiągnęła ujemny wynik finansowy w latach 2007-2008. Skarżąca podała, że ponosi duże koszty w stosunku do osiąganego zysku. W oświadczeniu o majątku i dochodach podała m.in., że za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości 248.440 zł, zaś na rachunku bankowym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku Spółdzielnia posiadała 12,29 zł. Skarżąca nie nadesłała odpisu aktualnego z Krajowego Rejestru Sądowego w siedmiodniowym terminie zakreślonym w wezwaniu do usunięcia braków formalnych skargi. Uczyniła to dopiero w dniu 3 lipca 2009 r., w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 23 czerwca 2009 r. W uzasadnieniu zakwestionowanego postanowienia, Sąd I instancji zauważył, że przyznanie prawa pomocy jest uzależnione od sytuacji majątkowej osoby prawnej. Uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest możliwe jedynie wówczas, gdy skarga nie jest oczywiście bezzasadna. W myśl art. 247 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz 1270 ze zm, dalej jako u.p.p.s.a.) prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Konstrukcja cytowanego przepisu nie pozostawia sądowi swobody w zakresie sposobu rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sytuacji, gdy stwierdzi, że skarga jest oczywiście bezzasadna. Zdaniem Sadu I instancji, zgodnie z poglądem panującym w orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej "na pierwszy rzut oka", nie ulega wątpliwości, że nie może zostać uwzględniona, co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zdaniem Sądu I instancji, wniesiona do skarga zawierała brak formalny polegający na niezałączeniu dokumentu (odpisu KRS), z którego wynikałoby, że osoby które podpisały skargę były uprawnione do reprezentowania Spółdzielni. Niewątpliwie jest to brak skargi, który uniemożliwia nadanie sprawie dalszego biegu, o którym mowa w art. 58 § 1 pkt 3 u.p.p.s.a. Sąd wskazał, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi wraz z pouczeniem o skutkach zaniedbania w tym zakresie, zostało doręczone stronie prawidłowo. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zdaniem skarżącej, odmowa przyznania prawa pomocy i tym samym zwolnienia od opłat w aktualnej sytuacji finansowej skarżącej jest bardzo krzywdzące i niesprawiedliwe dla strony, ponieważ skarżąca nie uzupełniła braku formalnego skargi z przyczyn przez nią niezawinionych. Skarżąca wskazała, ze przyczyną nieuzupełnienia braku formalnego skargi w zakreślonym terminie był fakt zmiany adresu i siedziby skarżącej, co nastąpiło po terminie wniesienia skargi i było konieczne ze względów ekonomicznych. Na dowód tych twierdzeń załączyła postanowienie Sądu z 12 sierpnia 2009 r. Skarżąca potwierdziła swoją znajomość obowiązku zawiadamiania Sadu o zmianie adresu do doręczeń. Wskazała zarazem, ze chcąc dostarczyć do Sądu aktualny wypis KRS z nowym adresem, nie zdążyła w zakreślonym terminie dopełnić tych powinności prawnych w KRS i w WSA.. Skarżąca powołała się na zwłokę w otrzymywaniu korespondencji spowodowaną zmianą miejsca siedziby i okresem urlopowym pracowników. Skarżąca wskazała, że dostarczyła do Sądu dokumenty potwierdzające jej wyjątkowo trudną sytuację majątkową. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje Zażalenie jest uzasadnione. Zdaniem Sądu odwoławczego, zła sytuacja majątkowa skarżącej, podnoszona w zażaleniu, nie jest zmienną, od której zależy stosowanie art. 247 u.p.p.s.a., ponieważ w treści tego przepisu uregulowano następstwa "oczywistej bezzasadności skargi", a nie złej sytuacji majątkowej skarżącej. Natomiast fakt uchybienia terminowi do uzupełnienia braków formalnych może być przyczyną nieuzupełnienia braków formalnych w terminie i - tym samym - może być okolicznością uzasadniającą zastosowanie art. 247 u.p.p.s.a.. Sąd odwoławczy wskazuje, że w postanowieniu z dnia 22 marca 2005 r., II OZ 140/05 NSA podkreślił, że pogląd o bezzasadności skargi wyrażony w postanowieniu podjętym na podstawie art. 247 u.p.p.s.a. jest oceną wyrażoną na etapie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca może zatem podważać tę ocenę zarówno w zażaleniu na postanowienie o nieprzyznaniu prawa pomocy, jak i domagać się merytorycznego rozpoznania skargi. Z uwagi na powyższe, tym bardziej niezrozumiały dla Sądu odwoławczego jest pogląd Sądu I instancji o oczywistej bezzasadności skargi, skoro skarżąca, w wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 23 czerwca 2009 r., w prowadzonym postępowaniu o prawo pomocy, wykazała prawidłowość zastosowanego sposobu reprezentacji . Z uwagi na wykonanie przez skarżącą w trakcie postępowania o przyznanie prawa pomocy, wezwania referendarza sądowego o złożenie dokumentu wykazującego sposób reprezentacji, nie sposób mówić o "oczywistej bezzasadności skargi", ponieważ z treści nadesłanego wypisu z KRS wynika, że sposób reprezentacji zastosowany przy wniesieniu skargi do Sądu, jest prawidłowy. Nie można zatem interpretować regulacji wyjątkowej z art. 247 u.p.p.s.a. w sposób rozszerzający, także poprzez kwestionowanie celowości działań wynikających z treści zarządzenia z 23 czerwca 2009 r. Zagadnieniem nieistotnym dla rozpoznawanej sprawy dotyczącej prawa pomocy jest ocena obranej przez skarżącą taktyki procesowej i wpływu tejże dla wyniku badania skargi. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 u.p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji w zakresie zgłoszonego wniosku.