II FZ 430/10

Dnia 15 września 2010 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA (del.) - Jadwiga Danuta Mróz po rozpoznaniu w dniu 15 września 2010 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 614/10 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 23 grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2007 r. postanawia oddalić zażalenie. W odpowiedzi na zarządzenie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł, M. W. wniósł pismo zatytułowane odwołanie, do którego załączył wypełniony formularz PPF. Pismo to, zgodnie z jego treścią, zostało potraktowane jako wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku z uwagi na jednorodność spraw o sygn. akt III SA/Wa 611-615/10, skarżący wskazał na możliwość prowadzenia w tym zakresie jednego postępowania i wniesienia jednego wpisu do wszystkich spraw. Uzasadniając wniosek podnosił, że oczekuje od Sądu rozpatrzenia sporu, czy w trwającej 5 lat umowie najmu, zawartej z Z.N.K. powinien istnieć zapis, że w okresie umowy, koszt płacenia podatku od nieruchomości ponosi najemca. Oświadczył ponadto, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem. Posiadają dom o pow. 35 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 1200 m². Dysponują również oszczędnościami w wysokości 10.000 zł. Syn posiada I grupę inwalidzką i otrzymuje rentę. Łączny dochód małżonków z tytułu emerytury oraz umowy o pracę wynosi 3.969,62 zł miesięcznie. Referendarz sądowy postanowieniem z 12 kwietnia 2010 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, uznając, że nie wystąpiły przesłanki niezbędne do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący wniósł o jego zmianę i umożliwienie prowadzenie jednego postępowanie podnosząc, iż niezrozumiałe jest, że do rozpatrzenia jednej treści umowy został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w każdej z pięciu spraw. Postanowieniem z dnia 21 maja 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, iż okoliczności przedstawione przez skarżącego we wniosku, jak również wynikające z akt pozwalają uznać, że sytuacja skarżącego nie uzasadnia przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący nie jest pozbawiony źródeł utrzymania, gdyż wraz z żoną uzyskuje stałe dochody w wysokości ok. 4.000 zł brutto miesięcznie. Ponadto z oświadczenia strony wynika, że jego rodzina dysponuje oszczędnościami, posiada dom oraz nieruchomość rolną, wobec tego - w ocenie Sądu I instancji osiągany dochód oraz posiadane oszczędności pozwalają na uiszczenie wpisu sądowego, który w tej sprawie wynosi 100 zł. Podejmując rozstrzygnięcie Sąd miał na uwadze również i to, że strona zobowiązana jest do uiszczenia wpisów sądowych w wysokości po 100 zł w sprawach o sygn. akt III SA/Wa 611/10, III SA/Wa 612/10, III SA/Wa 613/10, III SA/Wa 615/10. Konstatując - Sąd I instancji stwierdził, że uiszczenie przez skarżącego należnego wpisu nie wpłynie negatywnie na zaspokajanie jego potrzeb. Wyjaśnił ponadto, że każda decyzja stanowi odrębny przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego, od którego pobierany jest stosowny wpis sądowy. Od tego postanowienia skarżący wniósł w terminie zażalenie. W uzasadnieniu wskazał, że zarówno w postanowieniu referendarza jak i Sądu I instancji rozpatrywana była jego sytuacja finansowa mimo, że prośby swojej nie motywował brakiem środków ani nie kwestionował wymiaru podatku od nieruchomości a jedynie oczekiwał odniesienia się co do treści umowy najmu, w kwestii stanowiącej o obciążeniu Wynajmującego ponoszeniem opłaty z tytułu podatku od nieruchomości. Uzasadniał, że ponieważ spór dotyczy jednej umowy i wniesienia jednej opłaty sądowej, dlatego wnosi o zwolnienie z pozostałych kosztów sądowych. W konkluzji domagał się wspólnego postępowania i jednej opłaty sądowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Sąd I instancji prawidłowo potraktował żądanie skarżącego jako wniosek o prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Złożony wniosek, był bowiem reakcją na wezwanie do uiszczenia wpisu od wniesionych do sądu skarg na decyzje w podatku od nieruchomości za kolejne lata podatkowe a z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy, uzasadnianego żądaniem prowadzenia wspólnego postępowania obejmującego pięć lat podatkowych - jednoznacznie wynika żądanie ograniczenia kosztów sądowych. Prawo pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Brak środków finansowych nie może stanowić bariery uniemożliwiającej stronie dochodzenie swych praw przed sądem. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) -dalej p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem rozstrzygające znaczenie w toku rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy mają okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej oraz wysokość dochodów. W zakresie tego żądania Sąd nie może odnosić się do zapisów umowy najmu łączącej strony umowy cywilnoprawnej, zaś kwestia zasadności i wysokości opodatkowania podatkiem od nieruchomości zostanie rozstrzygnięta merytorycznie po rozpoznaniu wniosków formalnych, dotyczących kwestii incydentalnych (jak prawo pomocy). Dla rozpatrzenia wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych - istotne były, zawarte w nim informacje że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem. Posiadają dom o pow. 35 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 1200 m². Dysponują również oszczędnościami w wysokości 10.000 zł. Syn posiada I grupę inwalidzką i otrzymuje rentę. Łączny dochód małżonków z tytułu emerytury oraz umowy o pracę wynosi 3.969,62 zł miesięcznie. W świetle powyższego - w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego- Sąd I instancji zasadnie uznał, że sytuacja skarżącego nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W okolicznościach niniejszej sprawy bezsporne jest, że skarżący dysponuje majątkiem (oszczędności w wysokości 10.000 zł, nieruchomością rolną o powierzchni 1200 m².), z którego bez trudności i wyrzeczeń mógłby pozyskać środki na opłacenie kosztów sądowych, które we wszystkich pięciu sprawach wynosić miały łącznie 500 zł. Posiadanie majątku, w szczególności oszczędności i nieruchomości, wyklucza - zdaniem Sądu - możliwość zwolnienia od kosztów sądowych. Jednocześnie podnieść należy, że skarżący nie wykazał w treści zażalenia okoliczności mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, ani też naruszenia prawa przez Sąd I instancji, które mogłoby być przyczyną uchylenia zakwestionowanego postanowienia. Na marginesie, odnosząc się do zawartych w zażaleniu wątpliwości strony w kwestii dotyczącej objęcia jedną skargą kilku decyzji i wysokością wpisu - wyjaśnić należy, że stosownie do art. 57 § 3 p.p.s.a., jeżeli w jednym piśmie zaskarżono więcej niż jeden akt lub czynność albo bezczynność organu administracji, przewodniczący zarządza rozdzielenie tych skarg. Powyższe uregulowanie jest konsekwencją ogólnej zasady, zgodnie z którą przedmiotem zaskarżenia w konkretnym postępowaniu sądowoadministracyjnym może być tylko jedna decyzja, postanowienie lub inny akt wydany w postępowaniu przed organami administracji. Ze względu na powyższe, Sąd pierwszej instancji prawidłowo dokonał rozdzielenia skarg oraz odpowiednio, w każdej z 5 spraw zarejestrowanych pod oddzielną sygnaturą wezwał do uzupełnienia braków formalnych poprzez uiszczenie wpisów sądowych. Ponadto zauważyć należy, iż nawet połączenie oddzielnych spraw w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia nie oznacza, że takie połączenie tworzy z tych spraw jedną nową sprawę. Połączenie podyktowane względami technicznymi i ekonomią procesową nie pozbawia połączonych spraw ich odrębności i nie zmienia faktu, że łącznie rozpoznawane i rozstrzygane sprawy są nadal samodzielnymi sprawami (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Zakamycze 2005 r., str. 264). Objęcie jedną skargą kilku decyzji pozostających ze sobą w związku i ewentualne zastosowanie w takiej sprawie art. 111 § 2 p.p.s.a. nie ma wpływu na wysokość wpisu, który powinien być uiszczony od każdej sprawy odrębnie (por. postanowienie NSA z dnia 26 października 2004 r., sygn. akt FZ 313/04, niepubl.). Dlatego też złożenie skarg za kolejne lata podatkowe, w których strona kwestionuje stanowisko organów podatkowych wywiedzione z treści jednej - obowiązującej kilka lat umowy najmu, w świetle powyższych rozważań nie może być rozumiane jako wniesienie jednej sprawy, albowiem strona zaskarżyła pięć odrębnych decyzji, których przedmiotem był wymiar podatku od nieruchomości oddzielnie za każdy rok podatkowy. W tej sytuacji wątpliwości skarżącego w tym zakresie nie znajdują uzasadnienia, a także nie mają wpływu na treść rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 197 § 2 i art. 184 p.p.s.a., oddalił zażalenie, jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw.