II FZ 458/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Płusa, , , po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Gd 868/11 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 9 czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 868/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił A. P. (dalej jako "Skarżąca") przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 9 czerwca 2011 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Przedstawiając w uzasadnieniu powyższego postanowienia stan sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, iż Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i córką, małżonkowie uzyskują dochód ze stosunku pracy w łącznej wysokości 1.588,99 zł brutto, nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, nie są również właścicielami nieruchomości. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 27 października 2011 r. Skarżąca została zobowiązana do przedłożenia w terminie 7 dni dokumentów źródłowych. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżąca nadesłała część żądanych dokumentów. Po rozpoznaniu wniosku, mając na uwadze dostarczone dokumenty źródłowe, postanowieniem z dnia 22 grudnia 2011 r., referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy. Wobec wniesienia sprzeciwu przez Skarżącą ww. postanowienie utraciło moc. Uzasadniając odmowę przyznania prawa pomocy, w wymienionym na wstępie postanowieniu z dnia 4 kwietnia 2012 r., Sąd pierwszej instancji przytoczył regulację zawartą w art. 245 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a." Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa wskazując, że jak ustalił, dochód trzyosobowej rodziny wynosi 1 588,96 zł netto, zaś na jego wysokość składa się uzyskiwane przez oboje małżonków wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę świadczoną w wymiarze ½ etatu. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, iż Skarżąca nie przedłożyła dowodów potwierdzających ponoszenie jakichkolwiek wydatków, ani ona ani jej małżonek nie partycypuje w kosztach utrzymania miejsca zamieszkania, nie posiadają konta bankowego, brak jest również innych informacji o ponoszonych na utrzymanie rodziny kosztach. W ocenie Sądu pierwszej instancji, niewyjaśnienie przez Skarżącą stanu faktycznego, uniemożliwiło przyznanie jej prawa pomocy. Sąd doszedł do przekonania, że w świetle dostarczonego przez Skarżącą materiału dowodowego, otrzymywane dochody dają możliwość uiszczenia wpisu w pełnej wysokości, który wynosi 100 zł, jak również zadbania o własny interes w postaci ustanowienia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika. W zażaleniu Skarżąca podniosła, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika, a Sąd pierwszej instancji ograniczył się do kwestii wysokości wpisu sądowego, pomijając całkowicie pełen koszt prowadzenia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Należy zauważyć, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, zawartej w art. 199 P.p.s.a. Ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Aby przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej było możliwe sąd musi więc dokonać oceny, czy wskazane w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przesłanki rzeczywiście zaistniały. Możliwość przyznania prawa pomocy powinna być w każdym indywidualnym przypadku wnikliwie badana, gdyż w przeciwnym wypadku, w sposób nieuzasadniony kosztami postępowania zostaje obciążony ogół obywateli. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji słusznie przyjął, że stan majątkowy Skarżącej pozwala jej na uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Należy podkreślić, że to do oceny Sądu należy uznanie, czy strona wykazała, że spełnia stosowne przesłanki przyznania prawa pomocy. W niniejszej sprawie Skarżąca niewątpliwie nie przedstawiła pełnych danych na temat swojej sytuacji materialnej, ponieważ jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, mimo wezwań, nie dostarczyła wszystkich żądanych dokumentów źródłowych. W związku z tym Skarżąca powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Za niezasadny należy uznać zarzut, iż Sąd pierwszej instancji nie wypowiedział się na temat kosztów ustanowienia pełnomocnika. Wprawdzie Sąd pierwszej instancji odniósł się do przedmiotowej kwestii lakonicznie, jednakże zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sposób wystarczający dla oceny sytuacji Skarżącej. W świetle opisanych okoliczności za usprawiedliwioną należało uznać ocenę Sądu pierwszej instancji, że przedstawione przez Skarżącą dane nie dawały podstaw do przyznania wnioskowanego prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.