II FZ 459/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jan Rudowski, po rozpoznaniu w dniu 22 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 281/17 w zakresie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi M. D. na indywidualną interpretację Ministra Rozwoju i Finansów (organu upoważnionego: Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie) z dnia 19 października 2016 r., nr I462-IPPB2.4514.461.2016.1.MZ w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych postanawia oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 15 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 281/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. D. (dalej "strona", "skarżący") przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od jego skargi na interpretację indywidualną Ministra Rozwoju i Finansów (organu upoważnionego: Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie) z dnia 19 października 2016 r. w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych. 2. Jak wskazano w uzasadnieniu tego postanowienia, na podstawie zarządzenia z dnia 27 stycznia 2017 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. Przesyłkę z wezwaniem do uiszczenia wpisu odebrano w dniu 3 lutego 2017 r. Następnie, pismem z dnia 27 marca 2017 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi wskazując, że przesyłka zawierająca powyższe wezwanie odebrana została przez domownika, który nie przekazał go adresatowi. Postanowieniem z dnia 15 maja 2017 r. odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu. Zdaniem sądu pierwszej instancji okoliczność braku przekazania skarżącemu wezwania sądowego przez dorosłego domownika nie jest okolicznością nagłą, nieprzewidywalną i całkowicie niezależną od skarżącego, a tylko tego rodzaju przeszkody mogą skutecznie uzasadnić przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. W niniejszej sprawie przesyłka sądowa zawierająca wezwanie została odebrana w dniu 3 lutego 2016 r. przez dorosłego domownika (małżonkę skarżącego), a zatem doręczenie to należy uznać za prawnie skuteczne. Podjęcie się odbioru korespondencji przez domownika adresata nakłada na niego obowiązek należytego zadbania o interesy adresata. Niedochowanie natomiast należytej staranności przez taką osobę nie stanowi okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu. Okoliczność, że dorosły domownik nie przekazał przesyłek w terminie nie oznacza, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej. Zdaniem sądu pierwszej instancji przedstawione we wniosku okoliczności nie są sytuacją niezależną od strony i niemożliwą do przezwyciężenia. Skarżący nie wskazał na żadne obiektywne okoliczności, które uniemożliwiły domownikowi zawiadomienie jego o skierowanej do niego korespondencji. Pismem z dnia 26 maja 2017 r. (27 maja 2017 r. – data wniesienia) skarżący wniósł zażalenie na wskazane postanowienie. W uzasadnieniu podniesiono, że skarżący pozostaje w konflikcie z małżonką ("żyją w jednym mieszkaniu, ale oddzielnie"). Skarżący o wezwaniu z sądu nie wiedział wcześniej, ponieważ żona świadomie lub nieświadomie nie przekazała mu informacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż okoliczności w nim przedstawione nie dawały podstaw do przyjęcia, że zaskarżone postanowienie narusza prawo. Stosownie do przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) dalej "p.p.s.a." strona, która bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, może złożyć wniosek o przywrócenie terminu (art. 86 § 1). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności wnosi się do sądu, w którym czynność ta miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1). Należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2). Przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu przyjąć należy pewien obiektywny miernik staranności, co oznacza, że tylko stwierdzenie, że strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 1153/96, brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. We wniosku o przywrócenie terminu wskazano jedynie, że "wezwanie odebrane zostało przez domownika, który nie przekazał go adresatowi". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego fakt, że dorosły domownik, który dokonał odbioru korespondencji i nie przekazał jej do rąk adresata we właściwym czasie, nawet nie podając rzeczywistej daty odbioru, nie wyłącza winy skarżącego. W zaistniałej sytuacji skarżący mógł np. złożyć zastrzeżenie w odpowiedniej jednostce Urzędu Pocztowego co do dokonywania doręczeń "do rąk własnych" adresata, ewentualnie wynająć skrytkę pocztową. Ponadto przy uwzględnieniu szczególnej staranności w prowadzeniu własnych spraw mógł dopytywać się małżonki odnośnie przychodzącej korespondencji. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący jednak nie wykazał, aby podejmował wyżej wymienione czy podobne działania, które mogłyby stanowić okoliczności wyłączające jego winę w niedochowaniu terminu do uzupełnienia wszystkich braków formalnych wniesionej skargi. Należy wskazać, że nieuwagi lub zaniedbania strony nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu (por. postanowienie NSA z dnia 28 maja 2004 r., sygn. akt FZ 93/04, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej w skrócie "CBOSA"; H. Knysiak – Molczyk, Uchybienie i przywrócenie terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Sądowy 2006/7-8/122). W tym stanie rzeczy należy uznać, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 p.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu, a zatem postanowienie sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Oceny tej nie podważyły okoliczności powołane w zażaleniu. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił oddalić zażalenie.