II FZ 462/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Krzysztof Winiarski, , , po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. Ż. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 4 maja 2012 r. sygn. akt I SA/Ol 249/11 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. Ż., M. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia 18 stycznia 2011 r. nr... w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia : oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 04 maja 2012 r., sygn. akt I SA/OI 249/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu wniosku M. Ż., o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości w sprawie ze skargi M. Ż. oraz M. C., na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O., z dnia 18 stycznia 2011 r., w przedmiocie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności podatkowej byłych wspólników spółki jawnej, odmówił zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/OI 249/11, odmawiającego przyznania Skarżącemu M. Ż., prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym stanie faktycznym: Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił M. Ż., przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd uznał informacje wskazane przez Skarżącego w oświadczeniach oraz wynikające z dokumentów źródłowych za niepełne i uniemożliwiające stwierdzenie spełniania przesłanek do zwolnienia Skarżącego od kosztów sądowych. Sąd w swojej argumentacji powołał się między innymi na brak wskazania przez Skarżącego konkretnych wydatków składających się na kwotę 500 zł z tytułu kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, jak i obowiązek do solidarnego uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł z drugim byłym wspólnikiem Spółki. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 września 2011 r., sygn. akt II FZ 484/11, oddalił zażalenie na powyżej opisane postanowienie jako nieuzasadnione. Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/OI 249/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę Skarżącego. Wraz ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku byli wspólnicy Spółki wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia skarżących od opłat sądowych w tym wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 500 zł. M. Ż., złożył tożsame jak uprzednio oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym na urzędowym formularzu PPF, w którym wskazał, iż nie ma żadnych środków finansowych, a jego wyłącznym źródłem utrzymania jest pomoc finansowa rodziny w kwocie 1 000 zł miesięcznie, z której to ponosi koszty swojego utrzymania w wysokości 500 zł. Ze złożonego oświadczenia wynika, iż Skarżący zamieszkuje sam w lokalu należącym do jego siostry oraz nie prowadzi z nikim wspólnego gospodarstwa domowego. Ponadto nie posiada żadnych nieruchomości, samochodu ani innych przedmiotów wartościowych. Wezwany do uzupełnienia oświadczenia i przedstawienia dokumentów niezbędnych do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, Skarżący nadesłał oświadczenie z dnia 13 kwietnia 2012 r., (data prezentaty) w którym wskazał, że: - pomoc finansowa w kwocie 1 000 zł stanowiąca jego jedyne źródło utrzymania pochodzi od rodzeństwa; - pozostaje w związku małżeńskim, w którym panuje ustrój rozdzielności majątkowej (umowa majątkowa małżeńska o ustanowienie rozdzielności majątkowej sporządzona w formie aktu notarialnego k-189 a.s.); - nie korzysta z pomocy społecznej co potwierdza zaświadczenie z dnia 10 kwietnia 2012 r., wydane przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w G. (k- 189 a.s.); - dokłada się do stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego które wynoszą 500 zł miesięcznie; - zamieszkuje na zasadach użyczenia w lokalu położonym w miejscowości G. ul...., do którego prawo własności przysługuje siostrze Skarżącego; - w okresie od dnia 01 stycznia 2008 r., do dnia 13 marca 2012 r., nie nabył i nie posiadał żadnych nieruchomości oraz ruchomości. Do powyższego pisma Skarżący załączył zaświadczenie o wysokości dochodu podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2009 oraz 2010 (k-184,185 a.s.), zaświadczenie z PUP w G., z dnia 10 kwietnia 2012 r., iż nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych (k-190 a.s.) oraz zaświadczenie z U.G.iM.G., dot. stałego zameldowania Skarżącego (k-188 a.s.). Wojewódzki Sąd Administracyjny powołując się na treść art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm.- dalej: ,,p.p.s.a.’’) uznał, że wniosek Skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, jest niezasadny. W swoim uzasadnieniu Sąd wskazał, że prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy może być zmienione pod warunkiem zmiany okoliczności sprawy, przy czym zmiana powinna dotyczyć stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych oraz winna zaistnieć po tym jak Sąd rozstrzygnął pierwszy wniosek strony w tej materii, czyli po 13 czerwca 2011 r. Kwestie te muszą być udokumentowane tak samo rzetelnie, jak w pierwotnym wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu wnioskodawca nadal uchyla się od podania dokładnych oraz stosownych danych umożliwiających dokonanie pełnej oceny jego sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Z wniosku Skarżącego oraz ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż Skarżący nie dokonał wyczerpującego udokumentowania swojego stanu majątkowego oraz ponownie złożył ogólnikowe wręcz lakoniczne zdaniem Sądu odpowiedzi co do ww. kwestii swojego majątku, tj. dochodu jak i ponoszonych wydatków, a to przecież na wnioskodawcy spoczywa wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł zażalenie, w którym domaga się zmiany powyższego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, bądź uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., polegające na błędnym przyjęciu, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy prawnej we wnioskowanym zakresie poprzez błędne przyjęcie, że Skarżący posiada środki finansowe umożliwiające mu poniesienie kosztów postępowania sądowego pomimo złożonego oświadczenia o stanie majątkowym. W uzasadnieniu Skarżący odniósł się do treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz wskazał, iż jego jedynym źródłem utrzymania jest pomoc finansowa rodziny, która to daje mu 1 000 zł miesięcznie na utrzymanie. Po uiszczeniu stałych kosztów utrzymania Skarżącemu pozostaje do dyspozycji kwota w wysokości 500 zł, która musi mu wystarczyć na zakup żywności, odzieży, ewentualnych leków itp. Sąd pierwszej instancji w ocenie wnioskodawcy nie wskazał, z jakich ewentualnych kwot skarżący winien poczynić oszczędności, które wydatki powinien ograniczyć, a z których całkowicie zrezygnować tak aby móc ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie. Ponadto Skarżący wskazał, że przedmiotowa sprawa toczy się w trybie postępowania sądowo administracyjnego i nie można zatem od Skarżących- jak od powoda w postępowaniu cywilnym- wymagać przygotowania się pod względem finansowym do ponoszenia ewentualnych kosztów sądowych. Zdaniem Skarżącego mylne jest twierdzenie Sądu, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie jest zasadne, dlatego podlega oddaleniu. Sąd prawidłowo potraktował wniosek strony w tej sprawie jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż postanowienie niekończące postępowania w sprawie, które jest prawomocne, może być zmienione, jednakże warunkiem tej zmiany jest zmiana okoliczności sprawy tzn. warunkiem bezwzględnym weryfikacji prawomocnego orzeczenia w przypadku postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, że zaszły okoliczności dla rozstrzygnięcia istotne, tj. jego sytuacja materialna uległa istotnej zmianie, iż uzasadniają one zmianę orzeczenia. W niniejszej sprawie treść zażalenia Skarżącego sprowadza się do tożsamej jak uprzednio polemiki z Sądami obu instancji co do możliwości poniesienia kosztów niniejszego postępowania. Skarżący przedstawił identyczny stan faktyczny, jak w poprzednim postępowaniu dotyczącym prawa pomocy co wyklucza zmianę postanowienia z dnia 04 maja 2012 r., ponieważ nie świadczy o jakiejkolwiek zmianie okoliczności w sprawie. W postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy Sąd nie zajmuje się już ponowną oceną tych samych okoliczności oraz argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Zadanie sądu sprowadza się wówczas do porównania sytuacji przedstawionej w dwóch odrębnych wnioskach, a następnie oceny czy zaistniała istotna zmiana okoliczności. W przypadku zaistniałej zmiany okoliczności sąd decyduje czy powołane okoliczności mogą stanowić uzasadnienie zmiany prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie. Z powyższego wynika, iż kwestia możliwości poniesienia przez Skarżącego kosztów sądowych niniejszego postępowania została w sposób wiążący przesądzona w postanowieniu z dnia 04 maja 2012 r. Przy stwierdzeniu braku zmiany okoliczności faktycznych sprawy Sąd pierwszej instancji nie był władny do dokonania innej oceny tych okoliczności, niż uczyniono to w uprzednio wydanym prawomocnym postanowieniu. Skarżący do mającej zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia kwestii zmiany okoliczności sprawy nie odniósł się ani razu. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.