II FZ 507/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Dauter, po rozpoznaniu w dniu 29 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/BK 129/11 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi S. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 2 lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2006 i 2007 r. postanawia oddalić zażalenie II FZ 507/11 UZASADNIENIE Postanowieniem z 10 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Bk 129/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił S. D. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z 2 lutego 2011 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2006 i 2007 r. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym, przyjętym przez sąd I instancji, stanie faktycznym: pismem z 12 kwietnia 2011 r. strona złożyła do sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (wpisu w wysokości 100 zł) oraz ustanowienie adwokata. We wniosku tym podał, iż samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie posiada żadnych oszczędności, a jego źródłem utrzymania jest dochód uzyskiwany z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, na które w listopadzie 2010 r. otrzymał dopłaty rolnicze w kwocie 5.100 zł. W skład majątku strony wchodzi: dom o powierzchni 36 m2, nieruchomość rolna o powierzchni 6,69 ha, ciągnik rolniczy Zetor rok produkcji 1977 oraz samochód dostawczy IVECO z 1996 r. Ponadto skarżący oświadczył, na wezwanie referendarza, iż prowadzi działalność ogólnorolniczą, hoduje 6 sztuk bydła, 7 sztuk trzody chlewnej oraz konia a ponadto wyjaśnił, że uprzednio przedstawiony rachunek za energię elektryczną za okres zimowy stanowi wydatek na kwotę 2.364,65 zł. Dodatkowo, oprócz wyżej wymienionych rzeczy, wnioskodawca posiada tylko pług i kultywator. Postanowieniem z 27 maja 2011 r. referendarz sadowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Od powołanego rozstrzygnięcia strona wniosła sprzeciw zarzucając referendarzowi przyjęcie, iż strona żyje w konkubinacie. Ponadto skarżący podniósł, iż nie jest w stanie określić miesięcznego dochodu, ponieważ nie sprzedał jeszcze żadnej sztuki bydła, ani trzody chlewnej. Do sprzeciwu skarżący załączył zaświadczenie o dochodach z Urzędu Gminy z marca 2010 r., wskazując że nie stać go na ubieganie się o aktualne zaświadczenie. Sąd I instancji nie znalazł usprawiedliwionych podstaw do przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W początkowej części uzasadnienia postanowienia z 10 sierpnia 2011 r. wskazał, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje tylko tym osobom fizycznym, które nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania jako wyjątek od ogólnej zasady osobistego ponoszenia kosztów postępowania. Analiza okoliczności przedstawionych we wniosku wraz z dokumentami zgromadzonymi w aktach sprawy nie dała w ocenie sądu podstaw do wyjątkowego potraktowania wnioskodawcy, gdyż jego sytuacja materialna obiektywnie umożliwia mu gromadzenie potrzebnych do uiszczenia wpisu środków. Ponadto brak poszczególnych danych dotyczących przede wszystkim miesięcznych kosztów i dochodów strony uniemożliwia ocenę jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W konsekwencji sąd I instancji odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na powołane powyżej orzeczenie strona wniosła zażalenie, domagając się uchylenia postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy i przyznanie go we wnioskowanym zakresie bez zbędnej zwłoki, na podstawie złożonych dokumentów. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż nie uchyla się od wskazania miesięcznych dochodów tylko z uwagi na fakt, iż nie posiada pensji pracowniczej sprzedaje posiadany inwentarz żywy, za który w późniejszym czasie otrzymuje zapłatę, a do czerwca 2011 r. jeszcze nie otrzymał żadnej sumy pieniędzy. Na podstawie przedstawionego zaświadczenia wnioskować można, jak uważa skarżący, że jego miesięczny dochód to około 190 zł. Strona kwestionując jednocześnie zaliczenie przez sąd I instancji dopłat unijnych do uzyskanych dochodów, wnosi o uchylenie przedmiotowego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślenia wymaga, iż prawo pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego (por. art. 199 i art. 220 p.p.s.a.). Ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo sąd I instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał w dostateczny sposób, iż spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. Na mocy art. 255 p.p.s.a. sąd może wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 § 2 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (por. postanowienie NSA z 30 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 180/09). Z możliwości uregulowanej w art. 255 p.p.s.a. skorzystał sąd I instancji uznając, że zawarte na wypełnionym formularzu dane nie są wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Wątpliwości co do sytuacji materialnej skarżącego nie zostały usunięte, a więc należy ocenić, iż nie został wypełniony ciążący na wnioskodawcy obowiązek współdziałania z sądem rozpoznającym wniosek o prawo pomocy, co stanowi podstawę do oddalenia wniosku. W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że sąd I instancji zasadnie uznał, że nienadesłanie przez skarżącego wszystkich dokumentów uniemożliwiło pełne ustalenie jego kondycji finansowej. Należy zauważyć, iż zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Ponadto skarżący posiada m.in. nieruchomość rolną oraz urządzenia niezbędne do pracy, a także otrzymał dopłaty unijne, tak więc uzasadniony jest pogląd, iż strona nie wykorzystuje swoich możliwości zarobkowych. Z akt sprawy wynika również, że majątek posiadany przez skarżącego jest wolny od obciążeń, także partycypacja w kosztach postępowania nie wydaje się zbytnim obciążeniem (por. postanowienie NSA z 5 czerwca 2008, sygn. akt I FZ 227/098). Z uwagi na powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.