II FZ 541/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 października 2008 r., sygn. akt I SA/Sz 541/07 w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 15 maja 2007 r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 2 października 2008 r., sygn. akt I SA/Sz 541/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił J. P. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie orzeczenia. W motywach rozstrzygnięcia Sąd wyjaśnił, że w dniu 30 lipca 2008 r. skarżąca J. P. przesłała wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 24 stycznia 2008 r., na mocy którego oddalono skargę strony na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 15 maja 2007 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach. W treści wniosku skarżąca wywodziła, że żądanie sporządzenia uzasadnienia wyroku zgłosiła w piśmie z dnia 15 stycznia 2001 r. jeszcze przez wydaniem orzeczenia. W związku z tym, że Sąd nie odmówił sporządzenia uzasadnienia orzeczenia bezpośrednio po złożeniu przedwczesnego żądania (postanowienie w tym przedmiocie zostało wydane w dniu 17 lipca 2008 r.), strona utwierdziła się w przekonaniu, iż dopełniła wszelkich formalności, co w konsekwencji doprowadziło do uchybienia terminowi do wniesienia wniosku, o jakim mowa w art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie skarżącej, z uwagi na brak świadomości strony co do przysługujących jej praw i środków procesowych, doszło do ograniczenia realnej możliwości skorzystania z prawa wniesienia wniosku o uzasadnienie wyroku w przewidzianym przepisami prawa terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stanął na stanowisku, że strona nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej było niezawinione. Sąd podkreślił, że w zawiadomieniu o terminie rozprawy z dnia 5 grudnia 2007 r. J. P. została pouczona, że w przypadku wydania wyroku oddalającego skargę, uzasadnienie orzeczenia zostanie doręczone na wniosek złożony przez stronę w terminie siedmiu dni od daty ogłoszenia wyroku, a złożenie tego wniosku po upływie wskazanego terminu będzie uznane za czynność bezskuteczną. W zażaleniu J. P. domagała się uchylenia powyższego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 86 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W piśmie skarżąca zasadniczo powtórzyła argumentację prezentowaną we wniosku o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że regułą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Zasada ta nie ma jednakże charakteru bezwzględnego. Przepisy art. 86 § 1 zdanie 1 oraz art. 87 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują bowiem możliwość przywrócenia terminu przez sąd na wniosek strony pod warunkiem, że uprawdopodobni ona brak winy w przekroczeniu terminu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie odpowiada prawu. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą przy ocenie przesłanki braku winy należy brać pod uwagę kryterium starannego działania wymaganego od osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. m. in. postanowienie SN z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt III CRN 448/71, publ. OSP 1972, nr 7, poz. 144, postanowienie SN z dnia 12 stycznia 1999 r., sygn. akt II UKN 667/98, publ. OSNP-wkł. 1999, nr 8, poz. 6). Podkreślenia wymaga, że przywrócenie terminu może nastąpić wyjątkowo. Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne (por. postanowienie SN z dnia 29 października 1999 r., sygn. akt I CKN 556/98, LEX nr 50702, postanowienie NSA z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. akt III SA 7804/98, niepubl.). W świetle powyższego, błędne przekonanie skarżącej, że złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku przed jego ogłoszeniem odpowiadało wymogom przewidzianym w art. 141 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie stanowi okoliczności uprawdopodabniającej brak zawinienia w uchybieniu terminu. Usprawiedliwianie opóźnienia poprzez przypisywanie Sądowi działań rzekomo wprowadzających stronę w błąd nie może odnieść zamierzonego skutku. W zaskarżonym postanowieniu trafnie zwrócono uwagę, że J. P. została prawidłowo pouczona o sposobie i terminie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (por. k. 49 i 51 akt sądowych). Mimo to strona nie podjęła żadnych działań w celu dokonania czynności procesowej w sposób zgodny z treścią pouczenia i przepisami prawa (art. 141 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W związku z powyższym Sąd kasacyjny nie dostrzegł jakichkolwiek podstaw do przywrócenia terminu zgodnie z żądaniem skarżącej. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.