II FZ 581/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia del. WSA: Hanna Kamińska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 30 listopada 2009 r. sygn. akt I SA/Ke 268/09 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 20 maja 2009 r. sygn. [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, wyrokiem z dnia 17 września 2009r. oddalił skargę A. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z 20 maja 2009r, nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jest emerytowaną nauczycielką i ma 73 lata. Sama prowadzi gospodarstwo domowe, jej dochód stanowi emerytura w wysokości 1782,67 zł. Posiada majątek w postaci domu o powierzchni 180 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 53, 031 ha. Skarżąca podała, że ponosi duże wydatki w związku z prywatnym leczeniem w Centrum Kardiologii w W., gdzie koszt jednej wizyty wynosi 270 zł, badania i leki pochłaniają większą część jej emerytury. W sprzeciwie od postanowienia referendarza z 5 listopada 2009 r. skarżąca poinformowała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Jednocześnie wykazała szczegółowo ponoszone w ciągu roku wydatki oraz uzyskiwane dochody. Z przedstawionego zestawienia wynika, że ponoszone przez nią wydatki dotyczą m.in. opłat sądowych, administracyjnych (371 zł), podatków (204 zł), opłat bieżących: światło, woda, nieczystości, gaz (3 903,67zł), koniecznych napraw bieżących i leczenia. Do tych wydatków skarżąca doliczyła zadłużenie w PKO w wysokości 4 787,49 zł, co łącznie stanowi kwotę 15 032,57 zł wydatków rocznie. Natomiast roczna kwota dochodu skarżącej wynosi 21 157,06 zł, na którą składa się wyłącznie emerytura. Według skarżącej po zbilansowaniu wydatków i dochodów pozostaje jej na miesięczne utrzymanie, tj. wyżywienie, środki czystości, kulturę oraz wydatki związane z uroczystościami rodzinnymi dla czworga dzieci i sześciorga wnuków oraz spłatą kredytu, kwota 510 zł. W uzasadnieniu zakwestionowanego postanowienia z 30 listopada 2009 r., Sąd I instancji wskazał, że A. P. nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Z przedstawionej natomiast przez skarżąca analizy wydatków i uzyskiwanych przez nią dochodów wynika, iż nie grozi jej niedostatek, również z uwagi na zabezpieczenie w postaci nieruchomości. Sąd I instancji zwrócił uwagę na to, że potrzeby, na które A. P. przeznacza wydatki (m.in. kultura, uroczystości rodzinne), z nie stanowią wydatków koniecznych do utrzymania skarżącej. W ocenie Sądu wydatki niebędące koniecznymi do jej utrzymania nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania prowadzonego przez skarżącą. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca powtórnie wniosła o ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wskazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania, a majątek, który posiada (dom), wymaga stałych nakładów finansowych. Natomiast ziemia została oddana w dzierżawę – nieodpłatnie. Skarżąca przedstawiła zestawienie wydatków i dochodów za 2009 r., z którego wynika, że wydatki za 2009 r. są wyższe od dochodów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje Zażalenie nie jest uzasadnione. Zdaniem Sądu odwoławczego, wykazanie złej sytuacji majątkowej skarżącej, podnoszonej w zażaleniu, jest zmienną, od której zależy zastosowanie instytucji prawa pomocy z art. 243 § 1 i nast. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako u.p.p.s.a.). W treści zażalenia nie udało się skarżącej zakwestionować ustaleń dokonanych przez Sąd I instancji, co do zdolności poniesienia przez skarżącą kosztów działania pełnomocnika w sprawie. W szczególności, wydatki na "kulturę", czy "uroczystości rodzinne" nie mogą korzystać z pierwszeństwa przed wydatkami z tytułu postępowania sądowego. Trafna jest także uwaga Sądu I instancji o konieczności miarkowania udzielanej przez ten Sąd pomocy, tak indywidualnymi potrzebami strony, jak i koniecznością wyważenia prawa dostępu do sądu osób ubogich. Zważywszy na fakt uzyskiwania stałego dochodu z emerytury, jak też gospodarczego wykorzystania posiadanego majątku (tj. nieodpłatnego przekazania ok. 5 ha ziemi w dzierżawę), ustanowienie skarżącej pełnomocnika z urzędu, nie znajdowałoby uzasadnienia w przepisach prawa. Mając na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 u.p.p.s.a. oddalił zażalenie jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw prawnych.