II FZ 585/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia doradcy podatkowego A. B. ustanowionego z urzędu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 8 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Ke 278/15 w zakresie przyznania wynagrodzenia doradcy podatkowemu za udzieloną pomoc prawną z urzędu w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach z dnia 26 marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 czerwca 2015 r. sygn. akt I SA/Ke 278/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach przyznał od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz doradcy podatkowego A. B. kwotę 15 498 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym kwotę 2 898 zł tytułem podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji podał, że wyrokiem z dnia 28 czerwca 2012 r. sygn. akt I SA/Ke 229/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę W. K. (dalej jako "Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach z dnia 26 marca 2012 r. przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. Postanowieniem z dnia 12 września 2012 r. referendarz sądowy w ramach przyznania prawa pomocy ustanowił dla Skarżącego pełnomocnika, którym wyznaczony został doradca podatkowy A. B.. W dniu 29 października 2012 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł skargę kasacyjną a następnie wziął udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 stycznia 2015 r. uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 czerwca 2012 r. Sprawa po przekazaniu Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania została zarejestrowana pod sygnaturą akt I SA/Ke 278/15. Na rozprawie w dniu 6 maja 2015 r., w której brał udział pełnomocnik Skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił zaskarżoną decyzję. W dniu 2 lutego 2015 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł o przyznanie mu wynagrodzenia należnego za wniesienie skargi kasacyjnej i udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Następnie pismem z dnia 9 maja 2015 r. wniósł o przyznanie wynagrodzenia z tytułu zastępstwa procesowego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach. W treści obu pism zawarł oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu powołał się na art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", oraz na rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz. 153) - powoływanego dalej jako "rozporządzenie". Stosownie do § 3 ust. 1 pkt 1 lit. g) rozporządzenia, kwota wynagrodzenia doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym wynosi w pierwszej instancji w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 200 000 zł – 7 200 zł. Zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, wynagrodzenie doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym wynosi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75% kwoty wynagrodzenia określonego w ust. 1. Wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie wyniosła 455 383 zł. Na podstawie § 3 ust. 1 pkt 1 lit. g) rozporządzenia, kwota wynagrodzenia doradcy podatkowego w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach wyniosła 7 200 zł. Natomiast na podstawie § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, wynagrodzenie to stanowi kwotę 5 400 zł. W sumie jest to kwota 12 600 zł. Wynagrodzenie to podwyższone zostało o 23% podatku VAT, czyli o kwotę 2 898 zł. Koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wyniosły zatem kwotę 15 498 zł. Pełnomocnik, na podstawie art. 166 w zw. z art. 173 P.p.s.a., wniósł zażalenie na powyższe postanowienie w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 250 P.p.s.a. w zakresie, w jakim obejmuje ono błędną wykładnię § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia. Wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji i alternatywnie o rozpoznanie na nowo sprawy przez Sąd pierwszej instancji w trybie art. 195 § 2 P.p.s.a. i uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu postępowaniu przed sądem w drugiej instancji w kwocie 7 200 zł. powiększonej o podatek od towarów i usług. Ograniczając przyznane wynagrodzenie do 75% kwoty wynagrodzenia obliczonego zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł jednak okoliczności wstąpienia pełnomocnika do sprawy już po wydaniu wyroku w pierwszej instancji, tj. dopiero na etapie postępowania drugoinstancyjnego. Okoliczność wstąpienia do sprawy pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy na etapie postępowania drugoinstancyjnego, wobec brzmienia § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, wyklucza możliwość ograniczenia kwoty należnego wynagrodzenia do kwoty stanowiącej 75% kwoty wynagrodzenia obliczonego zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia. Zaskarżonym postanowieniem zostało jednak przyznane wynagrodzenie z tytułu reprezentacji przed sądem w drugiej instancji w kwocie ograniczonej do 75% należnego wynagrodzenia, w sytuacji gdy pełnomocnik nie reprezentował strony uprzednio w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że w przedmiotowej sprawie postanowieniem z dnia 12 września 2012 r. przyznano Skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Krajowa Rada Doradców Podatkowych wyznaczyła dla Skarżącego pełnomocnika z urzędu doradcę podatkowego A. B.. Wskazany doradca podatkowy w dniu 29 października 2012 r. wniósł skargę kasacyjną od wyroku sygn. akt I SA/Ke 229/12. Następnie wziął udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w trakcie której rozpoznawano skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 stycznia 2015 r. uchylił wyrok z dnia 28 czerwca 2012 r., a na rozprawie w dniu 6 maja 2015 r., w której brał udział pełnomocnik Skarżącego, Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżoną decyzję. Natomiast w dniu 2 lutego 2015 r. pełnomocnik wniósł o przyznanie wynagrodzenia należnego za wniesienie skargi kasacyjnej i udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Pismem z dnia 9 maja 2015 r. wniósł o przyznanie wynagrodzenia z tytułu zastępstwa procesowego przed Sądem pierwszej instancji. W treści obu pism zawarł oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Pomoc prawna udzielona przez pełnomocnika stanowiła zatem wykonanie wydanego postanowienia o przyznaniu Skarżącemu prawa pomocy, a pełnomocnik przystąpił do sprawy na etapie postępowania przed sądem drugiej instancji i sporządził skargę kasacyjną oraz wziął udział w rozprawie przed Naczelnym Sadem Administracyjnym. Stosownie zatem do § 3 ust. 1 pkt 1 lit. g) rozporządzenia, kwota wynagrodzenia doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym wynosi w pierwszej instancji w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 200 000 zł - 7 200 zł. Zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, wynagrodzenie doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym wynosi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75% kwoty wynagrodzenia określonego w ust. 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam doradca podatkowy - 100 % tej kwoty, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Mając zatem na uwadze powyższe uregulowania w przedmiocie wynagrodzenia, należy zgodzić się z pełnomocnikiem, że Sąd pierwszej instancji ograniczając wynagrodzenie do 75% kwoty, po pierwsze pominął dalszą treść przepisu rozporządzenia, na podstawie którego zasądził wynagrodzenie. Po drugie, nie dostrzegł również okoliczności wstąpienia pełnomocnika do spawy już po wydaniu wyroku w pierwszej instancji tj., dopiero na etapie postępowania drugoinstancyjnego. W niniejszej sprawie Skarżący samodzielnie występował przed Sądem pierwszej instancji, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Po wydaniu przez Sąd pierwszej instancji wyroku z dnia 28 czerwca 2012 r. oddalającego skargę, Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z dnia 12 września 2012 r. referendarz sądowy przyznał Skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego, który sporządził skargę kasacyjną oraz wziął udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Mając zatem na uwadze stan faktyczny zaistniały w sprawie, w ocenie Sądu odwoławczego, przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia, obejmującego sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed naczelnym Sądem Administracyjnym w wysokości 75% kwoty, uznać zatem należy za nieprawidłowe. Sąd pierwszej instancji pominął okoliczność, że pełnomocnik występował tylko w drugiej instancji, czyli zgodnie z zapisem § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenie, wynagrodzenie wynosi 100% kwoty, jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam doradca podatkowy (...). W ocenie Sądu odwoławczego, ten zapis należy rozumieć w ten sposób, że jeżeli w pierwszej instancji strona nie była reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, to przystąpienie pełnomocnika na etapie postępowania drugoinstancyjnego oznacza, że stronę nie reprezentował te sam pełnomocnik, czyli należne wynagrodzenia dla niego winno stanowić 100% kwoty wynagrodzenia. Mając zatem powyższe na względzie, w ocenie Sąd odwoławczego, złożone zażalenie jest zasadne, zatem na podstawie art. 185 P.p.s.a. w zw. z art. 197 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.