II FZ 636/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Edyta Anyżewska po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. S. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 października 2007 r. sygn. akt I SA/Go 583/07 w zakresie wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych za okres od stycznia do października 2006 r. postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie. Zaskarżonym zarządzeniem z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt I SA/Go 583/07, Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim wezwał M. S. do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł, za odpis wyroku tego Sądu z dnia 11 października 2007 r. wraz z uzasadnieniem, w terminie 7 dni pod rygorem ściągnięcia tejże opłaty przez Sąd w trybie art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Na powyższe zarządzenie skarżący wniósł zażalenie, domagając się uchylenia tego zarządzenia, doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem oraz zwolnienia od konieczności pokrycia należnej opłaty sądowej. W uzasadnieniu zażalenia strona wywiodła, że zgodnie z "zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości sporządzenie odpisów wyroków z uzasadnieniem jest wolne od opłat". Ponadto skarżący "uiścił już sumę 100 zł za przeprowadzenie rozprawy i domaganie się dalszych 100 zł nie ma żadnego uzasadnienia, ponieważ w wypadku wygrania sprawy Sąd z urzędu dostarcza sentencję wyroku z uzasadnieniem". Następnie podniesiono, iż żądanie wniesienia opłaty kancelaryjnej jest przejawem działań zmierzających do uniemożliwienia skarżącemu dochodzenia jego praw. Końcowo strona wskazała na swoją trudną sytuację materialną, wywołaną toczącym się wobec niej postępowaniem egzekucyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszym rzędzie należy zauważyć, że wbrew stanowisku wyrażonym w zażaleniu, co do zasady za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem pobiera się opłatę kancelaryjną (art. 234 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Ostatnio wymienione przepisy stanowią bowiem, iż za stwierdzenie prawomocności oraz wydanie odpisów, zaświadczeń, wyciągów i innych dokumentów na podstawie akt, pobiera się opłatę kancelaryjną, z zastrzeżeniem § 3 (§1). Opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządzi ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek. Przepisów art. 220 i art. 221 nie stosuje się (§ 2). Wysokość wspomnianej opłaty wynosi 100 zł (art. 212 § 1, art. 234 § 1 i § 2, art. 236 p.p.s.a. w zw. z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz. U. nr 221, poz. 2192). Nie pobiera się opłaty kancelaryjnej jedynie za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, podlegający doręczeniu z urzędu (art. 234 § 3 p.p.s.a.). Wyjątek ten nie dotyczy niniejszej sprawy, gdyż wyrok Sądu wojewódzkiego z dnia 11 października 2007 r. (oddalający skargę strony), należy do kategorii orzeczeń wymienionych przez art. 141 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym ostatnim przepisem (zdanie pierwsze) w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Skoro w niniejszej sprawie, w myśl powołanego art. 141 § 2 p.p.s.a., skarżący zobligowany był do złożenia stosownego wniosku w celu uzyskania odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, to stosownie do cytowanego wyżej art. 234 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a., powinien był wnieść opłatę kancelaryjną z tego tytułu przy zgłoszeniu w/w wniosku. Powyższej oceny prawnej nie podważają w żaden sposób zarówno te wywody zażalenia, które wyrażają niezadowolenie skarżącego z niekorzystnego dla niego przebiegu postępowania sądowego (nietrafna jest w świetle przytoczonych wyżej argumentów zwłaszcza sugestia dotycząca tendencyjności działań Sądu), jak i te wskazujące na trudną sytuację finansową strony. Okoliczności powyższe nie mają żadnego związku z przedmiotem niniejszego postępowania wpadkowego, przy czym drugie z w/w wraz z zawartym dodatkowo w zażaleniu wnioskiem o zwolnienie od wymaganej opłaty sądowej strona mogłaby jedynie podnosić w razie ubiegania się o przyznanie prawa pomocy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a. (obejmującego m.in. zwolnienie od kosztów sądowych). Niezależnie od powyższego zauważyć jednakże trzeba, że zaskarżone zarządzenie (por. karta nr 34 akt sądowych) zostało wydane bez podstawy prawnej. Jak wynika bowiem z art. 234 § 2 p.p.s.a., przedmiotową opłatę pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. W razie nieuiszczenia należnej opłaty przewodniczący zarządza jej ściągnięcie od strony, która złożyła wniosek, bez uprzedniego wzywania do jej wniesienia (art. 220 § 1 p.p.s.a. nie stosuje się). Art. 234 § 2 p.p.s.a. nie uprawnia przewodniczącego do wzywania strony do uregulowania opłaty kancelaryjnej za sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Mając powyższe na uwadze Sąd odwoławczy stwierdza, iż zaskarżone zarządzenie nie powinno zostać wydane. Z tych też względów zażalenie w części dotyczącej wniosku o uchylenie zaskarżonego zarządzenia należało uznać za zasadne i orzec o uchyleniu w/w zarządzenia (choć z innych przyczyn niż podniesione w zażaleniu). Orzeczenie niniejsze nie zmienia jednakże sytuacji skarżącego, który w celu uniknięcia przymusowego ściągnięcia przedmiotowej opłaty kancelaryjnej powinien niezwłocznie ją uiścić. Z uwagi na wskazane okoliczności Sąd kasacyjny stwierdza, że nie zachodzi w omawianym wypadku sytuacja, o której mowa w art. 134 § 2 w zw. z art. 193, art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a. (orzekania na niekorzyść strony, wbrew zakazowi tzw. reformationis in peius). Obowiązki strony wynikają z omówionych wyżej przepisów prawa i nie mogą być inaczej ukształtowane w drodze zarządzenia przewodniczącego, wydanego bez podstawy prawnej. Podstawę prawną niniejszego orzeczenia stanowiły art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a.