II FZ 638/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 345/15 w przedmiocie pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w sprawie ze skargi M. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2010 r. postanawia: 1. oddalić zażalenie, 2. oddalić wniosek o przeprowadzenie dowodu. Postanowieniem z dnia 6 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 345/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach pozostawił wniosek M. Ś. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że Skarżący wniósł do WSA w Gliwicach skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia 29 września 2014 r., w przedmiocie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności za zaległości Spółki "S." sp. z o.o. w B. w podatku dochodowym od osób prawnych za 2010 r. W terminie przewidzianym do uiszczenia wpisu od skargi, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z obowiązku zapłaty tego wpisu. Ponieważ wniosek ten nie odpowiadał wymaganiom przewidzianym w art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej : "p.p.s.a."), pismem z dnia 30 kwietnia 2015 r. referendarz sądowy wezwał stronę do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, według załączonego wzoru, w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania wniosku zawartego w piśmie z dnia 23 kwietnia 2015 r. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie z dnia 30 kwietnia 2015 r., wysłana wraz z drukiem PPF na adres wnioskodawcy podany w skardze, awizowano dwukrotnie z uwagi na nieobecność adresata, tj. w dniach 7 i 15 maja 2015 r. Ostatecznie przesyłkę wydano skarżącemu w dniu 22 maja 2015 r. W piśmie procesowym z dnia 29 maja 2015 r. (data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym), złożonym w niniejszej sprawie oraz w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 344/15, skarżący wskazał, że w załączeniu przesyła wnioski o przyznanie prawa pomocy. Przesyłka pocztowa nie zawierała jednakże żadnego innego dokumentu. Następnie wraz z pismem przewodnim, nadanym w placówce pocztowej w dniu 2 czerwca 2015 r., skarżący nadesłał wypełniony druk PPF. Zarządzeniem z dnia 8 czerwca 2015 r. referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego z dnia 23 kwietnia 2015 r. o przyznanie prawa pomocy z uwagi na złożenie po terminie wymaganego formularza PPF. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia zwrócił uwagę, że skutek doręczenia wezwania z dnia 30 kwietnia 2015 r. nastąpił w dniu 21 maja 2015 r. z uwagi na brzmienie przepisu art. 73 p.p.s.a. Od zarządzenia skarżący wniósł sprzeciw na powyższe zarządzenie referendarza sądowego, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do rozpoznania przez Sąd. W jego treści zakwestionował uznanie, iż skutek doręczenia wezwania z dnia 30 kwietnia 2015 r. nastąpił zanim przesyłka została faktycznie wydana adresatowi. Podkreślił, że w jego urzędzie pocztowym nie ma możliwości odbioru przesyłek po terminie. Wnioskodawca przyznał, że popełnił błąd nie dołączając do pierwszej swojej przesyłki formularza PPF, tym niemniej niezwłocznie uzupełnił ten brak i przesłał komplet dokumentów przy kolejnym piśmie z dnia 2 czerwca 2015 r. W uzasadnieniu przywołanego na wstępie postanowienia Sąd I instancji wskazał, że wezwanie referendarza sądowego z dnia 30 kwietnia 2015 r., wbrew twierdzeniom strony, doręczono ze skutkiem na dzień 21 maja 2015 r. Przesyłkę, zawierającą powyższe wezwanie, awizowano po raz pierwszy w dniu 7 maja 2015 r. Co więcej przesyłkę awizowano powtórnie. Tymczasem urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy został nadany do Sądu I instancji dopiero w dniu 2 czerwca 2015 r., a zatem po upływie terminu. Tym samym złożenie przez skarżącego formularza PPF dokonane po upływie wyznaczonego terminu jest z mocy art. 85 p.p.s.a. czynnością bezskuteczną. W ocenie Sądu I instancji powyższego wniosku nie zmienia przywołana przez skarżącego w sprzeciwie argumentacja dotycząca wydania przesyłki po upływie czternastodniowego terminu od daty jej pierwszego awizowania. Nawet gdyby przyjąć, że skutek doręczenia wezwania referendarza sądowego z dnia 30 kwietnia 2015 r. nastąpił dopiero w dacie faktycznego odbioru przesyłki przez wnioskodawcą, tj. 22 maja 2015 r., to przyjdzie stwierdzić, że nadanie formularza w urzędzie pocztowym w dniu 2 czerwca 2015 r. zostało uczynione także po terminie. Ponadto Sąd badając, czy powyższa czynność została dokonana w terminie ustawowym nie był uprawniony do badania przyczyn ewentualnego uchybienia temu terminowi. Rygor przewidziany w art. 257 p.p.s.a. ma bowiem charakter zobiektywizowany, a termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku jest terminem ustawowym i nie może być skracany, ani przedłużany. Pismem z dniem 2 lipca 2015 r. skarżący wywiódł zażalenie na powyższe postanowienie. Wniósł w nim o jego uchylenie w całości wraz z uznaniem, że termin na wniesienie sprzeciwu został dotrzymany. Ponadto wniesiono o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, tj. osób odpowiedzialnych za wydawanie przesyłek oraz dokumentacji pocztowej. W uzasadnieniu skarżący podał argumentację, zgodnie z którą datą doręczenia mu przesyłki był dzień 22 maja 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważa co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzeczenie Sądu I instancji było prawidłowe. W świetle przepisów p.p.s.a. nie budzi wątpliwości, że wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru, stanowiącego – w przypadku osób fizycznych – załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. nr 227, poz. 2245). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 21 kwietnia 2008 r. (I OPS 1/08, ONSAiWSA 2008 r.z. 5, poz. 74) niezachowanie określonego w art. 252 § 2 p.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 257 tej ustawy, który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu. Jak wynika z akt sprawy pismem z dnia 23 kwietnia 2015 r. skarżący wniósł o zwolnienie z wpisu sądowego od skargi w związku z brakiem środków finansowych i trudną sytuacją majątkową. Następnie pismem z dnia 30 kwietnia 2015 r. Sąd I instancji wezwał skarżącego do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, w terminie 7 dni od daty jego doręczenia. Z informacji zawartych na k. 22 akt sądowych, tj. wydruku dotyczącego statusu przesyłki wynika, że była ona awizowana dwukrotnie, pierwszy raz w dniu 7 maja 2015 r. i po raz drugi w dniu 15 maja 2015 r. Zgodnie z art. 73 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie z art. 73 § 4 p.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Uwzględniając powyższe regulacje, stwierdzić należy, iż skarżący miał 14 dni na odebranie przesyłki. Termin ten liczony był od dnia pierwszego awizowania przesyłki, tj. 7 maja 2015 r. i w rezultacie upływał w dniu 21 maja 2015 r. To właśnie ten dzień, z uwagi na treść art. 73 § 4 p.p.s.a. należy uznać za skuteczną datę doręczenia przesyłki. W rezultacie od tej daty, tj. 21 maja 2015 r. należy liczyć 7 dniowy termin do uzupełnienia braków formalnych. Natomiast z statusu przesyłki wynika, że skarżący odebrał przesyłkę w dniu 22 maja 2015 r., jednak okoliczność ta nie ma żadnego wpływu na uznanie kiedy przesyłka została doręczona. Skuteczne doręczenie, na podstawie art. 73 § 4 p.p.s.a. nastąpiło w dniu 21 maja 2015 r. co oznacza, że skarżący powinien uzupełnić braki formalne najpóźniej do dnia 28 maja 2015 r. Pismo zatytułowane "uzupełnienie braków formalnych" de facto bez wniosku na formularzu PPF, nadane zostało natomiast w dniu 29 maja 2015 r., a więc z naruszeniem 7 dniowego terminu do uzupełniania braków formalnych. Późniejsze dosłanie wniosku na formularzu PPF nie mogło w żaden sposób uchronić skarżącego przed negatywnymi konsekwencjami uchybienia terminu. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zaznaczyć, że przyjęcie argumentacji przedstawionej przez skarżącego prowadziłoby do naruszenia prawa. Odnosząc się do wniosku o przeprowadzenie dowodu, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przeprowadzenie dowodu z dokumentu jest niezbędne, gdy bez tego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości. Strona natomiast wniosła o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków. W rezultacie Sąd nie ma podstawy prawnej do przeprowadzenia takiego dowodu, dlatego wniosek ten podlega oddaleniu. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.