II FZ 645/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. sp. z o.o. z siedzibą w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 5 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2011 r. postanawia: oddalić zażalenie. W dniu 25 maja 2015r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek skarżącej Spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku wskazano, że Spółka jest w złej sytuacji majątkowej, a wszystkie jej rachunki bankowe posiadają salda ujemne i są zajęte przez komornika. Skarżąca Spółka posiada również szereg niespłaconych wierzytelności objętych nakazami zapłaty, a rok 2014 zakończyła stratą w wysokości 29.498,35 zł. Zaznaczyła, że posiada wprawdzie majątek trwały, ale wszystkie urządzenia i maszyny są niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej. Po rozpoznaniu sprzeciwu od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 16 czerwca 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 lipca 2015r. oddalił wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, że z zeznania CIT-8 za 2013r. wynika, że Spółka osiągnęła przychody znacznych rozmiarów, tj. 5.981.764,30 zł (dochód w kwocie 356.344,06 zł), które wielokrotnie przewyższają wysokość kosztów sądowych. Zdaniem WSA należy odróżnić dochód podatkowy, od faktycznego dochodu osiąganego z działalności gospodarczej będącego w dyspozycji podatnika. Zwrócono także uwagę, że Spółka w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą powinna zabezpieczyć środki na potrzeby postępowań sądowych. O braku środków finansowych strony skarżącej nie może również świadczyć fakt prowadzonego postępowania egzekucyjnego, gdyż nie stoi ono na przeszkodzie prowadzeniu działalności gospodarczej W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez zwolnienie od kosztów postępowania sądowego oraz przeprowadzenie dowodu z postanowienia Sądu Okręgowego w Toruniu sygn. akt VI Gz 78/15 z dnia 3 czerwca 2015r., w którym zwolniono spółkę od kosztów sądowych w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jako niezasadne podlega oddaleniu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada odpłatności drogi sądowej. Jednak jej realizacja nie powinna uniemożliwić realizacji prawa obywateli do sądu. Z tej przyczyny powstała instytucja zwolnienia od kosztów sądowych, której realizację stanowią przepisy dotyczące przyznania prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przez pojęcie "środki" należy rozumieć zarówno środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, wartość środków trwałych, a także wysokość kapitału zakładowego. Spełnienie przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym uzależnione jest od wskazania okoliczności, które obiektywnie uniemożliwiają poniesienie kosztów sądowych, a przyznanie prawa pomocy na podstawie przytoczonego przepisu, nawet w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek, zależy od uznania sądu (por. Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego B. Dauter, wyd. 3, LexisNexis, Warszawa 2011 r. s. 736-737). Mając na uwadze powyższe rozważaniem zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił Spółce przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu słusznie wskazano, że w świetle tak znacznych przychodów, jakie uzyskuje Spółka, a także wartości jej majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że zostały spełnione warunki przyznania prawa pomocy. Prawidłowa jest ocena WSA, że wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. Trudno przyjąć, uwzględniając zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, że Spółka, która uzyskała w 2014r. przychody w wysokości 5.499.946, 63 zł, nie jest w stanie z takiej kwoty wygospodarować 1500 zł na pokrycie wpisu sądowego w sprawach sądowoadministracyjnych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie także wskazał WSA w Bydgoszczy, że wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o charakterze cywilnoprawnym nie mogą mieć pierwszeństwa w zaspokojeniu przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. Należy także zauważyć, że przyznanie prawa pomocy w innych sprawach sądowych nie może samo w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Nie do przyjęcia byłaby bowiem sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę, rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, lecz w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny sąd. Przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym polegająca na tym, że wnioskodawca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, nie została w kontrolowanej sprawie spełniona. W tym stanie rzeczy sąd pierwszej instancji zobligowany był oddalić wniosek skarżącego, co też uczynił, stosownie do przepisów obowiązującego prawa. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.