II FZ 653/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA (del.) Sławomir Presnarowicz, po rozpoznaniu w dniu 28 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 września 2011 r., sygn. akt I SA/Rz 400/11 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia 21 kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od gier za styczeń 2010 r. postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 września 2011 r., sygn. akt I SA/Rz 400/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, dalej jako: WSA, odmówił M. Sp. z o.o. z siedzibą w K., dalej powoływana jako: spółka, w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od gier za styczeń 2010 r., przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA zauważał, że spółka nie wykazała w sposób dostateczny przesłanek, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.), umożliwiających przyznanie prawa pomocy. W szczególności podkreślano, że ze złożonego przez spółkę oświadczenia o stanie majątkowym należy stwierdzić, że w niniejszym przypadku brak jest podstaw do przyznania jej prawa pomocy, chociażby w zakresie częściowym, albowiem nie znajduje to uzasadnienia w jej sytuacji majątkowej. Skarżąca dysponuje bowiem majątkiem o znacznej wartości, o czym świadczy chociażby wartość pozostających w jej dyspozycji środków trwałych, która wynosi 31 038 967,68 zł. Wśród tych środków znajdują się między innymi przedmioty łatwo zbywalne, w postaci środków transportu, których wartość została oszacowana na kwotę 158 921,77 zł, a więc kwotę znacznie przewyższającą wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie. W tej więc sytuacji, jak podkreślał WSA, nie sposób doszukać się usprawiedliwienia przerzucenia kosztów związanych z niniejszym postępowaniem na podatników, poprzez pokrycie ich ze środków publicznych. W ocenie WSA, aktualny na gruncie niniejszej sprawy jest także inny wywód, zawarty w uzasadnieniu wyżej wymienionego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż nowelizacja ustawy o grach hazardowych, zmieniająca dotychczasowe zasady udzielania licencji na automaty do gier, nie może wyłączać powinności ponoszenia kosztów postępowania sądowego, które immanentnie są związane z ryzykiem prowadzenia działalności gospodarczej, a także, że przyznanie prawa pomocy w innych sprawach sądowo administracyjnych, nie może samo w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. W zażaleniu z dnia 20 września 2011 r., spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W sprawie zarzucono naruszenie prawa procesowego, to jest art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych. Spółka podnosiła, że posiadany majątek nie może być spieniężony, gdyż w przeważającej części stanowią go automaty do gier o niskich wygranych, na które popyt jest zerowy. Co więcej, sprzedaż majątku trwałego, będącego jedynym źródłem dochodu, w ocenie spółki, uniemożliwiłaby dalsze istnienie w obrocie gospodarczym. Na poparcie swoich tez, spółka przywołała orzecznictwo sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wykładnia wyżej przytoczonych przepisów prawa wskazuje, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. To strona winna wykazać, iż znajduje się w takim położeniu, iż nie jest w stanie wyłożyć niezbędnych kosztów postępowania, i że w tej mierze uzasadniona jest pomoc Państwa. Przepisy dotyczące prawa pomocy nie zawierają wyczerpującego katalogu danych, które wnioskodawca powinien przedstawić składając wniosek o przyznanie tego prawa. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, iż WSA właściwie ocenił wniosek spółki. Skarżąca spółka nie wykazała w sposób właściwy, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, iż to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy ( zob. postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04 – nie publikowane ). Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał także wielokrotnie wyjątkowy charakter prawa pomocy, przyjmując, że osoba prawna dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (zob. postanowienie z dnia 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, nie publikowane). W postanowieniu tym sąd administracyjny podzielił stanowisko Sądu Najwyższego ( postanowienie z dnia 31 marca 1987 r., I CZ 26/87; z dnia 9 lipca 2002 r., I Acz 392/92, nie publikowane), że rozporządzając majątkiem strona powinna liczyć się z konsekwencjami swojego działania, szczególnie mieć na uwadze, że w sposób świadomy pozbawia się środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego. Wbrew twierdzeniu spółki nie doszło do naruszenia art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zaskarżonym postanowieniu. WSA dokonał rzetelnej analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy i zawartego w nim oświadczenia o majątku i dochodach, a także dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy (m.in. rachunku zysków i strat oraz bilansu za 2010 r., a także wyciągu z rachunku bankowego spółki z dnia 30 kwietnia 2011 r.). Ocena natomiast wynikająca z powyższych dokumentów potwierdza, że aktualna sytuacja finansowa spółki nie stanowi przeszkody w partycypowaniu w kosztach niniejszego postępowania sądowego. Potwierdza to niewątpliwie - na co słusznie zwrócił uwagę WSA - posiadanie przez spółkę licznego majątku trwałego (31.038.967,68 zł), w tym przedmiotów łatwo zbywalnych, w postaci środków transportu, których wartość została oszacowana na kwotę 158.921,77 zł, a więc kwotę znacznie przewyższającą wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie. Natomiast argumenty skarżącej spółki odnośnie braku możliwości nawet w części sprzedaż majątku trwałego, nie znajdują jakiegokolwiek uzasadnienia. Obowiązek ponoszenia kosztów postępowania sądowego, zawsze powinno być wliczane w ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej. W tym stanie rzeczy, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego poniesienie przez skarżącą opłaty sądowej w niniejszej sprawie, nie przekracza jej możliwości finansowych. Mając na uwadze powyższe wywody Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia unormowań będących podstawą prawną do wydania zaskarżonego orzeczenia WSA. Z przytoczonych powyżej powodów, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, mając na uwadze art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. ).