II FZ 660/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : Andrzej Grzelak po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B.B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych z dnia 17 września 2007 r. sygn. akt I SA/Kr 518/07 w sprawie ze skargi B.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 16 lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. postanawia oddalić zażalenie. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne" Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, powołując się na art. 259, art. 246 § 1, art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; w skrócie: p.p.s.a), odmówił B. B. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 16 lutego 2007 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. W uzasadnieniu WSA podkreślił, że z informacji podanych przez skarżącego wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo z żoną, córką i synem. Miesięczne wynagrodzenie żony z tytułu stosunku pracy wynosi netto 580 zł, natomiast skarżący zarabia 684,60 zł. Nie posiada on rachunków bankowych, zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. Jest właścicielem działki rekreacyjnej w miejscowości Laskowa o wartości 11 tys. zł. Miesięczne koszty utrzymania jego rodziny wynoszą 2.548,47 zł. W 2006 r. skarżący osiągnął również dochód z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 360.822,09 zł. Postanowieniem z dnia 31 lipca 2007 r. Referendarz Sądowy oddalił wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw zarzucając 1) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię; 2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez uznanie, że oświadczenia skarżącego są ze sobą sprzeczne. Rozpoznając wniosek skarżącego Sąd I instancji stwierdził, że nie wykazał on, że jego rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Przyznanie prawa pomocy jest w istocie pomocą państwa dla osób, które ze względu na trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów sądowych, bądź nie mogą ich uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania. Skarżący otrzymuje stały miesięczny dochód, a w 2006 r. osiągnął dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 360.822,09 zł. WSA wskazał, że oprócz nieruchomości położonej w Laskowej posiada on także majątek w postaci udziałów w spółkach jawnych wskazanych w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu w 2006 r. Skarżący miał więc możliwość poczynienia oszczędności na zabezpieczenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Strona zaskarżyła powyższe postanowienie w całości zarzucając mu: błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcie poprzez uznanie, że skarżący nie jest osobą, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny oraz naruszenie prawa procesowego, tj. przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię, a w konsekwencji jego niewłaściwe zastosowanie. Mając na uwadze wymienione zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Autor zażalenia nie przychylił się do wykładni zastosowanej przez WSA dotyczącej art. 246 § 1 p.p.s.a., polegającej na konieczności przewidywania ponoszenia kosztów sądowych, czynienia przez stronę oszczędności i niezbywania majątku. Takie stanowisko jest sprzeczne z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Pełnomocnik podkreślił, że w stosunku do skarżącego toczą się liczne postępowania egzekucyjne, więc w tej sytuacji nie mógł on gromadzić majątku. Do zażalenia dołączono zajęcia egzekucyjne. Reasumując autor zażalenie podniósł, że skarżący nie posiada żadnych ruchomości oraz nieruchomości. Natomiast uzyskiwane dochody ze stosunku pracy nie wystarczają nawet na pokrycie jego bieżących wydatków. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Zgodnie z postanowieniem art. 246 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba taka wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powołanego przepisu wynika, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznając sprawę WSA w Krakowie miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, co też uczynił. Należy zauważyć, że regulacja zawarta w treści art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do którego strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Przy tym, to do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. W przedmiotowej sprawie, w złożonym wniosku podatnik wskazał, że dochody z jego wynagrodzenia za pracę wynoszą łącznie z żoną 2.000 zł miesięcznie (brutto), ponadto posiada działkę rekreacyjną w miejscowości L. Z oświadczenia z dnia 15 czerwca 2007 r. wynika, że nie posiada rachunków bankowych, a miesięczny koszt utrzymania jego rodziny wynosi 2.548,47 zł. Natomiast z akt sprawy wynika, że skarżący dysponuje nie tylko dochodami z tytułu wynagrodzenia za pracę. Sąd I instancji wskazał, że strona skarżąca osiągnęła również w 2006 r. dochód z działalności gospodarczej w wysokości 360.822,09 zł i posiada majątek w postaci udziału w spółkach - o czym strona skarżąca nie wspomniała we wniosku o przyznanie prawa pomocy. NSA zauważa ponadto, że w zażaleniu nie wskazano jaka jest wysokość należności aktualnie potrącane na rzecz prowadzonych wobec strony postępowań egzekucyjnych. Z treści art. 252 § 1 p.p.s.a wynika, że Sąd rozpatrując wniosek strony o przyznanie prawa pomocy winien brać pod uwagę jej stan majątkowy i rodzinny oraz otrzymywane dochody. Pod pojęciem stanu majątkowego należy przy tym rozumieć nie tylko dochód otrzymywany z umowy o pracę, lecz także z innych źródeł m.in. z prowadzonej działalności gospodarczej. W związku z tym, należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że zapłata kosztów sądowych nie przekroczy możliwości finansowych skarżącego. Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia, aby WSA w Krakowie naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, należało zażalenie oddalić, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.