II FZ 677/14

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Sędzia NSA Anna Maria Świderska po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Po 14/14 w przedmiocie odmowy wstrzymania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi H. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 22 listopada 2013 r. Nr [...] w przedmiocie: ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżoną decyzją z dnia 22 listopada 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w P. z dnia 21 sierpnia 2013 r. ustalającą zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w wysokości 2.462,00 zł. W skardze na powyższą decyzję strona wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podnosząc, że ze względu na sytuację osobistą i majątkową skarżącej oraz jej rodziny, wszystkie istotne dla sprawy okoliczności oraz wadliwość zaskarżonej decyzji, jej wykonanie rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody. Postanowieniem z dnia 4 marca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek skarżącej. W uzasadnieniu sąd I instancji wskazał, że w świetle art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi t.j. (Dz. U. z 2012r, poz. 270), dalej: "p.p.s.a.", wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżąca nie wskazała na żadne konkretne okoliczności, które uprawdopodabniałyby niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu powołanego przepisu. Sąd zwrócił uwagę, że w złożonym wniosku strona ograniczyła się do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, powołując się jedynie na sytuację osobistą i majątkową własną oraz jej rodziny oraz podkreślił, że powołanie się strony "na wszystkie istotne dla sprawy okoliczności" jest na tyle ogólnikowe i nieprecyzyjne, że uniemożliwia Sądowi ocenę w tym zakresie. Natomiast podnoszona przez stronę "wadliwość zaskarżonej decyzji" w ocenie Sądu w ogóle nie mogła być brana pod uwagę w aspekcie możliwości zastosowania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, ponieważ oznaczałoby to niedopuszczalne na tym etapie postępowania wkroczenie w merytoryczną ocenę kwestionowanej decyzji. Odnosząc się do sytuacji osobistej i majątkowej strony WSA podkreślił, że ze złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz załączonych do niego dokumentów wynika, że skarżąca otrzymuje emeryturę w wysokości 2.571,71 zł netto miesięcznie, która wystarcza na pokrycie bieżących wydatków, nawet biorąc pod uwagę, iż we wspólnym gospodarstwie ze skarżącą pozostają syn oraz wnuczka (osiągająca dochód w wysokości 600 zł miesięcznie), którzy jednak są osobami pełnoletnimi. Sąd uznał również, że istotnym zabezpieczeniem finansowym skarżącej przed dolegliwością ewentualnej egzekucji są otrzymane przez skarżącą udziały w spadku. W złożonym 19 marca 2014 r. zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania i zwrot kosztów procesu. Skarżąca wskazała na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 10, art 12 ustawy Kodeks Postępowania Administracyjnego, kierując powyższe zarzuty wobec zaskarżonej decyzji. Zarzucając natomiast naruszenie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a. wskazała na wadliwe przyjęcie, iż wyegzekwowanie od skarżącej kwoty 2.462 zł oraz kwoty 8.417 zł nie spowoduje znacznej szkody, czy trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu zażalenia strona zarzuciła sądowi pierwszej instancji niewnikliwą ocenę sytuacji życiowej oraz materialnej i finansowej skarżącej, polegającą w szczególności na nieuwzględnieniu wydatków ponoszonych przez stronę, a także faktu, że syn jest długotrwale bezrobotny, zaś zarobki wnuczki ledwie starczają na jej podstawowe wydatki. Skarżąca oświadczyła ponadto, że nie może zaciągać kolejnych zobowiązań, a rata kredytu konsolidacyjnego, który spłaca wynosi 1570 zł i obejmuje 24 raty płatne do końca 2015 r. Wskazała również, że jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną i posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wyjaśniła, że jej udział w spadku będzie możliwy dopiero po przeprowadzeniu postępowania o zniesienie współwłasności, a w sytuacji, gdy jest sześciu spadkobierców sprawa sądowa potrwa jeszcze kilka lat. W dalszej części uzasadnienia zażalenia skarżąca przedstawiła argumentację pokrywającą się z zarzutami sformułowanymi wobec zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak trafnie wywiódł sąd I instancji wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi zostać w sposób dostateczny uzasadniony, tj. należy wskazać na okoliczności, z których wynikałoby, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie takiego wniosku powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej (tak: J. P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 188, również postanowienie NSA z 30 listopada 2004 r., GZ 120/04, dostępne na www.nsa.gov.pl). W sytuacji gdy chodzi o decyzję rodzącą obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem podatnika, koniecznym jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Tymczasem skarżąca poza twierdzeniem, że wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanki zachodzą, swych twierdzeń w żadnym stopniu nie uprawdopodobniła. Aby możliwym było podjęcie rozstrzygnięcia, którego domaga się wnioskodawca, musi uprawdopodobnić podnoszone we wniosku okoliczności, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (por. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 338-339/07, niepubl. Postanowienie NSA z 18 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 502/09, LEX nr 569795). Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu wnioskodawczyni nie dołączyła do akt sprawy żadnych dokumentów wskazujących na słuszność złożonego wniosku. Załączniki wniesionego zażalenia potwierdzają jedynie prawidłowo ustaloną przez Sąd pierwszej instancji wysokość dochodów skarżącej, a także wydatki, które cyklicznie ponosi oraz jej stan zdrowia. Należy podkreślić, iż trafnie sąd I instancji wskazał, że sam fakt istnienia obowiązku wykonania decyzji nie może stanowić przesłanki motywującej wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Konieczność zapłaty podatku i związane z tym uszczuplenie majątku wnioskodawcy są zwykłym następstwem takiej decyzji. Obowiązkiem wnioskodawczyni było uprawdopodobnienie, że na skutek egzekucji zaległości grozi stronie szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku realizacji zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Samo ogólne przedstawienie własnej sytuacji życiowej i materialnej oraz wskazanie, ze zanim dojdzie do "spieniężenia" jej udziału w spadku może minąć jeszcze wiele lat, co spowoduje u strony nieodwracalne skutki oraz znaczną szkodę nie pozwala na zweryfikowanie twierdzeń strony pod kątem przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a.. W kontekście wyartykułowanych przez wnioskodawczynię obaw wskazać należy, iż w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, (Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) wprowadzone zostały ograniczenia w prowadzeniu egzekucji (por. art. 8 – 10). Ograniczenia te gwarantują zachowanie zobowiązanej i jej rodzinie warunków wystarczających, według ustawodawcy do humanitarnej egzystencji - choć niewątpliwie w gorszych standardach niż przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Pogorszenie jednak warunków egzystencji wnioskodawcy nie stanowi jeszcze powodu, aby wstrzymywać wykonanie ostatecznej decyzji administracyjnej (zob. postanowienie NSA z dnia 24 października 2005 roku, II GZ 111/05, niepubl.). Ponieważ sąd I instancji prawidło odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.