II FZ 68/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 1095/10 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi W.G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 10 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił W.G. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Finansów z dnia 10 lutego 2010 r. w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego. We wniosku o całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, skarżący podał, że ciąży na nim obowiązek utrzymania własnej rodziny oraz rodziny bezrobotnego syna. Wnioskodawca uzyskuje dochody z tytułu emerytury w wysokości 3589 zł brutto. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostają wraz z wnioskodawcą: żona – M.G. (uzyskująca miesięczną emeryturę w wysokości 1638 zł brutto), syn – R.G. (aktualnie bezrobotny), żona syna – M.G. (uzyskująca dochody w kwocie 1410 zł brutto z tytułu umowy o pracę) oraz dzieci syna – N. i A.. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy, ciąży na nim "ciężar utrzymania całej rodziny wraz z wnukami". Opisując stan majątkowy skarżący podał, że jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 40 ha, która stanowi przedmiot zabezpieczenia, w związku z czym nie otrzymuje z tego tytułu żadnych dopłat. Żona wnioskodawcy również posiada nieruchomość rolną o powierzchni 40 ha, na której ustanowiono zabezpieczenie. Wnioskodawca podał, że wydatki gospodarstwa domowego obejmują: opłaty za energię elektryczną – 300 zł miesięcznie, opłaty za wodę i kanalizację – 100 zł miesięcznie, wydatki na opał – 1000 zł rocznie, wydatki na lekarstwa - 430 zł miesięcznie, abonament telefoniczny – 170 zł miesięcznie, opłata za wywóz śmieci - 30 zł miesięcznie, podatki – 20 zł miesięcznie, wydatki na żywność, odzież i środki czystości – 500 zł miesięcznie, wydatki związane ze spłatą kredytu 990 zł miesięcznie. Skarżący podał również, że ciąży na nim obowiązek spłaty pożyczek uzyskanych od rodziny ( łącznie 3.000,- zł.) Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 14 lipca 2010 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący wywiódł sprzeciw, w którym zarzucił, że postanowienie referendarza "wydane zostało przy nieprawidłowej ocenie złożonego wniosku i sytuacji majątkowej rodziny". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Sąd wskazał, że porównanie wysokości miesięcznych dochodów uzyskiwanych w gospodarstwie domowym z wysokością wymaganego wpisu (200 zł), prowadzi do wniosku , że strona jest w stanie wygospodarować wskazaną kwotę. O możliwościach tych świadczy również fakt uiszczenia przez skarżącego wpisu w rozpoznawanej sprawie. W zażaleniu na powyższe postanowienie, skarżący oświadczył, że gospodarstwo domowe obciążają koszty licznych postępowań sądowych, a sytuacja majątkowa rodziny uległa pogorszeniu w związku z klęskami żywiołowymi mającymi miejsce w 2010 r.. W ocenie wnioskodawcy Sąd pierwszej instancji rozpatrując wniosek powinien uwzględnić również wzrost wydatków na bieżące utrzymanie rodziny, spowodowany rosnącymi cenami żywności, mediów, opału. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady postępowania sądowoadministracyjnego, wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002 r. Nr 153 Poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), zgodnie z którym strony są obowiązane do ponoszenia kosztów swojego udziału w sprawie. W sytuacji gdy brak możliwości finansowania sprawy sądowoadministracyjnej zamykałby stronie drogę do dochodzenia swych praw przed sądem, ustawa przewiduje uprawnienie procesowe w postaci zwolnienia strony od kosztów sądowych. Jak stanowi art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje na jej wniosek, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd oceniając wniosek o zwolnienie strony od kosztów sądowych bierze pod uwagę, z jednej strony wysokość tych kosztów, z drugiej możliwości finansowe wszystkich osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym oraz poziom wydatków koniecznych dla utrzymania rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie słusznie uznał, że w skarżący miał możliwość opłacenia wpisu od skargi. Sąd zgodnie z ustawowymi kryteriami ocenił zdolności płatnicze wnioskodawcy, w następstwie czego zasadnie przyjął, że w gospodarstwie domowym skarżącego, po sfinansowaniu wszystkich wydatków koniecznych dla utrzymania rodziny, pozostaje nadwyżka, która umożliwia zapłacenie kosztów sądowych w kwocie 200 zł. Przesłanki przyznania prawa pomocy, określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. nie zostały w rozpoznawanej sprawie spełnione, w związku z czym Sąd pierwszej instancji zobowiązany był wniosek skarżącego oddalić, co też uczynił, stosownie do przepisów obowiązującego prawa. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.