II FZ 685/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 1 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Łd 479/15 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi T. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 19 lutego 2015 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych postanawia oddalić zażalenie. Przedmiotem zażalenia T. M. (dalej: skarżący, strona) jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 479/15, mocą którego przyznano skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę 250 zł i oddalono jego wniosek o przyznanie prawa pomocy (dotyczący zwolnienia od kosztów sądowych) w pozostałym zakresie. W motywach orzeczenia Sąd podał, że w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu (w wysokości 500 zł) od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 19 lutego 2015 r. odmawiającą skarżącemu udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług, skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący oświadczył, że wspólnie z żoną oraz dwoma córkami prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest wynagrodzenie za pracę jego żony w wysokości 5.609 zł brutto oraz dochód z gospodarstwa rolnego prowadzonego przez wnioskodawcę w wysokości ok. 1.740 zł miesięcznie. Z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego w 2014 roku uzyskał on także dopłaty do rolnictwa ze środków UE w wysokości 8.163 zł. Roczne koszty utrzymania gospodarstwa rolnego wnioskodawca oszacował na kwotę ok. 9.000 zł. Wnioskodawca jest właścicielem domu o powierzchni 210 m2, w którym zamieszkuje wraz z rodziną, oraz gospodarstwa rolnego o powierzchni 8,76 ha i maszyn rolniczych o łącznej wartości 15.500 zł. Miesięczne udokumentowane koszty utrzymania rodziny wnioskodawcy zamykają się kwotą 444 zł (prąd, wywóz nieczystości, woda, telewizja cyfrowa, łączne zobowiązanie podatkowe). Ponadto ok. 120 zł miesięcznie stanowią wydatki na przedszkole córki wnioskodawcy, ok. 900 zł miesięcznie wynosi rata spłacanego kredytu hipotecznego denominowanego we frankach szwajcarskich, rodzina spłaca także kredyt zaciągnięty przez żonę wnioskodawcy, którego rata wynosi 400 zł miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że pomaga w utrzymaniu swoim rodzicom oraz siostrze ze zespołem Downa. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na treść art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) i na jego podstawie stwierdził, że wnioskodawca powinien wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Sąd stwierdził, że uwzględniając dochody i wydatki skarżącego i jego rodziny, a także wysokość wpisu od skargi w sprawie (500 zł), stosownie do art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i dlatego, w celu zachowania prawa do sądu zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 250 zł. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych uznał natomiast za niezasadny. Partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Prawidłowa analiza struktury wydatków, jakie zostały wskazane przez skarżącego, nie uzasadnia twierdzenia, iż wszystkie wskazane we wniosku wydatki jego gospodarstwa domowego należą do wydatków koniecznych, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. O ile bowiem nie ulega wątpliwości, iż za wydatki konieczne uznać należy koszty zakupu mediów, podatki, wydatki na przedszkole dziecka czy ubezpieczenie społeczne rolników, to jednak do kategorii tej nie można zaliczyć wydatków na telewizję cyfrową, spłatę kredytu, czy benzynę związaną z dojazdami do pracy żony wnioskodawcy. Dla oceny przedmiotowego wniosku nie bez znaczenia pozostaje także fakt, że rodzina skarżącego co miesiąc reguluje swoje zobowiązania prywatnoprawne z tytułu posiadanych kredytów w wysokości ok. 1.300 zł miesięcznie, a więc przeszło dwukrotnie przewyższającej wysokość wpisu od skargi, a przyznania prawa pomocy nie może uzasadniać chęć zaspokojenia w pierwszej kolejności innych zobowiązań, preferencyjnie traktowanych przez skarżącego. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wskazał, że jego dochody zostały wskazane nieprawidłowo, tj. z hektara przeliczeniowego a nie z faktycznego. Dochód powinien zostać wyliczony na kwotę 1480 zł, a nie 1740 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Jedynym argumentem, który zdaniem skarżącego przemawia za uchyleniem kwestionowanego postanowienia, jest ten, że jego miesięczny dochód powinien być wskazany na kwotę 1480 zł, a nie na kwotę 1740 zł. Tymczasem w formularzu PPF, który skarżący wypełniał samodzielnie, wskazano jako kwotę jego dochodów 1740 zł (rubryka 10). Nie sposób więc przyjąć, że Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo opisał sytuację materialną skarżącego, skoro to on sam taką właśnie kwotę wskazał. Dodać należy, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego opisana przez skarżącego w zażaleniu różnica w dochodach nie miałaby wpływu na wynik sprawy. Zarówno skarżący jak i jego żona maja stałe dochody (razem 7349 zł brutto), które zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego pozwalają bez nadmiernego wysiłku odłożyć kwotę 250 zł niezbędną do uiszczenia wpisu od skargi w tej sprawie, a także zaoszczędzić środki na przyszłość, pozwalające ponieść ewentualne inne koszty, które mogą się w sprawie pojawić. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie oddalił.