II FZ 73/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : Jerzy Rypina po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. O. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 marca 2009 r. sygn. akt I SA/Kr 409/07 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi L.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 5 lutego 2007 r. nr ... w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie sygn. akt I SA/Kr 409/07 oddalił wniosek L. O. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 5 lutego 2007 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 17 września 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił zwolnić stronę od uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz ustanowić dla niej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w Krakowie. Postanowienie niniejsze jest prawomocne. Następnie wyrokiem z dnia 20 maja 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę skarżącego. Na powyższy wyrok została złożona przez pełnomocnika skarżącego skarga kasacyjna. W dniu 19 czerwca 2008 r. do Sądu wpłynął wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, a w szczególności od opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem oraz wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Zarządzeniem z dnia 24 listopada 2008 r. skarżący został wezwany o uzupełnienie braków wniosku pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W dniu 16 grudnia 2008 r. do Sądu wpłynęło pismo skarżącego oraz wypełniony przez skarżącego formularz PPF. Zarządzeniem z dnia 23 stycznia 2009r. referendarz sądowy pozostawił wniosek skarżącego o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych bez rozpoznania. W dniu 16 lutego 2009r. pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw od zarządzenia referendarza sądowego z dnia 23 stycznia 2009 r. o pozostawieniu wniosku o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych bez rozpoznania. Do sprzeciwu dołączono zeznanie podatkowe G. O. (nie wskazując na jaką okoliczność zostaje złożone) oraz pismo PGNiG z dnia 23 stycznia 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę wskazał, iż to na skarżącym spoczywał obowiązek wykazania przesłanek mogących przyczynić się do udzielenia mu pomocy finansowej ze strony Skarbu Państwa w całości lub w części. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie przedstawił okoliczności faktycznych, z powodu których nie może uiścić w części kosztów sądowych, a zatem nie wykazał zasadności przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Brak przedstawienia żądanych informacji uniemożliwia Sądowi odtworzenie pełnego obrazu sytuacji majątkowej skarżącego, a rzeczywista sytuacja skarżącego nadal pozostaje nieznana. Sąd podkreślił, że nie jest zobowiązany do prowadzenia dalszego dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane, mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Sąd dodał, że nie ma wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie fakt, że skarżący postanowieniem z dnia 17 września 2007r. został zwolniony od uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz przyznano mu adwokata z urzędu. W końcowej części uzasadnienia Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że w niniejszej sprawie Sąd rozstrzyga na podstawie aktualnych dokumentów i bada sytuację majątkową, finansową i rodzinną strony na dzień złożenia wniosku (tj. 19 czerwca 2008r.), co równie istotne Sąd bada możliwości uiszczenia przez skarżącego wnioskowanych kosztów (z uwzględnieniem zakresu uprzedniego rozstrzygnięcia w przedmiocie udzielenia prawa pomocy). Stąd obowiązkiem skarżącego było przedstawienie stosownych dowodów. Na powyższe rozstrzygniecie zażalenie złożył skarżący wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił mu naruszenie przepisów art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) poprzez oddalenie wniosku o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych pomimo, iż znajdujące się w aktach sprawy dokumenty wskazują na fakt, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w szczególności opłaty kancelaryjnej od uzasadnienia wyroku oraz wpisu od skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z postanowieniem art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba taka wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, co też uczynił. Należy zauważyć, iż regulacja zawarta w treści art. 246 § 1 cytowanej ustawy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 tej ustawy, stosownie do którego strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Przy tym, to do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. W przedmiotowej sprawie wynika, iż skarżący nie wykonał w całkowitym zakresie kierowanych do niego wezwań, tj. nie nadesłał wszystkich dokumentów, od których zależy rozstrzygnięcie odnośnie jego wniosku. W szczególności nie przedłożył miesięcznych wydatków jakie ponosi na utrzymanie swojej rodziny. Uniemożliwiło to Sądowi pierwszej instancji w sposób jednoznaczny stwierdzenie czy faktycznie w stosunku do niego zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Podkreślić w tym kontekście należy, że tak długo, jak skarżący będzie się uchylał od obowiązku przedłożenia stosownych dokumentów i oświadczeń (w trybie art. 255 p.p.s.a.), nie będzie możliwe pozytywne dla niego rozstrzygnięcie jego żądania. Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że okoliczność przyznania skarżącemu prawa pomocy przez sąd wojewódzki w dniu 17 września 2007 r., nie może sama w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Należy podkreślić, że pomiędzy wydaniem tych dwóch postanowień upłynęło ponad 18 miesięcy, w przeciągu których mogła ulec zmianie sytuacja materialna strony. Nie do przyjęcia byłaby sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej rozstrzygał nie na podstawie aktualnych dokumentów zebranych w sprawie, a jedynie w oparciu o stanowisko wyrażone przez ten Sąd w postanowieniu wydanym na podstawie dokumentacji złożonej w sprawie w 2007 r. Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, należało zażalenie oddalić, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.