II FZ 731/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. [...] sp. k. z siedzibą w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Bk 481/14 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. [...] sp. k. z siedzibą w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 7 lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Bk 481/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił wniosek skarżącej S. [...] sp. k. z siedzibą w B. (zwanej dalej: "spółką") o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że spółka we wniosku o prawo pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od opłaty od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku) wyjaśniła, że nie prowadzi działalności gospodarczej i nie osiąga przychodów, z uwagi na brak zgody banku na zwalnianie bezobciążeniowe nieruchomości posiadanych przez spółkę. Skarżąca nie dysponuje środkami finansowymi lub majątkiem, którego spieniężenie pozwalałoby na uiszczenie opłaty, natomiast posiadane nieruchomości obciążone są hipotekami wierzycieli. Ponadto spółka podała, iż na dzień 31 grudnia 2013 r. posiada ujemne kapitały własne w kwocie – 6.412.798,53 zł, wartość aktywów wynosi 3.490.386,46 zł, zaś wysokość straty za 2013 r. według bilansu wynosi – 502.174,02 zł. Na rachunkach bankowych spółka posiada następujące kwoty: (-) 30,01 zł, 501,10 oraz (-) 120 zł. Do wniosku dołączone zostały: sprawozdanie finansowe za 2014 r., deklaracje VAT za okres od lipca 2014 r. do marca 2015 r., wyciągi z rachunku bankowego, faktury VAT obrazujące źródło comiesięcznych przychodów, wydruki z ksiąg wieczystych działy II i IV, odpis postanowienia SO w B. w sprawie odmowy ogłoszenia upadłości spółki i w sprawie zwolnienia spółki od opłaty sądowej. W motywach rozstrzygnięcia Sąd zauważył, że choć sytuacja finansowa spółki jest niewątpliwie ciężka, to jednak skarżąca uzyskuje przychody (o czym świadczą przedłożone faktury VAT i deklaracje VAT-7), a na rachunkach bankowych posiada środki finansowe w łącznej kwocie 531,11 zł, pozwalające na pokrycie opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji. Z tych względów Sąd uznał, iż brak było podstaw do uwzględnienia żądania skarżącej na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."). W zażaleniu spółka domagała się zmiany powyższego postanowienia poprzez częściowe zwolnienie jej od kosztów sądowych. Strona argumentowała, że uzyskiwane przez nią niewielkie przychody nie pozostają w jej dyspozycji z uwagi na zajęcia komornicze, środki finansowe na rachunkach bankowych są zaś w całości objęte zastawem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Niewątpliwie instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy, prawo pomocy może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną bądź inną jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, w zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących częściowe zwolnienie od kosztów sądowych spoczywa na stronie. Zadaniem podmiotu wnioskującego o prawo pomocy jest zatem przedstawienie w sposób wiarygodny i przekonujący okoliczności usprawiedliwiających odstąpienie od obowiązku pokrycia kosztów sądowych. Obowiązkiem Sądu jest natomiast dokonanie wnikliwej oceny twierdzeń i dowodów przedłożonych przez stronę zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a w konsekwencji rozstrzygnięcie, czy sytuacja materialna strony daje podstawy do skorzystania ze zwolnienia przewidzianego w art. 245 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł podstaw usprawiedliwiających uchylenie zaskarżonego postanowienia. Istotną dla rozstrzygnięcia okolicznością pozostaje wysokość kwoty objętej żądaniem strony. Spółka domaga się bowiem częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie obejmującym opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w wysokości 100 zł. Podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, że mimo iż sytuacja materialna skarżącej jest trudna, to nie jest to równoznaczne z brakiem jakichkolwiek możliwości pozyskania środków finansowych na opłacenie wspomnianej kwoty. Podkreślenia wymaga, że spółka ma zamiar kontynuować działalność i podejmuje działania restrukturyzacyjne, próbując pozyskać nowe źródła finansowania (zob. s. 10 informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2014 r. – k. 140 akt sądowych). Co więcej, z dołączonych deklaracji na podatek od towarów i usług wynika, że skarżąca regularnie wykazuje niewielką kwotę podatku należnego z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług. Uwzględniając zatem, że spółka pozostaje uczestnikiem obrotu gospodarczego zasadny jest wniosek o konieczności partycypowania przez nią w kosztach prowadzonego postępowania sądowego, które wynoszą aktualnie 100 zł. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.