II FZ 781/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński, , , po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. B. i P. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 listopada 2011 r. sygn. akt III SA/Po 624/11 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. B. i P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 31 maja 2011 r. nr (...) w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010 r. postanawia: 1. oddalić zażalenie; 2. zwrócić M. i P. B. kwotę 100 zł (sto złotych) z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem nienależnie opłaconego wpisu od zażalenia. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu sygn. akt III SA/Po 624/11 odmówił M. B. i P. B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 31 maja 2011 r. w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym i w podatku od nieruchomości za 2010 r. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy wyjaśnili, iż są małżeństwem, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, a w ich związku obowiązuje ustrój wspólności majątkowej. Dochód miesięczny brutto rodziny określili na 1.386 zł (umowa o pracę Wnioskodawcy). Wskazali również, że posiadają grunty rolne o pow. 7,37ha. Odmawiając przyznania prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Wskazał, że wnioskodawcy znaleźli się w trudnej sytuacji życiowej, jednakże z przedłożonych oświadczeń i treści dokumentów wynika, że ich sytuacja majątkowa w sposób jednoznaczny wyklucza ich z grona osób uprawnionych do uzyskania wsparcia w formie prawa pomocy. Odmowę uwzględnienia żądania uzasadniają wysokość osiąganych przychodów, dodatni wynik bilansowy z pozarolniczej działalności gospodarczej, a także wysokość środków pozostających w faktycznej dyspozycji skarżącego. Sąd zaznaczył, że wnioskodawca czerpie dochody z trzech źródeł: stosunek pracy (1.386 zł brutto miesięcznie), wynajmowania majątku w ramach zarejestrowanej działalności gospodarczej (około 30.000 zł miesięcznie) oraz gospodarstwa rolnego (przychód ze sprzedaży płodów rolnych to 11.700 zł w 2009 r. oraz 19.000 zł w 2010 r.). Przychód rodziny za 2009 r. wyniósł 3.301.752,89 zł (z pozarolniczej działalności gospodarczej oraz z innych źródeł). Wysokości przychodu rodziny za rok 2010 została udokumentowana zeznaniem podatkowym PIT-36L, które ujawnia przychody tylko wnioskodawcy i tylko z jednego źródła przychodu (pozarolnicza działalności gospodarcza -1.215.298,82 zł). Poza nieruchomościami rolnymi (7,37ha) do wnioskodawców należą stacja benzynowa w B. (nieczynna od 2010 r.), stacja benzynowa w K. (oddana w dzierżawę) oraz stacja kontroli pojazdów w K. (oddana w dzierżawę). Zgodnie z nakazem płatniczym włączonym do akt administracyjnych grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej obejmują 11.480 m². Natomiast podstawa wymiaru podatku od nieruchomości na 2010 r. w zakresie budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej została określona na 934.795 zł. Wnioskodawcy posiadają również samochód A., ciągnik siodłowy M. z 2006 r. (leasing) i naczepę - cysterna, ciągnik B., samochód B. z 2008 r. (zakupiony na kredyt), samochód M. Klasy S 600 z 1994 roku oraz samochód C. z 2009 r. (zakupiony na kredyt). Przeciwko podatnikom prowadzone są postępowania egzekucyjne (administracyjne i sądowe) na łączną kwotę prawie 580.000 zł. Wnioskodawca oświadczył i udokumentował, że jego zobowiązania kredytowe wynoszą około 500.000 zł, a zobowiązania z tytułu leasingu operacyjnego około 64.000 zł. Ujemny wynik finansowy z pozarolniczej działalności gospodarczej, istnienie zobowiązań kredytowych, czy wszczęcie postępowań egzekucyjnych, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie jest wystarczający w ocenie Sądu dla przyjęcia stanowiska, że skarżący nie posiadają możliwości zgromadzenia środków finansowych na uiszczenie kosztów sądowych. W tym zakresie wskazał, że średnie miesięczne przychody tylko z pozarolniczej działalności gospodarczej (bez przychodu z gospodarstwa rolnego oraz wynagrodzenia za pracę) za siedem miesięcy bieżącego roku wynoszą 36.346 zł i wielokrotnie przewyższają obciążenia z tytułu kosztów sądowych oraz deklarowanych kosztów utrzymania koniecznego, a nadto także miesięcznych obciążeń kredytowych. Z uwagi na powyższe Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący posiadają możliwości zgromadzenia środków finansowych na uiszczenie kosztów sądowych, a w szczególności opłacenie wpisu, który w niniejszej sprawie został określony na kwotę 1.114 zł. Małżonkowie nie zgodzili się z rozstrzygnięciem Sądu i złożyli zażalenie wnosząc w nim o uchylenie powyższego postanowienia i uznanie za słuszny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wyjaśnili, że obecnie ich sytuacja finansowa odbiega znacznie od przedstawianej przez Sąd. Wskazali, że nie zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że posiadają majątek oraz różne źródła utrzymania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zażalenie skutecznie nie podważa oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji. Prawidłowo, Sąd pierwszej instancji - po przedstawieniu podstaw prawnych związanych z instytucją prawa pomocy i przeanalizowaniu dostępnych w niniejszej sprawie danych - przyjął, że skarżący nie spełniają warunków przyznania tego prawa, określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej: P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny podziela zapatrywania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie wynika, iż skarżący nie są w stanie ponieść stosownych kosztów sądowych – wynoszących na obecnym etapie postępowania kwotę 1.114 zł – bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak bowiem wskazał Sąd pierwszej instancji średniomiesięczne przychody z działalności gospodarczej (bez przychodu z gospodarstwa rolnego oraz wynagrodzenia za pracę) za siedem miesięcy 2011 r. wynoszą 36.346 zł. Jest to kwota, która wielokrotnie przekracza wysokość wpisu sądowego, a także wysokość kosztów utrzymania koniecznego rodziny. Celnie również Sąd uznał, że ujemny wynik finansowy z pozarolniczej działalności gospodarczej, istnienie zobowiązań kredytowych, czy wszczęcie postępowań egzekucyjnych, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie są wystarczające dla przyjęcia stanowiska, że skarżący nie posiadają możliwości zgromadzenia środków finansowych na uiszczenie kosztów sądowych. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 225 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zarządza zwrócić z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 100 zł tytułem nienależnie opłaconego wpisu od zażalenia w przedmiocie prawa pomocy.