II FZ 80/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 964/12 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi A. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 29 czerwca 2012 r., Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości postanawia oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z 12 grudnia 2012 r., I SA/Gd 964/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie w sprawie ze skargi A. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z 29 czerwca 2012 r. w przedmiocie określenia wysokości zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych. Sąd potraktował wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jako wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego skargi ponieważ jak wynika z akt sprawy, to właśnie temu terminowi skarżący uchybił. W ocenie sądu skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu sądowego nastąpiło bez jego winy. W rozpoznawanej sprawie skarżący jako przyczynę uchybienia temu terminowi podał wyjazd na urlop, na którym przebywał w dniach, w których awizowana była przesyłka, zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu. Wyjeżdżając z miejsca zamieszkania winien zadbać o to, aby kierowana do niego korespondencja była odbierana przez osobę upoważnioną. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej należy bowiem brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie dotrzymania terminu (tak też SN w postanowieniu z 6 października 1998 r., II CKN 8/98). 2. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił jemu naruszenie przepisów postępowania poprzez niewyjaśnianie wszystkich okoliczności sprawy uzasadniających przywrócenie terminu do złożenia skargi. Skarżący podkreślił też, że nie można przywrócić terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, gdyż samo uiszczenie wpisu nie jest czynnością procesową. Strona wnosiła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, a nie samego przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest zatem brak winy strony w jego uchybieniu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (por. wyrok NSA z 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Mon. Praw. 2003, nr 8, s. 340). Jedynie, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy (por. postanowienie NSA z 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). Warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie okoliczności braku winy, a nie dowiedzenie takiej sytuacji, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania i co ma być udogodnieniem dla zainteresowanego. Zatem, aby zaistniała przesłanka do przywrócenia terminu strona czy też jej pełnomocnik musi uprawdopodobnić, że zaistniała okoliczność, która uniemożliwiła jej dokonanie czynności w terminie na to przewidzianym. Uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy. Najogólniej rzecz ujmując, brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku maksymalnej w danych warunkach staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Natomiast do sądu należy ocena, czy uprawdopodobnienie braku winy nastąpiło czy nie. Sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania sądu o przynajmniej prawdopodobieństwie zaistnienia okoliczności mających wpływ na brak winy w uchybieniu terminu. Podstawą tej oceny powinien być obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać zatem uzasadnienie uprawdopodabniające okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminowi, które to okoliczności stanowią zasadniczą przesłankę przywrócenia terminu. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni popiera argumentację sądu pierwszej instancji przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminowi. Przede wszystkim przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu nie miała charakteru nagłego. Wprawdzie żaden przepis prawa nie nakłada na stronę postępowania sądowoadministracyjnego obowiązku informowania o planowanym urlopie, to jednak podmiot zamierzający skorzystać z uprawnienia procesowego w postaci przywrócenia terminu musi uprawdopodobnić, że uchybienie terminowi nie było zawinione. Wina w uchybieniu terminu oceniana jest przy zastosowaniu kryterium należytej staranności, którą powinna zachować strona postępowania sądowoadministracyjnego. Od strony wszczynającej postępowanie należy wymagać, zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, nawet bez odwoływania się do profesjonalnej wiedzy prawniczej, antycypowania możliwego toku czynności procesowych. Planując urlop w trakcie toczącego się postępowania, strona winna, zgodnie z zasadami należytej staranności, poinformować sąd o tym fakcie lub w inny sposób zapewnić możliwość skutecznego prowadzenia korespondencji między stroną a sądem. Z akt sprawy wynika, że żadna informacja w tym zakresie do sądu nie dotarła. Skoro skarżący informował o swoim urlopie organ podatkowy, to mógł też zawiadomić sąd o tym fakcie, czego nie uczynił. Ponadto, skarżący zawarł tylko lakoniczne wspomnienie o chorobie we swoim wniosku, niewskazując na jakiekolwiek okoliczności z nią związane uzasadniające brak winy w uchybieniu terminowi. Taką okolicznością byłaby np. nagła niedyspozycja, uniemożliwiająca skorzystanie z pomocy osoby trzeciej. Jednak taka sytuacja nie miała miejsca w sprawie. Skoro brak winy strony w uchybieniu terminu nie został uprawdopodobniony, sąd pierwszej instancji zasadnie wniosek skarżącego oddalił. Należy także wskazać, że okoliczności, które według wnoszącego zażalenie miałyby uzasadniać uwzględnienie wniosku, należało wskazać już we wniosku. Próba wykazywania powyższych przesłanek dopiero na etapie postępowania zażaleniowego nie może uzasadniać jego uwzględnienia. Niewątpliwe jest bowiem, że do czasu wydania zaskarżonego postanowienia, które jest przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi, co uprawniałoby wojewódzki sąd administracyjny do jego przywrócenia. Naczelny Sąd Administracyjny, jako sąd kasacyjny, bada wyłącznie zgodność z prawem zaskarżonego orzeczenia. Wskazywanie w zażaleniu nowych okoliczności co do charakteru choroby, mogących uzasadniać brak winy w uchybieniu terminowi, o których wnioskodawca wiedział w chwili składania wniosku, nie może stanowić także podstawy do uwzględnienia zażalenia. Za chybiony należy także uznać drugi zarzut sformułowany w zażaleniu. Wniesienie wpisu od skargi jest czynnością procesową, a uchybienie terminowi do jego uiszczenia powoduje ujemne skutki dla strony w zakresie postępowania sądowego. Sąd pierwszej instancji, analizując treść pisma i dokonanie wpłaty wpisu wraz ze wniesieniem pisma oraz sposób wniesienia wniosku, mógł uznać pismo zatytułowane "wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi" za wniosek do przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu, gdyż to właśnie uchybienie terminowi do jego wniesienia było przyczyną odrzucenia skargi, natomiast sama skarga została wniesiona przez stronę w terminie. Ponadto, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi składa się za pośrednictwem. Natomiast przedmiotowy wniosek w sprawie został wniesiony bezpośrednio do sądu. Na marginesie, NSA stwierdza, że gdyby sąd pierwszej instancji zakwalifikował przedmiotowe pismo jako wniosek do przywrócenia terminu do wniesienia skargi byłby on niedopuszczalny i to z dwóch powodów (brak uchybienia terminowi do wniesienia skargi i wniesienia bezpośrednio wniosku do sądu), co skutkowałoby jego odrzuceniem. Reasumując, ocena determinującej oddalenie wniosku o przywrócenie terminu przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi dokonana przez sąd pierwszej instancji była prawidłowa, a okoliczności powołane w zażaleniu nie podważyły jej. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a orzekł jak w sentencji. .