II FZ 802/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf - Kalamala po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 1 września 2015 r., sygn. akt I SA/Rz 556/15 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 14 kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 1 września 2015 r., sygn. akt I SA/Rz 556/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił wniosek skarżącego Z. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie dotyczącej umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz trójką pełnoletnich dzieci, a jedynym źródłem utrzymania wszystkich wspólnie gospodarujących osób jest pobierany przez skarżącego zasiłek chorobowy w wysokości 1.000 zł miesięcznie brutto. Deklarując składniki posiadanego majątku skarżący wskazał jedynie dom o pow. 250 m². Skarżący podkreślił, że pobierany przez niego zasiłek chorobowy, stanowiący jedyny dochód w jego gospodarstwie domowym, w całości przeznaczany jest na pokrycie bieżących wydatków bytowych, w tym na opłacenie rachunków za energię elektryczną, wynoszących do 500 zł miesięcznie. Składając na wezwanie referendarza sądowego dodatkowe oświadczenie, skarżący przyznał, że jeden z jego synów prowadzi działalność gospodarczą, zastrzegł jednak, że działalność tę ma zamiar kontynuować tylko do dnia 31 sierpnia 2015 r. Przedłożył ponadto dokumenty źródłowe, między innymi w postaci rachunków za energię elektryczną, wezwania do zapłaty za wodę oraz zeznanie podatkowe za 2014 r., a także potwierdzenie dokonania wpłat z tytułu należności za telewizję cyfrową (156,79 zł) i "spłaty pożyczki na budowę sklepu" (kapitał i odsetki w łącznej kwocie 960,83 zł). Zamiast pełnego wyciągu z rachunku bankowego skarżący przedstawił jedynie informacje o dokonywanych operacjach na koncie małżonków, nie uwzględniające jednak salda. W toku postępowania skarżący wyjaśnił dodatkowo, że należąca do niego nieruchomość przy ul. S. jest budynkiem handlowym, na który zaciągnął kredyt. Do akt dołączono kserokopię umowy kredytu. W odniesieniu do żony skarżący stwierdził, że ma ona dopiero zamiar rozpoczęcia działalności gospodarczej z dniem 1 września 2015 r. Z informacji zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że żona skarżącego prowadzi działalność gospodarczą od dnia 5 marca 2015 r., zaś syn od dnia 20 lipca 2012 r. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie nie dostrzegł podstaw uzasadniających uwzględnienie żądania skarżącego w świetle art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."). Sąd zwrócił przede wszystkim uwagę na wątpliwości co do wiarygodności twierdzeń strony w zakresie utrzymania pięcioosobowej rodziny wyłącznie z zasiłku chorobowego w kwocie 1.000 zł brutto. Sąd wskazał jednocześnie na nieścisłości wynikające z oświadczeń skarżącego i Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej odnośnie do działalności gospodarczej prowadzonej przez syna i żonę. W zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie powyższego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zwolnienie od kosztów sądowych. Autor zażalenia zarzucił Sądowi pominięcie zgłoszonych w sprawie materiałów dowodowych podnosząc, iż z uwagi na chorobę (ciśnienie i zakrzepica nóg) nie jest w stanie wygospodarować środków finansowych na "zapłatę podatku". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślenia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, prawo pomocy może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą fizyczną, w zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i należycie uzasadnić podstawę żądania. Zadaniem podmiotu wnioskującego o prawo pomocy jest zatem przedstawienie w sposób wiarygodny i przekonujący okoliczności usprawiedliwiających odstąpienie od obowiązku pokrycia kosztów sądowych. Obowiązkiem Sądu jest natomiast dokonanie wnikliwej oceny twierdzeń i dowodów przedłożonych przez stronę zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a w konsekwencji rozstrzygnięcie, czy sytuacja materialna i osobista strony daje podstawy do skorzystania ze zwolnienia przewidzianego w art. 245 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Trafnie argumentował Sąd pierwszej instancji, że na gruncie niniejszej sprawy wątpliwości co do wiarygodności budzi przedstawiona przez skarżącego okoliczność utrzymywania pięcioosobowej rodziny wyłącznie z jednego źródła dochodu, tj. zasiłku chorobowego kształtującego się na poziomie 1.000 zł. Trudno bowiem dać wiarę twierdzeniom strony, w sytuacji, gdy już z samej przedłożonej przez nią dokumentacji wynika, że miesięczne koszty za energię wynoszą ponad 200 zł, opłata za telewizję cyfrową ponad 150 zł, przy czym skarżący jest zobowiązany dodatkowo regulować ratę zaciągniętego kredytu w wysokości ponad 900 zł. Co więcej, skarżący nie precyzuje jakichkolwiek dodatkowych kosztów utrzymania rodziny, poprzestając jedynie na wskazaniu kwoty globalnej utrzymania - energii na poziomie do 500 zł, zaś reszty ogólnie wskazanych wydatków (żywność, odzież, leki) w kwocie pozostałej po odjęciu kosztów energii. Wybiórczość i ogólnikowość cechuje również inne wyjaśnienia skarżącego, jak chociażby brak danych na temat sald na rachunku bankowym małżonków, czy też brak informacji o kosztach związanych z nauką osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym (w formularzu PPF skarżący oświadczył, iż na jego utrzymaniu pozostają osoby bezrobotne i uczące się – zob. k. 25 akt sądowych). Niespójne pozostają także twierdzenia strony w zakresie dotyczącym prowadzenia działalności gospodarczej przez żonę i syna. Podczas, gdy skarżący wyjaśnił, że syn prowadził działalność tylko do dnia 31 sierpnia 2015 r., zaś żona począwszy od dnia 1 września 2015 r., z jawnego rejestru działalności gospodarczej CEIDG jednoznacznie wynika, że obydwie wskazane osoby prowadzą tego rodzaju działalność równolegle (syn od dnia 20 lipca 2012 r., zaś żona od dnia 5 marca 2015 r.). W świetle opisanych uwag nie jest możliwe dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego i jego rodziny, w szczególności źródeł utrzymania osób tworzących wspólne gospodarstwo domowe, przede wszystkim z uwagi na budzące wątpliwości i rozbieżności oświadczenia skarżącego i przedstawione przez niego informacje, co zasadnie wytknął stronie Sąd pierwszej instancji. Zauważyć również należy, że mimo iż w zaskarżonym postanowieniu wyraźnie opisano niejasności świadczące o braku wiarygodności twierdzeń strony (będące podstawą odmowy uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy), skarżący w żaden sposób nie ustosunkował się do stawianych pod jego adresem zarzutów w rozpatrywanym obecnie zażaleniu. W świetle przedstawionych uwag Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził podstaw do uchylenia kwestionowanego orzeczenia. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.