II FZ 81/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stefan Babiarz, , , po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II Izby Finansowej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 listopada 2004 r., sygn. akt I SA/Wr 4101/01 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia [...] listopada 2001 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie II FZ 81/05 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 8 listopada 2004r., sygn. akt I SA/Wr 4101/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia [...] listopada 2001r., Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przedstawione we wniosku okoliczności, które spowodowały uchybienie terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem nie mogły uzasadniać braku winy strony. Z treści wniosku wynikało, iż był prawidłowo zaadresowany do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i tylko na skutek zaniedbania pracowników odpowiedzialnych za załatwianie korespondencji zamiast do Sądu przesłano go do Dyrektora Izby Skarbowej. Podkreślenia, zdaniem Sądu, wymaga fakt, iż nie sposób uznać okresu urlopowego za okoliczność nadzwyczajną, której zaistnienia nie można było przewidzieć i w konsekwencji zapewnić właściwej organizacji pracy pracowników kancelaryjnych. W odniesieniu do zarzutu niewykonania przez Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu dyspozycji normy prawnej sformułowanej w art. 171 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm. – zwana dalej ord. pod.) stwierdzono, iż w niniejszej sprawie nie ma podstaw do uznania, iż uchybienie przez organ podatkowy temu obowiązkowi uzasadnia brak winy skarżącego w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Przepis ten stanowi bowiem, iż jeżeli z podania (tu z wniosku o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem) wynika, że właściwym w sprawie jest Sąd, organ podatkowy zwraca podanie osobie, która je wniosła, z odpowiednim pouczeniem. Zwrot podania następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie. Sąd zauważył, iż przesyłka zawierająca wniosek została doręczona stronie przeciwnej w ostatnim dniu zakreślonego w art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwana dalej p.p.s.a.) terminu. Wykonanie ciążącego na organie obowiązku wydania postanowienia o jego zwrocie wraz z odpowiednim pouczeniem nie stanowiłoby przesłanki usprawiedliwiającej uchybienie przedmiotowego terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie zaskarżając je w całości i zarzucono naruszenie przepisów postępowania: art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i art. 86 § 1 p.p.s.a. oraz wniesiono o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa, według norm przepisanych, a także o rozstrzygnięcie sprawy co do istoty poprzez przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku względnie umorzenie postępowania w sprawie. W uzasadnieniu podniesiono, że możliwe jest stwierdzenie, iż całe postępowanie dotyczące przywrócenia terminu jest bezprzedmiotowe. Należy bowiem, zdaniem skarżącego, rozważyć, czy za wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku można uznać osobiste działanie skarżącego oraz jego oświadczenie woli złożone w WSA we Wrocławiu w dniu 16 lipca 2004r., w czasie osobistego uiszczania opłaty kancelaryjnej. W ramach tego oświadczenia skarżący wniósł o doręczenie uzasadnienia wyroku, podał jego sygnaturę oraz uiścił opłatę kancelaryjną w wysokości 100 zł. Wskazano, że można stwierdzić, iż skarżący faktycznie złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia, tyle że w formie ustnej. Podkreślono, że z art. 141 § 2 p.p.s.a. nie wynika, że wniosek o przywrócenie terminu powinien złożyć w formie pisemnej. Podniesiono również, że wniosek został sporządzony i zaadresowany w sposób prawidłowy, pracownicy [...] Sp. z o. o. można przypisać wadliwe działanie, gdyż wadliwie zaadresowała kopertę do Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu, a pełnomocnicy skarżącego znajdowali się poza siedzibą [...] Sp. z o. o. (na urlopie), wskutek czego nie byli w stanie nadzorować samodzielnie wysyłki wniosku. Oznacza to zdaniem autora zażalenia, że nie można przypisać żadnej winy pełnomocnikom skarżącego, jako że swoje obowiązki wypełniali w sposób właściwy i nie można im zarzucić najmniejszego stopnia niedbalstwa. Podniesiono, że w orzecznictwie dopuszcza się przywrócenie terminu w sytuacjach, w których niewłaściwe zachowanie pracownika, mimo iż wadliwe, nie ma charakteru zawinionego - tak jak w niniejszej sytuacji. Zdaniem żalącego się zgodna z Konstytucją wykładnia art. 86 § 1 p.p.s.a. powinna charakteryzować się zawężonym rozumieniem pojęcia winy, aby we wszystkich przypadkach wątpliwych móc stwierdzić, iż do zawinionego działania nie doszło. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie zgodnie z art. 87 cytowanej ustawy, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona skarżąca powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W ocenie Sądu strona skarżąca nie wykazała, że uchybiła terminowi bez swojej winy. W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik strony skarżącej wziął na siebie odpowiedzialność za wykonanie obowiązku przekazania korespondencji. Nie znajduje oparcia w przepisach prawa twierdzenie strony skarżącej, jakoby wniesienie opłaty sądowej ostatecznie rozstrzygało o złożeniu wniosku. Sąd zauważa, iż brak przekonujących dowodów, że wniosek o złożenie sporządzenie uzasadnienia wyroku został w ustawowym terminie wniesiony. Zgodnie z art. 141 § 2 zd. 1 p.p.s.a. wniosek strony jest konieczny dla sporządzenia uzasadnienia. Dokonanie opłaty kancelaryjnej na poczet wydania wyroku z uzasadnieniem nie może być traktowane na równi z wniesieniem pisma procesowego, jakim jest wniosek o sporządzenie uzasadnienia i nie wywołuje analogicznych skutków procesowych. Tak więc, jeśli złożono wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z uchybieniem terminu, to jest to czynność bezskuteczna, nawet jeśli wniosek ten został opłacony przed upływem ustawowego terminu. Nie można się zgodzić z argumentacją zażalenia, iż skoro art. 141 § 2 p.p.s.a. nie wprowadza wprost pisemnej formy wniosku o sporządzenie uzasadnienia, to możliwe jest jego złożenie w formie ustnej, do czego uprawnia zdaniem autora zażalenia argumentacja a contrario z art. 87 § 1 p.p.s.a. taka argumentacja jest nietrafna albowiem dokonując wykładni art. 141 § 2 zd. 1 p.p.s.a. należy uwzględnić treść art. 45 i art. 46 p.p.s.a. Wedle pierwszego z nich pismo w postępowaniu obejmuje wnioski i oświadczenia stron. Kolejny przepis art. 46 p.p.s.a. wprowadza wymogi formalne pisma, do których w § 1 pkt 3 zaliczono osnowę wniosku lub oświadczenie strony. Oznacza to, że wniosek, a w tym i wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku może być zawarty w piśmie strony. Pisemność jest zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a ustność wyjątkiem, który jest wyraźnie wymieniony w przepisach. Wówczas jednak konieczne jest sporządzenie protokołu. Dotyczy to np.: art. 20 § 1, art. 37 § 2 i 3, art. 116 § 3, art. 162 p.p.s.a. Żaden z powołanych przepisów tej ustawy nie odnosi się do sporządzenia protokołu z przyjęcia ustnego wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Z tych względów, stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.