II FZ 83/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia syndyka masy upadłości "T." Sp. z o.o. w P. w upadłości likwidacyjnej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 stycznia 2011 r. sygn. akt I SA/Rz 487/10 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi "T." Sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 25 maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2007 r. postanawia: oddalić zażalenie. W sprawie ze skargi "T." Sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 25 maja 2010 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2007 r., syndyk masy upadłości "T." Sp. z o.o. w P. w upadłości, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnioskiem z dnia 15 listopada 2010 r. o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku wskazano, że postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia 21 września 2010 r. , sygn. [...], ogłoszono upadłość spółki. Przedstawiając sytuację majątkową upadłej spółki, syndyk podał, że jej kapitał zakładowy wynosi 50 000 zł, wartość posiadanych środków trwałych 0 zł, a za ostatni rok obrotowy zanotowała ona stratę w wysokości 86 564,67 zł. W momencie złożenia przez syndyka wniosku o przyznanie prawa pomocy stan rachunku bankowego spółki wynosił 48 754,77 zł. W tym czasie nie prowadziła ona działalności gospodarczej, nie osiągała także żadnych dochodów. W ocenie syndyka jedyną szansą zaspokojenia wierzycieli upadłej spółki jest możliwość wyegzekwowania od jej dłużników należności wynikających z zawartych z nimi umów. Konieczność uiszczenia kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie skutkowałaby natomiast umorzeniem postępowania upadłościowego, a to z kolei pozbawiłoby wierzycieli upadłej Spółki możliwości dochodzenia przysługujących im wierzytelności. Wnioskodawca zaznaczył, że wierzytelności upadłej spółki są trudne do ściągnięcia, a możliwość ich wyegzekwowania wątpliwa. W treści wniosku o przyznanie prawa pomocy syndyk podkreślił także, że w preliminarzu wydatków zatwierdzonym przez sąd upadłościowy nie mógł przewidzieć wydatków związanych z przedmiotowa sprawą. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 22 listopada 2010 r. odmówił syndykowi przyznania prawa pomocy, od którego to postanowienia syndyk wniósł sprzeciw. W jego treści podał, że środki na koncie spółki pochodzą ze zwrotu przez jej wspólnika zaciągniętej pożyczki, co było warunkiem ogłoszenia upadłości. Syndyk podkreślił, że nie został poinformowany o toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym, o którym dowiedział się dopiero w dniu 28 października 2010 r., otrzymując faksem zarządzenie z dnia 18 października 2010 r., w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu. W wykonaniu wezwania do złożenia dodatkowego oświadczenia dotyczącego stanu majątkowego spółki syndyk przedłożył między innymi: bilans, z którego wynika, że spółka nie dysponuje żadnymi środkami trwałymi, wykaz dłużników upadłej spółki, wykaz jej wierzycieli, kserokopię umowy pożyczki z dnia 15 września 2010 r., zawartej pomiędzy J. Sp. z o.o. w P. (pożyczkodawcą) a upadłą Spółką (pożyczkobiorcą) na kwotę 20 000 zł, umowy pożyczki zawartej pomiędzy tymi samymi podmiotami w dniu 29 kwietnia 2010 r. na kwotę 30 000 zł, potwierdzenia wpłaty kwoty 15 000 zł (zgodnie z umową pożyczki z 29 kwietnia 2010 r.), potwierdzenia wpłat kwot 15 000 zł i 20 000 zł z 2 i 3 września 2010 r., raportu kasowego za okres od 1 do 30 czerwca 2010 r., dokumentującego wpłatę częściową do umowy pożyczki w dniu 2 czerwca 2010 r. kwoty 15 000 zł., raportu kasowego za okres od 1 do 17 września 2010 r., dokumentującego wpłaty kwot 15 000 zł i 20 000 zł w dniu 15 września 2010 r. Oddalając wniosek, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził, że syndyk nie wykazał, iż upadła spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, ponieważ w momencie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy dysponowała ona kwotą w wysokości 48 754,77 zł, która wystarczała na pokrycie wydatków, związanych z toczącym się postępowaniem sądowoadministracyjnym. Oceny takiej nie zmienia podnoszona przez syndyka okoliczność, że środki te są przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, albowiem brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, że koszty te powinny być zaspokojone przed kosztami sądowymi w niniejszej sprawie. Wniosku nie uzasadnia również zagrożenie niezaspokojeniem wierzycieli spółki, na skutek możliwego umorzenia postępowania upadłościowego. Wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym, nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami publicznoprawnymi, do których zaliczają się koszty sądowe. Posiadanie majątku przekraczającego wartość wpisu w sprawie nie może przemawiać za przyznaniem wnioskodawcy prawa pomocy. Sąd wskazał także, że środki na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego pochodzą z pożyczek udzielonych upadłej Spółce przez jej jedynego wspólnika, a nie jak stwierdził syndyk w sprzeciwie i we wniosku o przyznanie prawa pomocy ze zwrotu przez wspólnika upadłej Spółki pożyczki względem niej. Fakt ten świadczyć może jedynie o istnieniu możliwości pozyskania środków przez spółkę. Dodatkowo Sąd wskazał, że wniosku nie może również uzasadniać fakt niewywiązania się przez upadłego z obowiązków wynikających z art. 57 prawa upadłościowego i naprawczego, w efekcie czego, zgodnie z twierdzeniami syndyka, w preliminarzu wydatków, zatwierdzonym przez sąd, nie uwzględniono kosztów niniejszego postępowania. W zażaleniu na powyższe postanowienie syndyk ponownie wskazał, że nie zawarł kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w preliminarzu wydatków, gdyż nie miał wiedzy o toczącym się przed WSA w Rzeszowie postępowaniu. Niedopełnienie przez Zarząd spółki obowiązków wynikających z przepisów regulujących postępowanie upadłościowe nie powinno obciążać syndyka oraz wierzycieli. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002 r. Nr 153 Poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wskazuje się w piśmiennictwie, osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504). Samo porównanie kwoty należnego wpisu sądowego (9.125,- zł) z kwotą, którą dysponowała upadła spółka w momencie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy (48 754,77 zł ) prowadzi Naczelny Sąd Administracyjny do oczywistego wniosku, iż ubiegający się o przyznanie prawa pomocy podmiot posiadał dostateczne środki na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zgodnie z ogólną zasadą postępowania sądowoadminstracyjnego, wyrażoną w art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nie sposób uznać, że zaspokojenie zobowiązań związanych z kosztami postępowania upadłościowego oraz z zaspokojeniem w tym postępowaniu wierzycieli spółki, stanowi argument, przemawiający za zwolnieniem strony postępowania sądowoadministracyjnego z obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania. Słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, że brak jest ustawowych podstaw dla przyjęcia, że wierzytelności związane z postępowaniem upadłościowym oraz wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym, korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym. W tym stanie rzeczy WSA w Rzeszowie zasadnie uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały ustawowe przesłanki upoważniające Sąd do przyznania osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.