II FZ 830/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Małgorzata Wolf-Kalamala, , , po rozpoznaniu w dniu 27 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 sierpnia 2012 r. sygn. akt III SA/Po 378/12 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi B. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia 21 grudnia 2011 r. nr (...) w przedmiocie nadpłaty w podatku od gier za marzec 2010 r. postanawia oddalić zażalenie. Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 sierpnia 2012 r., sygn. akt III SA/Po 378/12, mocą którego oddalono wniosek B. sp. z o.o. w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W motywach orzeczenia Sąd podał, że B. Sp. z o.o., reprezentowana przez radcę prawnego, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi (492 zł), wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że w chwili obecnej pozostaje w trudnej sytuacji finansowej. W 2010 roku poniosła stratę w wysokości 2.344.896 zł. W wyniku wprowadzenia nowych przepisów dotyczących podatku od gier znacznie wzrosły obciążenia publicznoprawne. Spółka nie była w stanie terminowo regulować zobowiązań podatkowych. Przeciwko Spółce toczą się postępowania egzekucyjne na terenie całego kraju (zajęte zostały rachunki bankowe oraz udziały w innej spółce kapitałowej). Spółka podejmuje próby zrównoważenia kosztów wynikających ze zwiększonych obciążeń podatkowych. Kapitał zakładowy Spółki wynosi 1.000.000 zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy to 13.545.277,28 zł. Do wniosku załączono: bilans na dzień 11 grudnia 2010 roku, wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 do 29 lutego 2012 roku oraz kserokopię postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2011 roku o przyznaniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2012 r. referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy uznając, że wysokość kapitału zakładowego (1.000.000 zł), wartość środków trwałych (13.545.277,28 zł) oraz wielkość przychodów spółki za pierwsze trzy miesiące 2011 roku (28.693.707,82 zł) jednoznacznie wskazują, że koszty sądowe niniejszego postępowania, a także koszty sądowe we wszystkich sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem, nie ograniczają realizacji prawa do sądu. Pismem z dnia 2 lipca 2012 r. pełnomocnik strony skarżącej złożył sprzeciw od postanowienia referendarza podnosząc, że samo posiadanie majątku nie wyklucza możliwości przyznania prawa pomocy. Sam majątek skarżącej stanowią w większości automaty do gry, których sprzedaż stanowi jedyne źródło dochodu spółki. Pełnomocnik zwrócił również uwagę, iż sprzedaż majątku nieruchomego miałby skutek nieodwracalny. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uznał wniosku za zasadny. Wskazał na treść art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej P.p.s.a. i podkreślił, że zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych oraz ponoszenia kosztów zastępstwa procesowego stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Sąd zauważył, że wysokość kapitału zakładowego (1.000.000 zł), a także wartość środków trwałych (13.545.277,28 zł) oraz wielkość przychodów Spółki za pierwsze trzy miesiące 2011 roku (28.693.707,82 zł) jednoznacznie wskazują, że koszty sądowe niniejszego postępowania nie ograniczają realizacji prawa do sądu. Oceniając sytuację majątkową spółki należy uznać, że posiada ona w chwili obecnej dostateczne środki finansowe na poniesienie pełnych kosztów postępowania, w tym na pokrycie wpisu od skargi w kwocie 492 zł. Ponadto skarżąca spółka nie wykazała, czy zastosowane wobec niej środki egzekucyjne są skuteczne i w jakim rozmiarze ograniczają jej zdolności płatnicze. Złożone przez spółkę do akt sprawy dokumenty (w tym odpis z Krajowego Rejestru Sądowego) nie zawierają żadnych wpisów ujawniających zaległości Spółki, nie wskazują także, aby toczyło się postępowanie upadłościowe, postępowanie układowe lub postępowanie naprawcze. Nadto skarżąca, pomimo wezwania, nie przedstawiła w tym zakresie żadnych wyjaśnień (w tym nie udokumentowała przychodów i kosztów uzyskania przychodu za okres od dnia 1 kwietnia 2011 roku do dnia złożenia wniosku o prawo pomocy). Sąd podkreślił też, że przyznania prawa pomocy nie uzasadniają trudności finansowe wywołane zwiększeniem obciążeń z tytułu podatku od gier, bowiem przychody skarżącej za trzy miesiące 2011 roku (28.693.707,82 zł) wielokrotnie przewyższają jej zobowiązania podatkowe za ten sam okres (1.920.710 zł). W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. przez uznanie, że nie zaszły w niniejszej sprawie przesłanki do zwolnienia jej z jakiejkolwiek części kosztów sądowych. Skarżąca podkreśliła, że posiadany majątek nie może zostać spieniężony, bo stanowią go w głównej mierze automaty do gier o niskich wygranych, które mogą być eksploatowane tylko do czasu wygaśnięcia licencji, a nowe nie będą udzielane. Sprzedaż majątku trwałego jest wykluczona, bo to jedyne źródło dochodu Skarżącej, a sprzedaż nieruchomości miałaby charakter nieodwracalny. Spółka wskazała też, że WSA w Gdańsku postanowieniem z dnia 6 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 68/11, przyznał jej prawo pomocy w oparciu o taki sam stan faktyczny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Jak prawidłowo podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, przepis art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. reguluje instytucję statuującą wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia kosztów w postępowaniach sądowoadministracyjnych przez ich strony, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a., a znajdującej swe umocowanie w art. 84 Konstytucji. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe, co sprowadza realne ryzyko naruszenia jej prawa do sądu. W niniejszej sprawie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu pierwszej instancji, że w świetle uzyskiwania przez spółkę tak znacznych przychodów, a także wartości majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Skarżąca w istocie nie wykazała, że boryka się z groźbą niewypłacalności - przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. Podkreślenia wymaga, że wykazanie w danym roku podatkowym starty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. W niniejszej sprawie poza powoływaniem się na stratę Skarżąca nie przedłożyła żadnych dowodów na ryzyko utraty płynności finansowej, a jej twierdzenia o trudnej sytuacji finansowej są gołosłowne. Trudno przyjąć, uwzględniwszy zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, że Spółka, która uzyskała przychody w pierwszych 3 miesiącach 2011 r. w wysokości ok. 28.693.707.82 zł, nie jest w stanie z takiej kwoty wygospodarować około 500 zł, tj. wartości stanowiącej zaledwie 0,0017% tej kwoty - na pokrycie wpisu sądowego w sprawie sądowoadministracyjnej, a także innych kosztów, które ewentualnie w tym postępowaniu mogą wystąpić. Z całą pewnością wygospodarowanie takiej kwoty nie sprowadzi na Spółkę ryzyka upadłości. W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego na wynik sprawy nie ma także istotnego wpływu okoliczność przyznania prawa pomocy w innej sprawie sądowoadministracyjnej przez referendarza sądowego. Nie do przyjęcia byłaby sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę, dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej, rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, lecz w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez referendarza. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy rozstrzygnięcia w innych sprawach mogą pełnić jedynie funkcję argumentu pomocniczego. Powołanie się więc przez Spółkę na postanowienie referendarza sądowego z dnia 6 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 68/11, przyznające Spółce prawo pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych, nie mogło mieć waloru rozstrzygającego. Pierwszeństwo miała wnikliwa analiza akt sprawy, którą w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji przeprowadził, w pełni respektując zasady racjonalnego myślenia i wymogi doświadczenia życiowego. Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie jako niezasadne w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił.