II FZ 835/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Rypina, , po rozpoznaniu w dniu 18 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E.N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 3 lipca 2012 r. sygn. akt I SA/Łd 336/12 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi E.N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 30 grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 rok i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 3 lipca 2012 r., będącym przedmiotem rozpoznawanego zażalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi sygn. akt I SA/Łd 336/12, odmówił przyznania E.N. prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 30 grudnia 2011 r. w przedmiocie uchylenia w całości decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Sąd pierwszej instancji przedstawiając stan sprawy wskazał, że z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i 16-miesięcznym synem. Uzyskuje miesięczny dochód z tytułu działalności gospodarczej w kwocie 3.829 zł brutto oraz z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w wysokości 9.488 zł. Jego żona natomiast z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiąga dochód w wysokości 1.200 zł brutto miesięcznie. Majątek rodziny stanowią nieruchomości w postaci dwóch mieszkań o pow. 105 m² i 126 m², a także nieruchomość rolna o pow. 9.98 ha. Ponadto w skład majątku wchodzą pojazdy: M. 2007 r., dwa ciągniki rolnicze oraz dwa opryskiwacze sadownicze. Skarżący oświadczył przy tym, że posiada zobowiązania z tytułu kredytu hipotecznego w wysokości 410.000 zł (miesięczna rata – 4.000 zł), kredytu hipotecznego w wysokości 370.000 zł (miesięczna rata – 2.000 zł) oraz kredytu obrotowego w wysokości 150.000 zł (miesięczna rata to kwota 1.000 zł). W uzasadnieniu wniosku skarżący stwierdził, że jest bardzo zadłużony w bankach. Po opłaceniu rat kredytowych wskazanych we wniosku i kosztów, pozostała kwota dochodów netto nie daje mu możliwości poniesienia pełnych kosztów sądowych oraz korzystania z pomocy pełnomocnika procesowego. Sąd pierwszej instancji odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Sąd ten stwierdził, iż z oświadczenia skarżącego wynika, iż jego 3-osobowa rodzina utrzymuje się z miesięcznego dochodu w wysokości 14.517 złotych brutto, zatem bez wątpienia część uzyskiwanych dochodów wnioskodawca może przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych, a pokrycie owych kosztów postępowania sądowego w ocenie sądu nie będzie wiązało z brakiem środków na konieczne utrzymanie. Dodał, że uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Dodatkowo Sąd zwrócił uwagę, iż skarżący wraz z małżonką są właścicielami znacznego majątku w postaci 3 nieruchomości, w tym dwóch mieszkań, a także ruchomości w postaci 5 pojazdów wskazanych we wniosku. Ponadto Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż ustanawiając doradcę podatkowego swoim pełnomocnikiem z wyboru, skarżący potwierdził także, iż jest w stanie ponieść koszty związane z jego udziałem w postępowaniu zainicjowanym skargą wniesioną w niniejszej sprawie. Sąd zwrócił także uwagę, że fakt uzyskania przez wnioskodawcę kredytów na łączną kwotę 930.000 zł świadczy o dużej zdolności kredytowej skarżącego oraz dobrej sytuacji finansowej jego rodziny. W przeciwnym razie banki odmówiłyby przyznania tak znacznych kredytów i nie ma przy tym znaczenia, ze kredyty te były przyznane przed wstąpieniem skarżącego na drogę sądową. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej: P.p.s.a. W uzasadnieniu wskazał, że uzyskanie kredytów na łączną kwotę 930.000 zł nie świadczy o dobrej sytuacji finansowej jego i jego rodziny. W ocenie wnoszącego zażalenie Sąd zbyt wąsko rozumie przesłanki przyznania prawa pomocy tj: "bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny", które definiuje jako "brak środków na konieczne utrzymanie" oraz "pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb". Tymczasem jego zdaniem uszczerbek to strata albo ubytek natomiast brak ma znaczenie dotkliwsze niż uszczerbek, jest to nieistnienie, nieobecność, czy niedostatek. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, co następuje: Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zażalenie skutecznie nie podważa oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji. Prawidłowo, Sąd pierwszej instancji - po przedstawieniu podstaw prawnych związanych z instytucją prawa pomocy i przeanalizowaniu dostępnych w niniejszej sprawie danych - przyjął, że skarżący nie spełnia warunków przyznania tego prawa, określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny podziela zapatrywania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że ze złożonego oświadczenia o sytuacji rodzinnej i finansowej nie wynika, iż skarżący nie jest w stanie ponieść stosownych kosztów sądowych w wysokości 500 zł, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wynika z niego, że miesięcznie jego trzyosobowa rodzina dysponuje dochodem w wysokości 14.517 zł, zaś zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów miesięcznie wynoszą ok. 7.000 zł, co powoduje, że pozostaje jej do dyspozycji kwota ok. 7.500 zł. Z powyższej kwoty, po potrąceniu wydatków przeznaczonych na konieczne utrzymanie rodziny, jak również po zapłacie kosztów sądowych w wysokości 500 zł jest się w stanie utrzymać bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Koniecznym jest również podkreślenie, że skarżący jest właścicielem 5 pojazdów i nieruchomości: 2 mieszkań o pow. 105 m² i 126 m ² oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 9,98 ha. Zasadnie również Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wnioskodawca ustanawiając doradcę podatkowego swoim pełnomocnikiem z wyboru potwierdził, iż jest w stanie ponieść koszty związane z jego udziałem w niniejszym postępowaniu. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.