II FZ 865/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia I. Spółka z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 240/12 w zakresie prawa pomocy wydane w sprawie ze skargi I. Spółka z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 10 listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 240/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej I. Sp. z o.o. z siedzibą w G. (zwanej dalej: "spółką") przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy. W formularzu urzędowym PPPr wskazała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 6.000.000 zł, wartość bilansowa środków trwałych 2.024.729,36 zł, zaś strata za ostatni rok obrotowy kształtowała się na poziomie – 373.575.72 zł. Skarżąca oświadczyła, że w wyniku działań organów skarbowych zablokowane są jej rachunki bankowe, a ruchomości zostały zajęte przez komorników. Ponadto stwierdziła, że nie ma aktywnych rachunków bankowych, nieruchomości i nie jest w stanie upadłości, a bieżącą działalność finansuje z pożyczek zewnętrznego inwestora. Brak możliwości zapłaty wpisu strona uzasadniała brakiem możliwości dysponowania środkami finansowymi. Do formularza załączono kopię zajęcia rachunku w A. Banku S.A. przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B.. Pismem z dnia 20 lipca 2012 r. Sąd wezwał spółkę do sprecyzowania zakresu żądanego prawa pomocy oraz przedstawienia dokumentów umożliwiających ocenę stanu majątkowego strony. W odpowiedzi skarżąca wniosła o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych załączając zawiadomienie o zajęciu jej rachunku w A. Banku S.A. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w motywach rozstrzygnięcia uznał, iż brak było podstaw do przyznania prawa pomocy w oparciu o art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej: "p.p.s.a.") z uwagi na niewykazanie przez spółkę, że jej sytuacja finansowa nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Sąd podkreślił przy tym, że strona – mimo iż była do tego zobowiązana – nie przedłożyła dodatkowych informacji świadczących o jej sytuacji materialnej. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie i zwolnienie od kosztów sądowych podnosząc, że żądanie dodatkowych informacji przez Sąd narusza prawo i wykracza poza ramy ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Na gruncie niniejszej sprawy należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, który nie znalazł podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślenia wymaga, że wartość kapitału zakładowego spółki kształtuje się na poziomie 6.000.000 zł, wartość środków trwałych przekracza 2 mln zł, sam zaś fakt poniesienia straty (-373.575,72 zł) za ostatni rok obrotowy nie świadczy jeszcze o braku środków finansowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dostarczone przez stronę informacje dotyczące kondycji finansowej spółki nie pozwalają na stwierdzenie, że uiszczenie kosztów sądowych, które na danym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w kwocie 100 zł, przekraczałoby możliwości płatnicze strony. Istotna w sprawie pozostaje okoliczność, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 255 p.p.s.a., rozpoczął postępowanie wyjaśniające, które miało na celu uzyskanie pełnego obrazu możliwości płatniczych skarżącej. Mimo wezwania do nadesłania dodatkowych dokumentów (odpisu zeznania podatkowego za 2011 r., zestawienia wysokości przychodów i kosztów ich uzyskania za 2012 r., deklaracji VAT-7 za ostatnie 6 miesięcy, informacji dotyczącej wierzytelności i zobowiązań, wyciągów z rachunku bankowego za ostatnie trzy miesiące, i innych informacji - k. 46 i n. akt sądowych), spółka przedłożyła jedynie zawiadomienie o zajęciu jej rachunku bankowego. Podkreślić należy, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, który nie przedstawia żądanych informacji musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego postępowania. W tego typu sytuacjach sąd jest bowiem zmuszony do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie materiału dostarczonego przez stronę, który może – tak jak w niniejszej sprawie – okazać się niewystarczający dla wykazania istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Odnosząc się do stanowiska skarżącej zawartego w zażaleniu, zwrócić uwagę należy, że 255 p.p.s.a. upoważnia sąd do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego polegającego na wezwaniu strony do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów źródłowych odnoszących się do stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy budzi wątpliwości lub okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. W świetle przytoczonej regulacji prawnej całkowicie nietrafna jest argumentacja spółki, która wywodzi, iż oświadczenie zawarte na urzędowym formularzu stanowi w zasadzie wyłączną podstawę rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, a strona nie powinna być obciążona innymi obowiązkami dowodowymi. Przeczy temu dosłowne brzmienie art. 255 p.p.s.a., który stanowi wprost o obowiązku uczynienia zadość wezwaniu sądowemu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.