II FZ 918/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący : sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na postanowienie zawarte w pkt II wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 marca 2014 r. sygn. akt III SA/Po 135/14 w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania w sprawie ze skargi T. z siedzibą w K. przy udziale: Prokuratora Prokuratury Okręgowej w P. delegowanego do Prokuratury Apelacyjnej w P. Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 28 listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2004 r. postanawia: oddalić zażalenie Wyrokiem z dnia 19 marca 2014 r. sygn. akt III SA/Po 135/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie ze skargi T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 28 listopada 2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2004 r. oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz Skarżącej kwotę 11.114,00 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 22 kwietnia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło zażalenie na pkt II sentencji powyżej przywołanego wyroku. Kolegium zarzuciło naruszenie art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 207 ze zm.; dalej zwana: "p.p.s.a."). Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu Kolegium zakwestionowało zasądzoną przez WSA w Poznaniu kwotę 11.114,00 tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zdaniem SKO skarżąca spółka powinna otrzymać zwrot kosztów do wysokości uiszczonego wpisu. W pozostałym zakresie są to koszty nieuzasadnione ponieważ wyrok WSA w Poznaniu został w dużej mierze oparty na uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2013 r. sygn. akt II FPS 2/13 dotyczącej opodatkowania dróg wewnętrznych na którą Sąd oczekiwał i od której uzależniał rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Kolegium podniosło, że skarga została uwzględniona tylko w części, wobec tego Sąd powinien miarkować wysokość przyznanych kosztów. Dodatkowo SKO podkreśliło, że niniejsza sprawa była jedną z pięciu rozpatrywanych przez WSA w Poznaniu z udziałem tej samej strony i w tym samym stanie faktycznym. W rezultacie nakład pracy pełnomocnika przy ustalaniu kosztów postępowania mógł być uwzględniony tylko w jednej z tych spraw. Sam charakter sprawy zważywszy na fakt podjęcia przez NSA uchwały przestał być szczególnie zawiły i nie wymagał od pełnomocnika Skarżącej przyczyniania się do jej wyjaśnienia. Kolegium zwróciło uwagę na § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 grudnia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz 153, dalej zwane: "Rozporządzenie" i stwierdziło, że WSA w Poznaniu przy orzekaniu o kosztach nie uwzględnił tego przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny zważa co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podnieść, że przepisem, który reguluje zwrot kosztów postępowania jest art. 200 p.p.s.a., który stanowi, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Ponadto wskazać należy, że w wypadku postępowania, w którym strona reprezentowana jest przez doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 205 § 2 w zw. z art. 205 § 4 p.p.s.a.), niezbędne koszty postępowania stanowi ich wynagrodzenie według stawek opłat wynikających z odrębnych przepisów, ponadto koszty sądowe (art. 211–213 p.p.s.a.) oraz koszty nakazanego przez sąd stawiennictwa pełnomocnika (art. 91 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z § 2 ust. 1 Rozporządzenia zasądzając wynagrodzenie doradcy podatkowego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy doradcy podatkowego, a także charakter sprawy i wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Podkreślić należy, że podstawę zasądzenia takiego wynagrodzenia stanowią kwoty określone w § 3 Rozporządzenia, przy czym wynagrodzenie nie może być wyższe niż sześciokrotność danej kwoty ani nie może przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Samo zredagowanie § 2 ust. 2 Rozporządzenia wyraźnie więc wskazuje, że kwoty z § 3 są "podstawą zasądzenia", a więc punktem wyjścia do ustalenia dolnego pułapu wynagrodzenia, a tym samym stanowią niezbędny i zarazem konieczny element zasądzanego wynagrodzenia. Uznanie natomiast, że zasądzenie wynagrodzenia poniżej wskazanej podstawy jest możliwe, prowadziłoby do wniosku, iż zdanie pierwsze w § 2 ust. 2 Rozporządzenia pozbawione byłoby normatywnego znaczenia. W takim bowiem przypadku dla określenia ram wynagrodzenia wystarczające byłoby samo zdanie drugie § 2 ust. 2, statuujące maksymalną wysokość wynagrodzenia (górny pułap), gdyż ustalenie kwoty niższej następowałoby wprost według reguł przewidzianych w § 2 ust. 1. Już choćby ten element powinien powodować odrzucenie stanowiska zaprezentowanego w zażaleniu jako naruszającego zakaz wykładni per non est (nie wolno interpretować przepisów prawnych tak, by pewne ich fragmenty okazały się zbędne; zob. też uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z 14 czerwca 1995 r., W 19/94, OTK 1995, nr 1, poz. 23 oraz uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2000 r., FPS 14/99, ONSA 2000, z. 3, poz. 92). Za niemożnością zasądzania wynagrodzenia poniżej kwot wyszczególnionych w § 3 ust. 1 Rozporządzenia przemawia również brzmienie zawartych w nich wstępów do wyliczeń. Prawodawca, wskazując na wynagrodzenie doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym zarówno w pierwszej (ust. 1), jak i w drugiej instancji (ust. 2), użył formy czasownikowej "wynosi". Oznacza to, że wynagrodzenie ma odpowiadać wartościom kwotowym wskazanym w tych przepisach, ma się z nimi równać. Nie ma zatem możliwości zejścia poniżej ich poziomu. Reasumując, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wynagrodzenie doradcy podatkowego określone w § 3 Rozporządzenia należy uznać za wynagrodzenie minimalne, które przy zasądzaniu przez sąd kosztów zastępstwa prawnego nie poddaje się obniżeniu według reguł przewidzianych w § 2 ust. 1 tego rozporządzenia. Nie ma bowiem żadnych usprawiedliwionych racji przemawiających za tym, aby tylko z uwagi na nieposłużenie się zwrotem "stawki minimalne", jak uczyniono w przepisach dotyczących kosztów zasądzanych adwokatom, radcom prawnym i rzecznikom patentowym, przymiotu takiego im nie nadawać. W konsekwencji miarkowanie takich kosztów znajduje zastosowanie w ramach ustalania wynagrodzenia w przedziale między wynagrodzeniem minimalnym a wynagrodzeniem na poziomie sześciokrotności kwoty określonej na podstawie § 3 Rozporządzenia lub kwoty wynikającej z wartości przedmiotu sprawy. Tym samym zarzut naruszenia art. 206 p.p.s.a. należy uznać za niezasadny. Zgodnie z tym przepisem w razie częściowego uwzględnienia skargi sąd może w uzasadnionych przypadkach zasądzić na rzecz skarżącego od organu tylko część kosztów, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Pod pojęciem częściowego uwzględnienia skargi rozumieć należy zarówno sytuację, w której Sąd uchylił część zaskarżonej decyzji, jak i sytuację, w której, z uwagi na niepodzielność decyzji podatkowej, uchylił ją w całości, jednakże z treści uzasadnienia wyroku wynika, że tylko część zarzutów skargi została uwzględniona i że tylko one będą przedmiotem rozważań przy ponownym rozpoznaniu sprawy przed organem II instancji. W rozpatrywanej sprawie Sąd I instancji rzeczywiście uwzględnił tylko część zarzutów, natomiast za nieuzasadniony uznał zarzut naruszenia przez organy podatkowe art. 2 ust. 1 pkt. 3 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt. 2 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm.; zwana dalej : "u.p.o.l.") oraz art. 3 pkt. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.; zwana dalej "Prawo budowlane"). Niemniej orzekając o zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd I instancji uwzględnił minimalną wartość wynagrodzenia dla doradcy podatkowego wynikającą z § 3 Rozporządzenia plus wpis od skargi. Wobec tego uwzględniając powyżej przedstawioną wykładnię przepisów nie istnieje możliwość miarkowania kosztów postępowania w rozpatrywanej sprawie. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.