II FZ 953/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 września 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 198/12 w zakresie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wydanego w sprawie ze skargi Z.L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach w podatku od osób fizycznych za 2008 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 24 września 2012 r., I SA/Kr 198/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zwolnił Z.L. z wpisu od skargi w ¾ części, natomiast w pozostałym zakresie oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W motywach postanowienia Sąd powołując się na art. 245 § 1 -3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej: "p.p.s.a." podkreślił szczególny charakter instytucji prawa pomocy, która winna być stosowana w przypadku osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Tymczasem jak zauważył Sąd skarżący otrzymuje stały miesięczny dochód w postaci wynagrodzenia za pracę w wysokości 1111,86 zł miesięcznie. Ponadto z tytułu najmu nieruchomości rolnej zabudowanej o pow. 2ha uzyskuje wynagrodzenie miesięczne brutto w wysokości 1.500 zł. Nadto jest właścicielem ¼ części ww. nieruchomości oraz ½ części udziału we własności nieruchomości gruntowej o pow. 1,11 ha. Skarżący stale korzysta także z pomocy rodziców, którzy umożliwiają mu zamieszkiwanie w budynku stanowiącym ich własność. Skarżący określił swoje miesięczne wydatki na kwotę 1000 zł jednakże uwadze Sądu nie umknął fakt, że skarżący zamieszkuje razem z synem, który mimo że nie prowadzi z nim gospodarstwa domowego, generuje cześć kosztów, które skarżący wliczył do swoich wydatków. Zatem skarżący ma możliwość wyegzekwowania od syna przypadającej na niego części kosztów związanych z użytkowaniem mieszkania. Sytuacja skarżącego wskazuje zatem, że jest on osobą posiadającą pewien konkretny majątek, nie jest on osobą borykającą się z biedą, a dla takich właśnie osób przewidziana jest instytucja całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Ponadto Sąd zauważył, że skarżący jest osobą stosunkowo młodą, posiadającą doświadczenie i rozeznanie w prowadzeniu działalności gospodarczej, nie jest człowiekiem nieporadnym, z zatem posiada zdolność do zdobycia pracy zarobkowej z wynagrodzeniem wyższym, niż najniższe krajowe. Sąd pierwszej instancji wziął pod uwagę fakt, że skarżący wniósł 5 skarg, w których łączna kwota wpisu wynosi 36.941 zł i przyznał, że uiszczenie wpisów w pełnej wysokości mogłoby stanowić dla skarżącego zbyt duże obciążenie finansowe. Jednocześnie jednak uznał, że zwolnienie w ¾ części jest zasadne i adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego. W zakresie pozostałej części wniosku Sąd uznał, że skarżący podejmując stosowne działania będzie w stanie wygospodarować potrzebne środki. W zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie postanowienia i przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o zwolnienie od opłat sądowych w 100% lub o ewentualne zwolnienie z wpisu w części przewyższającej kwotę 100 zł. W uzasadnieniu zwrócił uwagę na fakt, iż pomimo udzielonego przez Sąd zwolnienia do zapłaty (w łącznie 5 sprawach) pozostaje kwota 9.235 zł, natomiast miesięczna pensja skarżącego wynosi 1.11,86 zł. Najemca nieruchomości rolnej uchyla się od obowiązku zapłaty czynszu, a zatem przychód skarżącego ogranicza się do wynagrodzenia za pracę, a ponieważ miesięczne koszty utrzymania to około 1.000 zł to "wolna kwota", którą skarżący mógłby przeznaczyć na zapłatę wpisu to "trochę ponad 100 zł". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest bezzasadne. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił sytuację materialną skarżącego i słusznie uznał, że uwzględnienie wniosku w żądanym zakresie, tj. zwolnienie od kosztów sądowych w toku całego postępowania, nie znajduje uzasadnienia. Istotnie, kwota jaką skarżący musi na obecnym etapie postępowania uiścić tytułem wpisu od skargi łącznie w 5 sprawach pozostaje kwotą znaczną nawet po uzyskaniu orzeczonego przez Sąd pierwszej instancji zwolnienia. Jednakże zauważyć należy, że skarżący nie zalicza się do osób żyjących w ubóstwie. Z informacji przedstawionych przez skarżącego wynika, że osiąga on stały dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę oraz posiada majątek w postaci nieruchomości rolnych, a podniesione na etapie zażalenia okoliczności, jakoby najemca jednej z nieruchomości zaprzestał płacenia czynszu najmu, nie zostały uprawdopodobnione żadnymi dokumentami. Co więcej, jak zauważył Sąd pierwszej instancji, skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami oraz zamieszkuje pod jednym dachem z dorosłym synem, a zatem by w pełni ocenić kondycję finansową skarżącego nie bez znaczenia pozostają możliwości finansowe zamieszkujących z nim osób. Tymczasem okoliczności te pozostają w dużej mierze nie wyjaśnione, albowiem pomimo wezwania syn skarżącego odmówił Sądowi przedstawienia informacji co do uzyskiwanych przez niego zarobków. Jeśli zaś chodzi o rodziców skarżącego, to z nadesłanych do Sądu dokumentów wynika, że to oni ponoszą koszty związane z opłatami za energię elektryczną, gaz, opłaty wodno – kanalizacyjne, natomiast brak jest danych odnośnie wysokości uzyskiwanych przez nich dochodów. W tej sytuacji Sąd prawidłowo przyjął, że przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zaistniała, jednakże nie uzasadnia ona przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.