II FZ 96/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Grażyna Nasierowska, , , po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. S.A. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Sz 1282/16 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Z. S.A. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 6 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 1282/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił Z. Spółka Akcyjna z siedzibą w P. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w sprawie ze skargi spółki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z 6 października 2016 r., w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wskazał, iż spółka wraz ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 6 października 2016 r. wystąpiła z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie podając uzasadnienia dla zasadności złożonego wniosku. Sąd powołując się na 61 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.) stwierdził, iż brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Zdaniem Sądu skoro spółka w skardze nie zawarła żadnych twierdzeń odnoszących się wprost do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz nie powołała się także na żadne konkretne fakty i zdarzenia, które świadczyłyby o tym, że wstrzymanie wykonania wskazanych decyzji byłoby zasadne, to wniosek podlegał oddaleniu. W zażaleniu spółka zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: 1) art. 61 § 3 p.p.s.a. - poprzez przyjęcie, że w sprawie brak jest przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, 2) art. 166 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. – poprzez ograniczenie uzasadnienia postanowienia do ogólnikowego stwierdzenia o niezawarciu w skardze WSA twierdzeń lub konkretnych faktów świadczących o zasadności wstrzymania wykonania decyzji, a więc poprzez zaniechanie zbadania, czy w stosunku do skarżącej zachodzą okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 61 § 3 p.p.s.a., co w konsekwencji skutkuje zasadniczymi brakami uzasadnienia postanowienia i faktycznym nierozpoznaniem istoty sprawy w zakresie zgłoszonego przez skarżącą wniosku, 3) art. 6 w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. – poprzez zaniechanie przez WSA udzielenia stronie występującej w sprawie bez pomocy prawnej niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań, a więc poprzez zaniechanie wezwania strony do uzupełnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczyć przy tym należy, iż chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. B. Dauter, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10). Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Z uwagi na powyższe, na wnioskodawcy ciąży obowiązek choćby uprawdopodobnienia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi poprzeć go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Sąd rozpatrując sprawę ocenia, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W sytuacji, gdy strona nie wykaże we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadny jest zarzut naruszenia art. 6 w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a., jakoby okoliczności braku uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji obligowały ten sąd do zastosowania trybu przewidzianego w art. 49 § 1 p.p.s.a., tj. do wezwania wnioskodawcy do usunięcia braków formalnych tego wniosku pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. Wbrew wywodom zażalenia Sąd na podstawie art. 6 p.p.s.a. nie ma obowiązku udzielania stronie pouczeń co do wszystkich możliwych zachowań. Obowiązek sądu odnosi się do pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego przebiegu postępowania i dających stronie gwarancje prawa do obrony. Ponadto skoro ciężar dowodu w zakresie wykazania ww. okoliczności spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie aktu faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków, to skoro strona we wniosku o wstrzymanie wykonania takiego aktu lub czynności ich nie wskaże, to nie można tego uznać za brak formalny wniosku (art. 49 § 1 p.p.s.a.), lecz za brak przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd, uzasadniający oddalenie wniosku. Uzasadnienie wniosku nie jest bowiem elementem obligatoryjnym, wpływającym na ważność wniosku i warunkującym jego dopuszczalność, zatem nie podlega uzupełnieniu, poprzez wezwanie do uzupełnienia braków formalnych. Ma ono za zadanie jedynie wykazanie i uprawdopodobnienie zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, a więc jego niezamieszczenie nie powoduje odrzucenia wniosku, a jedynie uniemożliwia ewentualną ocenę okoliczności sprawy w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienia: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 października 2013 r. sygn. akt I OZ 848/13 oraz z 16 września 2014 r. sygn. akt I OZ 744/14, z 19 marca 2014 r., sygn. akt I FZ 74/14, z 15 stycznia 2015 r., sygn. akt I FZ 482/14). Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 166 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. Zauważyć należy, iż wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zawierał uzasadnienia. Słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, iż brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny. Nie można Sądowi zarzucić naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. albowiem Sąd w uzasadnieniu postanowienia wskazał okoliczności nieuwzględnienia wniosku, tj. brak jego uzasadnienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z uwagi na brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Sąd pierwszej instancji nie mógł dokonać oceny zaistnienia przesłanki wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia spółce znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest bowiem rolą Sądu domniemywanie, gdzie spółka upatruje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji. Obowiązkiem spółki było sprecyzowanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji okoliczności wskazujących na zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Powyższej oceny nie mogła też zmienić argumentacja zażalenia dotycząca sytuacji materialnej spółki. Należy bowiem podkreślić, że przytoczenie mających zmierzać do wykazania podstaw przyznania tymczasowej ochrony sądowej okoliczności dopiero w zażaleniu nie uzasadnia uwzględnienia tego środka odwoławczego, nawet w przypadku spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., jeżeli wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu nie można – a tak jest w niniejszej sprawie – zarzucić naruszenia prawa (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod. red. J.P. Tarno, Warszawa 2006, str. 191, również postanowienia NSA: z 26 kwietnia 2013 r., II FZ 134/13, z 16 czerwca 2011 r., I FZ 168/11, z 8 sierpnia 2008 r., II OZ 805/08, z 15 października 2008 r., II FZ 469/08, z 30 stycznia 2009 r., II OZ 68/09, z 24 lutego 2009 r., I OZ 102/09, z 25 lutego 2009 r., II OZ 173/09). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że strona nie wykazała przesłanek skutkujących uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. W rezultacie słusznie odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów postępowania wskazać należy, że nie może on zostać uwzględniony, bowiem w myśl art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zgodnie z powyższą zasadą Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest rozstrzygać o kosztach postępowania w orzeczeniu wydanym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku, natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie od postanowienia.