II GSK 1195/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia NSA Henryka Lewandowska- Kuraszkiewicz Sędzia del WSA Krzysztof Dziedzic Protokolant starszy asystent sędziego Klaudia Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 marca 2022 r. sygn. akt III SA/Po 1344/21 w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 30 lipca 2021 r. nr 3001-IOC.48.12.2021.PS w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K. M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. I Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 24 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Po 1344/21, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 zm.; obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę K. M. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 30 lipca 2021 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: W związku z kontrolą drogową zestawu drogowego składającego się z ciągnika samochodowego marki D. oraz naczepy ciężarowej marki K. którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3500 kg, decyzją Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu z 9 marca 2021 r., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.; dalej: k.p.a.), art. 92a ust. 1, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 58, z ze zm.; dalej: u.t.d.), art. 32 ust. 1 i ust. 3 art. 33 ust. 3, art. 34 ust. 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. WE L 60 z dnia 28 lutego 2014r. Str. 1), nałożono na skarżącego prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] karę pieniężną w kwocie 12 000 zł. Kara pieniężna została nałożona z tytułu: - podłączenia do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu (10.000 zł), - niewłaściwej obsługi lub odłączenia homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkującej nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności, prędkości pojazdu lub przebytej drogi (5.000 zł), - niespełnienia wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub na kartę kierowcy (50 zł). Na skutek odwołania skarżącego decyzją z 30 lipca 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wysokości nałożonej kary pieniężnej i jednocześnie orzekł, że prawidłowa kwota tej kary wynosi 10 500 zł z tytułu: - podłączenia do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu (10.000 zł), - niespełnienia wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub na kartę kierowcy (50 zł), w pozostałej części utrzymując w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Skargę do WSA w Poznaniu na powyższą decyzję organu odwoławczego złożył skarżący. Oddalając skargę opisanym na wstępie wyrokiem, WSA wskazał w uzasadnieniu, że skarżący jako przewoźnik transportowy ponosi odpowiedzialność za stwierdzone w dniu 26 sierpnia 2019 r. naruszenia kierowcy polegające na podłączeniu do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu - magnesu, wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf oraz na niespełnieniu wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy. Sąd wyjaśnił, że kierujący tego dnia kierowca (pracownik skarżącego) przedstawił kartę kierowcy, której dane wykazały brak zapisów dotyczących okresów aktywności kierowcy lub tzw. wpisów manualnych za okres od 29 lipca 2019 r. godz. 00:00 do 05.08.2019 r. godz. 10:34 (tj. łącznie 7 dni 10 godzin i 34 minuty). Kierowca nie okazał do kontroli innego dokumentu ani zapisów odręcznych za ten okres (w tym zaświadczenia o działalności, o którym mowa w art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców), z których wynikałyby okresy jego aktywności. Nie potrafił zaś wyjaśnić, dlaczego tachograf nie rejestrował wpisu manualnego, skoro on w tych dniach przebywał na urlopie. Kierowca nie posiadał przy sobie zaświadczenia o nieprowadzeniu pojazdu za ten okres. W ocenie Sądu prawidłowo organ odwoławczy uznał również, że stwierdzone w trakcie kontroli 26 sierpnia 2019 r. podłączenie przez ww. kierowcę do tachografu magnesu stanowiło podłączenie niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi. Sąd podkreślił, że w pojeździe nie może znajdować się żadne urządzenie, które mogłoby zostać użyte w powyższym celu. W oparciu o zebrany materiał dowodowy stwierdzono, że kierowca 26 sierpnia 2019 r. jechał z podłączonym magnesem do umieszczonego na skrzyni biegów impulsatora, co powodowało fałszowanie zapisów tachografu. Tachograf cyfrowy zatem działał i zapisywał aktywność kierowcy, lecz jego zapis był zafałszowany na skutek działania jego użytkownika, tj. podłączenia magnesu. II Skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA w Poznaniu złożył skarżący, zaskarżając je w całości i zarzucając: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: art. 4 pkt 22, art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d., pkt 6.3.8 zał. nr 3 do u.t.d. poprzez ich niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że powyższe przepisy mają zastosowanie w niniejszej sprawie a skarżący wypełnił swoim zachowaniem ich dyspozycje; 2. naruszenie przepisów prawa procesowego stanowiących o aktywnym udziale strony w postępowaniu administracyjnym w tym art. 10 k.p.a. poprzez pominięcie udziału strony, co uniemożliwiło obronę interesów strony i spowodowało błędy w zakresie ustalenia stanu faktycznego; 3. brak miarkowania kary przez organ, rażącą niesprawiedliwość i nadmierną surowość zastosowanej i nałożonej kary pieniężnej w odniesieniu do innych kar za cięższe przewinienia. Wobec powyższego wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, a także o zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie. III Organ złożył odpowiedź na skargę kasacyjną, wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, zasądzenie od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kosztów postępowania wg norm przepisanych, a także rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym (zrzeczenie rozprawy). IV Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie stwierdzono. Brak też podstaw do odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwałę NSA z 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40). Przystępując do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej, należy ją poprzedzić koniecznym w rozpatrywanej sprawie wyjaśnieniem, że prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych jest o tyle istotne, że zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego kasacyjnie zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej. Artykuł 176 p.p.s.a. wymienia elementy składowe skargi kasacyjnej, wskazując w szczególności w § 1 pkt 2, że jej obligatoryjnym elementem jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji (vide postanowienia NSA: z 8 marca 2004 r. sygn. akt FSK 41/04; z 1 września 2004 r. sygn. akt FSK 161/04; z 24 maja 2005 r. sygn. akt FSK 2302/04). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych. Zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie zmierzać powinien do wykazania, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Z kolei podnosząc zarzut naruszenia prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji i wpływ tego naruszenia na wynik sprawy, tj. na rozstrzygnięcie (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Podkreślić bowiem należy, że zamierzony skutek skarga kasacyjna może odnieść tylko wówczas, gdy wykazane zostanie takie naruszenie przez sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, któremu można zasadnie przypisać możliwy istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Konkretne podstawy skargi kasacyjnej, czyli zawarte w niej zarzuty naruszenia prawa przez zaskarżone rozstrzygnięcie, determinują całkowicie dopuszczalny zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. By zaś zapewnić właściwą realizację tych wymogów skargi kasacyjnej będącej sformalizowanym środkiem prawnym, obwarowano ją przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1–3 p.p.s.a.). Uwzględniając powyższe założenia normatywne, należy stwierdzić, że sformułowany w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej niniejszej skargi kasacyjnej zarzut procesowy naruszenia art. 10 k.p.a. poprzez "pominięcie udziału" strony w postępowaniu administracyjnym, co "uniemożliwiło obronę" jej interesów oraz "spowodowało brak w zakresie ustalenia stanu faktycznego", tych wymogów nie spełnia. Jest on bowiem dotknięty tak poważnym brakiem konkretyzacji, że w istocie niemożliwa staje się jakakolwiek rekonstrukcja treści i kierunku stanowiska strony skarżącej kasacyjnie, podczas gdy nieodzowna operacja skonstruowania weryfikowalnego kasacyjnie zarzutu powinna obejmować nie tylko wskazanie naruszonych przepisów oraz podanie ogólnego sposobu ich naruszenia, lecz także musi zawierać konieczną konkretyzację tych podstaw przez powiązanie ich treści ze stanem prawnym i faktycznym sprawy w celu właściwego ukierunkowania kontroli kasacyjnej (art. 176 § 1 pkt 2 w zw. z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Na autorze skargi kasacyjnej ciąży bowiem obowiązek szczegółowego określenia sposobu i formy naruszenia przepisów prawa nie tylko w warstwie abstrakcyjnej, lecz także w płaszczyźnie konkretnej na tle poszczególnych elementów stanu sprawy (zob. np. wyrok NSA z dnia 3 października 2023 r., II GSK 1926/22; wyrok NSA z dnia 13 października 2023 r., II GSK 844/20; wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2024 r., II GSK 1255/23; wyrok NSA z dnia 28 lutego 2025 r., II GSK 1700/21). W niniejszej skardze kasacyjnej ograniczono się jedynie do podniesienia tego zarzutu, nie wskazano jednak w ogóle na czym konkretnie polegało "uniemożliwienie stronie obrony interesów" i jakie konkretnie "spowodowało to błędy w zakresie ustalenia stanu faktycznego". W uzasadnieniu wymieniono kolejne przepisy proceduralne tj. art. 6, art. 7 , art. 8 i art. 107 k.p.a., ale ograniczono się jedynie do stwierdzenia, że ich naruszenie polegało na "niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy". Nie wskazano jednak jakie zdaniem skarżącego kroki były w tej sprawie niezbędne, a nie zostały podjęte. Tak ogólnie sformułowany zarzut nie może być uznany za zasadny. Skarżący nie podważył skutecznie ustaleń faktycznych organu, że w pojeździe prowadzonym przez zatrudnionego w jego przedsiębiorstwie kierowcę podłączono do tachografu niedozwolone urządzenie przeznaczone do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf i nie spełniono wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub na kartę kierowcy. Analogiczne wady konstrukcyjne ma także zarzut naruszenia prawa materialnego przez "niewłaściwą wykładnię" art. 4 pkt 22, art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d., pkt 6.3.8 zał. nr 3 do u.t.d. i przyjęcie, że "powyższe przepisy mają zastosowanie w niniejszej sprawie", a "skarżący wypełnił swoim zachowaniem ich dyspozycje" (pkt 1 petitum skargi kasacyjnej). Autor skargi kasacyjnej nie tylko nie wyjaśnił zakresu i sposobu wadliwej interpretacji wskazanych regulacji materialnoprawnych, lecz także nie przedstawił ich wersji wykładniczej lub aplikacyjnej postulowanej i uznanej za prawidłową na tle stanu faktycznego przedmiotowej sprawy. Także w tym przypadku brak jest prawidłowego uzasadnienia tego zarzutu poza ogólnikowym stwierdzeniem, że "skarżący w ogóle nie powinien stać się stroną toczącego się postępowania". Brak zatem podstaw do uwzględnienia tego zarzutu przez NSA. Nie mógł zostać uwzględniony także zarzut "braku miarkowania", "rażącej niesprawiedliwości" i "nadmiernej surowości zastosowanej i nałożonej kary pieniężnej w odniesieniu do innych kar, które określił ustawodawca za cięższe przewinienia" (pkt 3 petitum skargi kasacyjnej), albowiem z treści tak ogólnikowo ujętej formuły i przy braku doprecyzowania w uzasadnieniu, nie można zrekonstruować ze skargi kasacyjnej żadnego skonkretyzowanego zarzutu naruszenia prawa przez zaskarżony wyrok WSA, spełniającego wyżej wskazane wymogi formalne skargi kasacyjnej. W tym przypadku ani w petitum omawianego zarzutu, ani w jego uzasadnieniu, nie wskazano na żadną normę prawną, która mogłaby stanowić wzór kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia z punktu widzenia wysokości nałożonej na skarżącego kary w kontekście wskazanej w zarzucie jej "nadmiernej surowości (...) w odniesieniu do kar za cięższe przewinienia". Na marginesie tylko należy zauważyć, że nałożona na skarżącego za przypisane mu naruszenia kara stanowiła sumę kar, których wysokość została sztywno określona w ustawie, a przepisy nie przewidują ich miarkowania. Mając na względzie powyższe, skarga kasacyjna jako nieposiadająca usprawiedliwionych podstaw prawnych, została przez Naczelny Sąd Administracyjny oddalona na podstawie art. 184 p.p.s.a. (punkt 1 sentencji). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a), § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.). Zasądzona kwota 3600 zł stanowi zwrot kosztów wynagrodzenia z tytułu udziału w rozprawie i sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną przez profesjonalnego pełnomocnika organu, który nie występował przed Sądem pierwszej instancji (punkt 2 sentencji).